kennislink.nl maakt nieuwsgierig

Publicaties op kennislink.nl

1. Noordelijke IJszee was zeer warm tijdens het Laat-Krijt

   zaterdag, 15 januari 2005 · Nieuws

   Onderzoekers van de Universiteit van Oxford en het Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ) hebben na meer dan twintig jaar zoeken een methode gevonden om paleotemperaturen in de Noordelijke IJszee te reconstrueren aan de hand van een boorkern uit 1970. Ze analyseerden de vetten uit de membranen van een oerbacterie in de uitgeboorde sedimenten en concluderen dat de IJszee wel zo warm kan zijn geweest als de huidige Middelandse Zee. Dit valt met de huidige klimaatmodellen niet te verklaren.

   Auteur: Tom van Loon

2. Zaadplanten ontwikkelden zich al in Midden-Devoon

   woensdag, 5 januari 2005 · Nieuws

   De verovering van het land door planten werd veel gemakkelijker toen zich planten ontwikkelden die zich voortplantten met zaden; daardoor konden immers ook droge gebieden worden gekoloniseerd. Vooral door deze evolutionaire doorbraak hebben de zaadplanten zich kunnen ontwikkelen tot wat ze nu zijn: de meest succesvolle groep planten, met meer dan 250.000 recente soorten.

   Auteur: Tom van Loon

3. Vroegste stenen werktuigen gemaakt van plotseling beschikbare rolstenen

   woensdag, 5 januari 2005 · Nieuws

   Het gebruik van werktuigen is dan weliswaar niet beperkt tot de mens, het is wel een activiteit die een belangrijke stap betekende in de ontwikkeling van onze voorouders. De reden is dat de geleidelijke uitbreiding van de vaardigheid in het maken en gebruiken van werktuigen de mens op den duur tot een uitzonderlijk machtige groep maakte.

   Auteur: Tom van Loon

4. Zonneactiviteit gereconstrueerd

   donderdag, 16 december 2004 · Nieuws

   Een team van onderzoekers uit Duitsland, Finland en Zwitserland reconstrueerde de fluctuaties van zonneactiviteit via isotopenanalyse van oude bomen en van poolijs. De wetenschappers stellen dat we momenteel weliswaar in een tijd van verhoogde zonneactiviteit leven, maar dat deze niet geheel verantwoordelijk kan worden gesteld voor het huidige broeikaseffect.

   Auteur: Tom van Loon

5. Een nieuw leven voor oud leven

   donderdag, 9 december 2004 · Nieuws

   Er is de laatste tijd steeds meer twijfel ontstaan of eerdere claims van aangetroffen zeer oud leven wel terecht zijn: in sommige gevallen konden de oude ‘levensvormen’ niet meer in de desbetreffende gesteenten worden teruggevonden, in andere gevallen zou het gaan om koolstofbevattende structuren die niet van organismen afkomstig zijn maar die ontstaan zouden zijn door niet-biogene processen zoals hydrothermale activiteit. Twee Amerikaanse onderzoekers hebben nu echter toch weer sterke aanwijzingen gevonden voor zeer oud leven (ruim 3,4 miljard jaar oud).

   Auteur: Tom van Loon

6. Waar komen de nitraatzouten in de Atacama-woestijn vandaan?

   donderdag, 2 december 2004 · Nieuws

   De Atacama-woestijn, net oostelijk van de Andes in Chili, krijgt gemiddeld maar 1-2 mm regen per jaar. Daarmee is het een van de droogste gebieden op aarde, en tevens een gebied waarin nauwelijks dieren leven. De bodem is er bedekt met nitraten waarvan de herkomst altijd onduidelijk was. Onderzoek heeft nu uitgewezen dat de nitraten het resultaat zijn van fotochemische reacties hoog in de atmosfeer.

   Auteur: Tom van Loon

7. Termietenheuvels helpen bij opsporing van goud en andere metalen.

   donderdag, 18 november 2004 · Nieuws

   Een onderzoeker van de Mekelle Universiteit in Ethiopië heeft een buitengewoon simpele manier gevonden om gegevens te krijgen over vaste gesteenten onder de regolietlaag aan de oppervlakte van woestijnachtige gebieden. Hij onderzocht de relatie tussen diverse metalen in termietenheuvels en in het vaste gesteente in hun directe nabijheid. De termietenheuvels blijken een goede indicatie op te leveren van de concentratie van onder meer goud. Dat kan de opsporing van economisch winbare goudertsen aanzienlijk vergemakkelijken.

