kennislink.nl maakt nieuwsgierig

Publicaties op kennislink.nl

1. De kleur van chemie

   woensdag, 9 november 2011 · Dossier

   Het boek ‘De kleur van chemie’, ter beschikking gesteld door de Vrije Universiteit Amsterdam, schetst een mooi beeld van de kleur die de chemie aan de samenleving geeft. Het is een bundeling van twintig informatieve brochures, samengesteld over een periode van vijftien jaar. Ze worden alle twintig opgenomen in Kennislink.

2. Hallucinaties in je hersenen

   maandag, 1 januari 2007 · Achtergrond

   Drugs werken letterlijk ‘op je zenuwen’. Wie wil begrijpen hoe heroïne, cocaïne of ecstasy het denken zo in de war kunnen brengen, moet iets van de werking van zenuwen weten.

   Auteur: Ludolf Maat

3. Scheikunde voor junkies

   maandag, 1 januari 2007 · Achtergrond

   Drugs zijn soms oplosbaar in water, maar soms ook niet. En de ene keer kun je een drug roken, maar de andere keer ontleedt hij bij verhitting. Hoe dat komt? De verklaring ligt in tamelijk eenvoudige scheikunde.

   Auteur: Ludolf Maat

4. Hasj, marihuana, LSD

   maandag, 1 januari 2007 · Achtergrond

   Haast in alle culturen zijn wel voorbeelden te vinden van planten en paddestoelen die gebruikt worden vanwege hun bewustzijnsveranderende werking. De softdrugs hasj en marihuana en de vooral op house-parties populaire feestdrug XTC kunnen tot deze groep gerekend worden. Een ander voorbeeld is het psychedelische tripmiddel LSD.

   Auteur: Ludolf Maat

5. Opium

   maandag, 1 januari 2007 · Achtergrond

   Al ver vóór de Griekse en Romeinse tijd werd het melksap van papavers gebruikt als slaapmiddel en als bestanddeel van allerlei geneeskrachtige mengsels. De uit opium geïsoleerde morfine wordt nog steeds gebruikt als pijnstiller. Maar opium en opiumachtige stoffen (de opiaten) zijn nu vooral bekend als gevaarlijke verslavende middelen.

   Auteur: Ludolf Maat

6. Meer zoet voor minder geld

   maandag, 1 januari 2007 · Achtergrond

   De natuurlijke zoetstof thaumatine, een eiwit, is behalve heel zoet ook heel duur. Bij de ontwikkeling van een goedkope biotechnologische productiemethode met gemodificeerde gistcellen wisten onderzoekers vele hindernissen te overwinnen. Ondanks hun succes is de zoetstof nooit op deze wijze in productie genomen.

   Auteur: Ludolf Maat

7. De zoete smaak

   maandag, 1 januari 2007 · Achtergrond

   Hoe proeven we zoet? De wetenschap is er nog niet uit. Over smaken, receptoren en de ‘zoete driehoek’.

   Auteur: Ludolf Maat

8. Cocaïne

   maandag, 1 januari 2007 · Achtergrond

   Cocaïne en amfetamine worden opwekkende of stimulerende middelen genoemd. Ze hebben een totaal andere werking dan verdovende middelen zoals heroïne. Zij veroorzaken geen roes, maar geven juist een heldere, scherpere waarneming. Vermoeidheid verdwijnt, en de gebruiker lijkt veel meer te kunnen dan normaal. Net als de opiaten worden ze ook toegepast als geneesmiddel. Cocaïne werd vroeger gebruikt als middel voor plaatselijke verdoving, bijvoorbeeld door tandartsen. Amfetamine werd, omdat het de eetlust onderdrukt, ook toegepast in vermageringsmiddelen.

   Auteur: Ludolf Maat

9. Zoet, zoeter, zoetst

   maandag, 1 januari 2007 · Achtergrond

   Zoetstoffen zijn al zo oud als de weg naar Rome. Maar pas in de laatste eeuw zijn er nieuwe, niet-natuurlijke verbindingen ontdekt die heel zoet smaken maar nauwelijks energie bevatten. Deze suikervervangers worden inmiddels veel in voedingsmiddelen toegepast.

   Auteur: Ludolf Maat

10. Wie zoet is… krijgt gaatjes

    maandag, 1 januari 2007 · Achtergrond

    Snoep is de belangrijkste oorzaak van tandbederf oftewel cariës. Vooral sucrose bevordert cariës, nog meer dan glucose of fructose. Gelukkig maken fluoride-ionen tandglazuur cariësbestendig. En suikervervangers zoals sorbitol en xylitol geven minder aanleiding tot tandbederf.

    Auteur: Ludolf Maat

11. Suikersoorten

    maandag, 1 januari 2007 · Achtergrond

    De gemiddelde Nederlander verbruikt per jaar 39 kilo suiker. Dat zit niet alleen in snoep, koekjes en toetjes, maar ook in bijvoorbeeld soep in blik, slaatjes en pindakaas. Deze suiker zorgt in deze gemiddelde Nederlander voor 22% van de energiebehoefte. Suiker is er als bietsuiker, rietsuiker, druivensuiker of vruchtensuiker.

    Auteur: Ludolf Maat

12. De giftige aardappel

    maandag, 1 januari 2007 · Achtergrond

    Onder de plantaardige gifstoffen nemen de alkaloïden een belangrijke plaats in. Bekende alkaloïden zijn cafeïne, heroïne, cocaïne en nicotine. Ook in sommige gewone tuinplanten komen sterk giftige alkaloïden voor, bijvoorbeeld in de taxus, de lupine en de gouden regen. Zelfs ons volksvoedsel, de aardappel, bevat het giftige alkaloïd solanine.

    Auteur: Ludolf Maat

13. Synthetisch gif

    maandag, 1 januari 2007 · Achtergrond

    Sinds de mens aan de van nature voorkomende stoffen een groot aantal zelf gemaakte (synthetische) stoffen heeft toegevoegd, zijn er ook veel gevaarlijke stoffen bijgekomen. Het is lastig nieuwe verbindingen te testen op gezondheidseffecten. Soms zijn ze gevaarlijker dan je zou verwachten, soms vallen de effecten mee.

    Auteur: Ludolf Maat

14. Gif in je bloed

    maandag, 1 januari 2007 · Achtergrond

    Het zuurstoftransport door ons bloed is letterlijk van levensbelang. Verschillende stoffen kunnen de binding tussen hemoglobine en zuurstof verstoren. Koolmonoxide bijvoorbeeld, en blauwzuurgas. Het transport van zuurstof door hemoglobine zit scheikundig prachtig in elkaar.

    Auteur: Ludolf Maat

15. Dodelijke eiwitten

    maandag, 1 januari 2007 · Achtergrond

    Dieren als slangen, spinnen, schorpioenen, bijen en wespen gebruiken gif om zich te verdedigen of een prooi te vangen. Andere dieren, zoals de kogelvis, zijn alleen giftig voor hun consumenten. Dierlijke gifstoffen zijn meestal eiwitten, net zoals bacteriële toxines. Eén daarvan is misschien wel de giftigste stof op aarde.

    Auteur: Ludolf Maat