kennislink.nl maakt nieuwsgierig

Publicaties op kennislink.nl

1. Klimaatsimulatie verklaart massauitsterving op grens Perm/Trias

   dinsdag, 15 november 2005 · Nieuws

   Volgens een computersimulatie van het Amerikaanse National Center for Atmospheric Research is een broeikaseffect medeverantwoordelijk geweest voor de grootste massauitsterving op aarde, 251 miljoen jaar geleden.

   Auteur: Tom van Loon

2. Duinen in zandwoestijn planten zich voort

   donderdag, 10 november 2005 · Nieuws

   In zandwoestijnen (en op andere plaatsen met veel zand en een harde ondergrond) ontstaan bij een constante windrichting zogenaamde barchanen. Dat zijn duinen met de vorm van een maansikkel, met de ‘staarten’ naar de richting vanwaar de wind komt. Jarenlang onderzoek van duingebieden in het Marokkaanse deel van de Sahara heeft nu meer inzicht opgeleverd over de beweging van de barchanen. De duinen blijken zich als het ware voort te planten.

   Auteur: Tom van Loon

3. Supernova mogelijk oorzaak van uitsterven mammoeten

   donderdag, 3 november 2005 · Nieuws

   Volgens kernfysicus Richard Firestone en geoloog Allen West stierven de mammoeten niet uit door overbejaging of het snel veranderende klimaat. Een supernova zou de dieren de das om hebben gedaan.

   Auteur: Tom van Loon

4. Hoe het oudste gewervelde landdier zich voortbewoog

   donderdag, 3 november 2005 · Nieuws

   De grote amfibie Ichthyostega, die zo’n 360 miljoen jaar geleden leefde, bewoog zich anders over het land voort dan nu levende hagedissen en salamanders. De ruggengraat van Ichthyostega blijkt anders te zijn dan ze totnutoe dachten. Waarschijnlijk bewoog de oer-amfibie zich meer als een rups voort.

   Auteur: Tom van Loon

5. De oorsprong van de hoogste Alpentoppen

   donderdag, 20 oktober 2005 · Nieuws

   De Alpen zijn een klassiek geologisch gebied dat veel heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van geologische theorieën (bijv. dekbladen). Binnen de Alpen is de hoogste top, de Mont Blanc met zijn hoogte van 4810 m, een – letterlijk – grote blikvanger. Toch is er nog steeds veel onduidelijk over het tijdstip en de mate van opheffing van de Mont Blanc en andere hoge toppen van de zogeheten externe kristallijne massieven in de Alpen (zoals de Aiguilles Rouges).

   Auteur: Tom van Loon

6. ‘Sneeuwbal aarde’ duurde 12 miljoen jaar

   donderdag, 6 oktober 2005 · Nieuws

   Volgens sommige wetenschappers was het miljoenen jaren geleden zo koud op aarde dat deze volledig bedekt was met ijs. Toch hebben een aantal deskundigen altijd hun twijfels gehad over deze theorie. Recent onderzoek draagt echter niet alleen nieuwe argumenten aan voor het bestaan van deze zogenaamde ‘sneeuwbal aarde’, maar geeft ook aanwijzingen voor de duur ervan.

   Auteur: Tom van Loon

7. Catastrofaal karakter ‘Kerst-tsunami’ deels gevolg van geplunderde koraalriffen

   donderdag, 6 oktober 2005 · Nieuws

   De verwoestende tsunami van Tweede Kerstdag 2004 maakte onder meer in Sri Lanka zeer veel slachtoffers. Het hadden er veel minder kunnen zijn als de koraalriffen nog in goede staat waren geweest. Deze zijn ter plaatse jarenlang op grote schaal geplunderd.

   Auteur: Tom van Loon

8. Gesteentevorming in een (geologische) flits

   woensdag, 28 september 2005 · Nieuws

   Volgens de heersende opvatting duren geologische processen zoals gebergtevorming zeer lang. Onderzoek aan Noors eclogietgesteente wijst echter uit dat ook ‘geologisch langzame processen’ naar verhouding zeer snel kunnen plaatsvinden. Het gaat hierbij in eerste instantie om het in de diepte wegduiken (subductie) van grote stukken aardkorst waar twee aardschollen als gevolg van de continentverschuiving tegen elkaar opbotsen, en om de opheffing daarna van het eerder weggezakte materiaal. Ook de metamorfose die bij het weggezakte materiaal optreedt door de sterk verhoogde temperatuur en druk in de diepte, blijkt ongelooflijk snel te kunnen verlopen.