   Auteur: Tom van Loon

8. Voorraden gashydraten blijken veel kleiner dan eerder aangenomen.

   woensdag, 10 november 2004 · Nieuws

   Na de forse afname van de berekende olie- en gasvoorraden blijken nu ook gashydraten – waarvan men denkt dat die de rol van belangrijkste energiedrager kunnen overnemen – in mindere mate voor te komen dan eerder gedacht. Bovendien gaat hun winning met grote risico’s gepaard.

   Auteur: Tom van Loon

9. Stromboli getroffen door reusachtige vloedgolf.

   woensdag, 3 november 2004 · Nieuws

   Ongeveer 5000 jaar geleden werd het zuidoosten van het eiland Stromboli (even ten noorden van Sicilië) getroffen door een vloedgolf die minstens 120 m hoog was. Het navrante is dat deze ontzagwekkende vloedgolf werd veroorzaakt door het gedeeltelijk instorten en in zee storten van de Stromboli zelf. Met dit beeld in het achterhoofd krijgt de huidige berichtgeving over de mogelijke instorting van een vulkaan op de Canarische Eilanden (waardoor een vloedgolf zou kunnen ontstaan die zelfs New York zou kunnen overspoelen) meer betekenis: het gaat niet om een imaginair rampscenario maar om een catastrofe die zich in het betrekkelijk recente verleden daadwerkelijk heeft voorgedaan.

   Auteur: Tom van Loon

10. Voorstellen voor een nieuwe geologische tijdschaal

    zondag, 17 oktober 2004 · Nieuws

    De enorme stroom aan geologische informatie zou nauwelijks het inzicht in de ontwikkelingsgeschiedenis van de aarde verdiepen als de afzonderlijke gesteenten en verschijnselen niet in de tijd geordend zouden kunnen worden. Vernieuwde inzichten binnen het geologisch onderzoek zijn voor de International Commission on Stratigraphy reden geweest om de bestaande geologische tijdschaal eens fundamenteel onder de loep te nemen.

    Auteur: Tom van Loon

11. Sporen van oudste leven zijn niet terug te vinden

    vrijdag, 1 oktober 2004 · Nieuws

    Op het eiland Akilia bij Groenland komen gesteenten voor van 3,85 miljard jaar oud, die sporen van leven zouden bevatten. Dat ‘oudste’ leven zou dan vele miljoenen jaren ouder zijn dan andere, soortgelijke sporen van leven op Groenland, en zelfs honderden miljoenen jaren ouder dan enig ander spoor van leven buiten Groenland.

    Auteur: Tom van Loon

12. Archaeopteryx had ‘verstandelijk’ vermogen tot vliegen

    vrijdag, 1 oktober 2004 · Nieuws

    Een van de meest tot de verbeelding sprekende fossielen is Archaeopteryx, de uit het Laat-Jura stammende oudst bekende vogel, waarvan zeven exemplaren bekend zijn. Hoewel Archaeopteryx algemeen als vogel wordt beschouwd, vertoont hij nog veel kenmerken van bepaalde groepen dinosauriërs, zoals tanden en een lange staart. Hoewel er geen twijfel aan bestaat dat hij een verenkleed had, is het altijd omstreden geweest of deze primitieve vogel ook heeft kunnen vliegen.

    Auteur: Tom van Loon

13. Grote inslagkraters uit Eoceen werden veroorzaakt door asteroïde

    vrijdag, 1 oktober 2004 · Nieuws

    Bij veel inslagkraters is het onduidelijk of ze zijn ontstaan door een inslaande komeet (voornamelijk ijs) of een asteroïde. In beide gevallen kan de klap immers hard genoeg zijn om een diepe inslagkrater te veroorzaken, en in beide gevallen komt gewoonlijk zoveel warmte vrij dat het ijs of de steenmassa van de inslaande bolide geheel verdampt.

    Auteur: Tom van Loon

14. Enorme inslagkrater op Antarctica

    woensdag, 22 september 2004 · Nieuws

    Op Antarctica is aan de hand van afwijkingen in het zwaartekrachtpatroon de tot nu toe de grootste samengestelde inslagkrater op aarde gevonden onder een ijskap van ruim 2 km dikte. De afmeting is ca. 4000 bij 2000 km. De grootste krater binnen dit kraterveld heeft een doorsnede van minimaal 240 km, 60 km meer dan de inslagkrater van Chixulub.

    Auteur: Tom van Loon

15. Oude steengroeves in Izmir leveren gevaar op

    woensdag, 15 september 2004 · Nieuws

    Net als bij veel andere steden het geval is, zijn veel gebouwen in Izmir (Turkije) opgetrokken van lokale gesteentesoorten. Die werden oorspronkelijk gewonnen in groeves die vlak buiten de stad werden aangelegd.

    Auteur: Tom van Loon