Op opnamen van de Sloan Digital Sky Survey is bij toeval een opmerkelijke ijsdwerg ontdekt. Het verre hemellichaam, dat de prozaïsche aanduiding 2006 SQ372 heeft gekregen, bevindt zich nu nog binnen de baan van de planeet Neptunus, maar is bezig om zich van ons te verwijderen.
De halo van sterren die ons Melkwegstelsel omhult, is een soort rivierdelta van grote en kleine stromen van sterren. Dat blijkt uit nieuwe gegevens van de Sloan Digital Sky Survey (SDSS). De grote sterstromen waren al langer bekend, maar nu pas is gebleken dat er veel meer van die lange linten van sterren zijn.
Bij het opstellen van theorieën over het ontstaan van ons zonnestelsel wordt er vaak van uitgegaan dat ons zonnestelsel in alle opzichten ‘gemiddeld’ is. Maar nieuw onderzoek door sterrenkundigen van Northwestern University (NU), gebaseerd op de gegevens van planeten bij andere sterren, zet die gedachte op z’n kop. Volgens de onderzoekers is ons zonnestelsel heel bijzonder en had het niet veel gescheeld of ook hier waren nare dingen gebeurd (Science, 8 augustus).
Sterrenkundigen van de universiteit van Hawaï zeggen direct bewijs te hebben gevonden voor het bestaan van de zogeheten donkere energie. Donkere energie is de naam die gegeven is aan de mysterieuze kracht die het heelal – tegen de zwaartekracht in – versneld doet uitdijen.
Sterrenstelsels met een rechte balk van sterren in hun kern zijn iets van het moderne heelal. Uit een inventarisatie van oude en jonge sterrenstelsels blijkt, dat balkspiraalstelsels 7 miljard jaar veel minder talrijk waren. De centrale balk van gas en sterren lijkt een teken van volwassenheid in sterrenstelsels. Ook onze Melkweg heeft zo’n balk.
Sterrenkundigen hebben een nova in het heelal over het hoofd gezien. Het sterretje “USNO-A2.0 0450-03360039” blijkt opvallend veel röntgenstraling uit te zenden. Archiefbeelden laten zien dat de nova al in in 2007 600 keer zo helder werd, maar geautomatiseerde telescopen zagen de uitbarsting over het hoofd.
Sinds deze week laat de vluchtleiding de Europese ruimtesonde Venus Express een aantal baanmanoeuvres uitvoeren, die ertoe moeten leiden dat de sonde in een krappere baan om de planeet Venus gaat draaien. Vanuit zijn nieuwe omloopbaan, die op 4 augustus wordt bereikt, zal Venus Express nieuwe gebieden en verschijnselen kunnen onderzoeken.
De grootste krater in ons zonnestelsel is niet hol, maar bol. Het complete noordelijk halfrond van buurplaneet Mars is volgens computersimulaties één groot inslagbekken. De ‘krater’ van 8500 km. breed zou minstens 3,9 miljard jaar geleden zijn ontstaan tijdens een botsing met een proto-planeet.
Door een gelukkig toeval hebben sterrenkundigen overal ter wereld begin dit jaar het begin van een supernova-explosie kunnen waarnemen (Nature, 22 mei). Supernovae – ontploffende sterren – zijn een zeldzaam verschijnsel: in elk sterrenstelsel vinden er slechts enkele van deze ontploffingen per eeuw plaats.
Uit onderzoek door een internationaal team van sterrenkundigen blijkt dat de laatste supernova-explosie in ons Melkwegstelsel niet 340 jaar geleden plaatsvond, maar hooguit 150 jaar geleden. Dat volgt uit nieuwe waarnemingen van supernovarest G1.9+0.3 met behulp van de Very Large Array-radiotelescoop in de VS.
De energierijkste deeltjes uit het heelal ontstaan ver van de aarde. Dat concluderen onderzoekers uit metingen met de Fly’s Eye-detector. Een andere groep denkt dat de deeltjes worden weggeschoten door reusachtige zwarte gaten in het hart van verre sterrenstelsels.
Sterrenkundigen hebben met behulp van de Hubble-ruimtetelescoop voor het eerst de aanwezigheid van een organische verbinding in de atmosfeer van een planeet bij een andere ster ontdekt (Nature, 20 maart). Het betreft het gas methaan, dat aanwezig blijk te zijn in de atmosfeer van de exoplaneet HD 189733b.
De Europees / Amerikaanse ruimtesonde Ulysses, die de polen van de zon en de invloed van onze ster op haar naast omgeving onderzoekt, nadert het einde van zijn missie. De radioactieve stof die de verwarming van de satelliet aandrijft is bijna uitgeput. De sonde heeft nog zo’n 2 maanden te leven.