   Auteur: Tom van Loon

9. Eerste fotosynthese maakte aarde tot diepvries

   donderdag, 22 september 2005 · Nieuws

   Gedurende het Precambrium is de Aarde volgens sommige onderzoekers enkele malen geheel door ijs bedekt geweest. Deze perioden van ‘sneeuwbal Aarde’ zouden zich vooral aan het einde van het Precambrium hebben voorgedaan, maar ook al eerder (ongeveer 2,3-2,2 miljard jaar geleden) is er wellicht een ‘sneeuwbal’ periode geweest. Deze oudste volledige vergletsjering van de aarde, tijdens de zogeheten Makganyene glaciatie, zou ook de grootste zijn geweest. Veel onderzoekers beweren dat deze super-ijstijd aan het zich op aarde ontwikkelende leven een zware slag heeft toegebracht. Maar is dat wel zo?

   Auteur: Tom van Loon

10. De grootste geologische vraagstukken

    donderdag, 1 september 2005 · Nieuws

    Kort geleden vierde de American Association for the Advancement of Science (AAAS; de Amerikaanse Vereniging ter Bevordering van de Wetenschap), de uitgever van het fameuze wetenschappelijke tijdschrift ‘Science’ (Wetenschap), haar 125e verjaardag. En die gelegenheid werd aangegrepen om in het nummer van Science van 1 juli een lijst te presenteren met de 25 – volgens de Science redactie – economisch of maatschappelijk belangrijkste, meest intrigerende en/of meest fundamentele vragen waarvoor de wetenschap (nog) geen afdoende antwoord heeft weten te vinden.

    Auteur: Tom van Loon

11. Het eerste dier op aarde

    donderdag, 11 augustus 2005 · Nieuws

    Levende organismen bestaan al heel lang, zeker 1,9 miljard jaar, misschien wel meer dan 4 miljard jaar. Het ging daarbij lange tijd uitsluitend om eencellige organismen zoals bacteriën. Pas omstreeks 600 miljoen jaar geleden verenigden sommige eencelligen zich om zo een meercellige levensvorm te creëren die als een dier beschouwd kan worden. Het ging naar alle waarschijnlijkheid daarbij om een dier dat we nu zouden rekenen tot de Metazoa (een groep waartoe de sponzen behoren).

    Auteur: Tom van Loon

12. Aardolie zou al 3,2 miljard jaar geleden uit organismen zijn ontstaan

    donderdag, 14 juli 2005 · Nieuws

    Het aantal claims voor het vinden van sporen van het oudste leven op aarde zijn talrijk. Die sporen zijn vaak voor discussie vatbaar. De oudste levensvormen waarover geen discussie bestaat zijn 1,9 miljard jaar oud, maar diverse verschijnselen die direct of indirect zouden duiden op primitief leven zijn veel ouder, in enkele gevallen meer dan 3 miljard jaar. Nu is er een nieuwe claim bijgekomen, die zou wijzen op overvloedig leven 3,2 miljard jaar geleden.

    Auteur: Tom van Loon

13. Onderzeese vulkaan herbergt snelgroeiende nieuwe vulkaan en ‘palingstad’

    donderdag, 7 juli 2005 · Nieuws

    In de buurt van Hawaii is een nieuwe onderzeese vulkaan ontdekt: de Nafanua. Niet alleen is deze vulkaan een bijzonder snelgroeiende vulkaan, hij herbergt ook nog eens een extreem grote populatie palingen.

    Auteur: Tom van Loon

14. Los Angeles ieder jaar een halve centimeter ineengedrukt

    donderdag, 30 juni 2005 · Nieuws

    Het noordelijke deel van ‘groot Los Angeles’ wordt langzaam maar zeker samengeperst. Het gaat om een deel dat tussen twee breuklijnen ligt die als onderdelen van de grote San Andreas breuk zijn te beschouwen. Een van de twee breuklijnen, de San Gabriel breuk, is al zo’n 4 miljoen jaar niet meer actief geweest. Daar lijkt nu verandering in te gaan komen.

    Auteur: Tom van Loon

15. Dood én leven door felle gammaflits

    donderdag, 9 juni 2005 · Nieuws

    Volgens Amerikaans onderzoek kan de aarde 443 miljoen jaar geleden getroffen zijn door een felle gammaflits. In eerste instantie kostte dat het leven aan vele soorten, vooral rond de evenaar. Maar de gammastraling zorgde ook voor stikstofbemesting die juist de verovering van het land door zowel planten als dieren sterk bevorderde.

    Auteur: Tom van Loon