kennislink.nl maakt nieuwsgierig

Publicaties op kennislink.nl

1. Gravitatielenzen: van kosmologie tot planeten

   maandag, 26 november 2007 · Achtergrond

   Bijna een eeuw na Einsteins algemene relativiteitstheorie erbazen wetenschappers zich nog steeds over de gevolgen ervan. Zo wordt licht volgens Einstein afgebogen door zware massa’s en kunnen sterrenstelsels als lenzen dienen voor licht van verder uit het heelal.

   Auteur: Léon Koopmans

2. Dampkring met blauw strooilicht

   maandag, 26 november 2007 · Achtergrond

   Vanaf de grond bezien is een onbewolkte hemel blauw. Blauw is ook de kleur van de dampkring zoals die vanuit de ruimte wordt waargenomen. En niet alleen van de aardse dampkring. Waar komt die kleur vandaan?

   Auteur: Kees Floor

3. Ontstaan van sterren en planetenstelsels

   maandag, 8 januari 2007 · Achtergrond

   Sterren ontstaan uit grote stofwolken die zich onder invloed van hun eigen zwaartekracht langzaam samentrekken. Hoe dat gaat en hoe daaruit dan sterren en planetenstelsels ontstaan heeft de Hubble-ruimtetelescoop op bijzonder mooie wijze aan het licht gebracht. Dit geeft een fascinerend beeld van de wijze waarop 4,5 miljard jaar geleden ook de zon en ons planetenstelsel is ontstaan.

   Auteur: prof. dr. Henny J.G.L.M. Lamers

4. Bliksem boven bliksem

   dinsdag, 13 juni 2006 · Achtergrond

   Ook boven de wolken kan het behoorlijk slecht weer zijn. Tijdens zware onweersbuien kunnen hier enorme lichtflitsen met een lengte van tientallen kilometers ontstaan. Omdat ze boven de wolken en altijd samen met gewone bliksemschichten optreden, zijn ze vanaf de grond lastig te bestuderen. Maar dankzij low-light-camera’s, videocamera’s, telescopen en waarnemingen vanaf de grond, vanuit vliegtuigen, satelieten en het ruimtestation komen onderzoekers steeds meer over ze te weten. Daardoor kunnen nu ook de achterliggende natuurkundige mechanismen ontrafeld worden.

   Auteurs: Fedde van der Lijn en Ute Ebert

5. Aantrekkingskracht: een oogje op de aarde

   vrijdag, 1 april 2005 · Achtergrond

   Het klinkt misschien wat vreemd, maar de aantrekkingskracht van de aarde laat zich juist vanuit de ruimte heel goed meten. Sinds een aantal jaren draaien twee bijzondere satellieten om onze planeet, die voortdurend bezig zijn met het in kaart brengen van het mondiale gravitatieveld. Het betreft langdurige missies, waarvan de eerste (veelbelovende) resultaten pas onlangs gepubliceerd zijn. Het wachten is nu op de volgende missie, GOCE geheten, die als het neusje van de zalm van het zwaartekrachtsonderzoek per satelliet wordt beschouwd.

   Auteur: Radboud Koop

6. Smart-1 in de greep van de maan

   woensdag, 1 december 2004 · Achtergrond

   De Europese ruimtesonde Smart-1 bevindt zich nu in de greep van de maan. De maansonde heeft er ruim een jaar over gedaan om onze naaste buur te bereiken, maar daardoor is veel brandstof, dus gewicht en geld uitgespaard. Smart-1 is de eerste maansonde van de Europese ruimtevaartorganisatie ESA. De sonde doet niet alleen metingen, maar test ook nieuwe technologieën voor het ruimteonderzoek.

   Auteur: George Beekman

7. Titan: ‘jong’ oppervlak onder dicht wolkendek

   woensdag, 1 december 2004 · Achtergrond

   Op 26 oktober jl. vloog de Amerikaanse ruimtesonde Cassini dicht langs de grootste Saturnusmaan, Titan. Daarbij werd het maanoppervlak tot op 1174 kilometer genaderd. Voor het eerst kon een glimp worden opgevangen van wat er onder het dichte wolkendek van dit bijzondere hemellichaam schuilgaat.

   Auteur: Eddy Echternach

8. Naar de diepten van de kosmos

   maandag, 1 november 2004 · Achtergrond

   Volgens de huidige inzichten is het 13,7 miljard jaar geleden dat het heelal ontstond. Stukje bij beetje slagen sterrenkundigen erin steeds meer puzzelstukjes uit de begintijd te verzamelen. Een van de middelen die men daarbij gebruikt is het maken van lang belichte opnamen, waarop melkwegstelsels in de diepten van het heelal prijken. Daar, op afstanden van meer dan tien miljard lichtjaar, krijgen we een indruk van de heftige processen die tot het ontstaan van de eerste melkwegstelsels hebben geleid. Maar eenduidige conclusies kunnen nog steeds niet worden getrokken.

   Auteur: Eddy Echternach

9. Mensen op Mars in 2033?

   woensdag, 1 september 2004 · Achtergrond

   De Europese ruimtevaartorganisatie ESA begonnen met het ontwikkelen van een programma met als doel: Europeanen op Mars in 2033. De naam van het programma is Aurora.

   Auteurs: Arno Wielders, Rolf de Groot, Jack van Loon en Joost Carpay

10. Had Einstein gelijk? De relativiteitsmissie van Gravity Probe B

    donderdag, 1 juli 2004 · Achtergrond

    Gravity Probe B: The Relativity Mission. Het is een titel waar Steven Spielberg jaloers op kan zijn. Op dinsdag 20 april jl. werd vanaf Vandenberg Air Force Base in Californie de Boeing Delta II raket met aan boord de Gravity Probe B gelanceerd. Doel van deze sonde, waarvan de ontwikkeling maar liefst veertig jaar in beslag nam, is het geven van een antwoord op de vraag die vele wetenschappers en amateurs al bijna een eeuw bezighoudt: had Einstein gelijk?

    Auteur: Marcel Vonk

11. De doorzichtige zon

    dinsdag, 1 juni 2004 · Achtergrond

    Je moet nooit ‘nooit’ zeggen. Wat aanvankelijk onmogelijk lijkt, blijkt soms naderhand toch te kunnen. Lange tijd hebben we gedacht dat we nooit directe waarnemingen zouden kunnen verkrijgen van het binnenste van de zon, en dat we nooit door de zon heen afbeeldingen konden verkrijgen van verschijnselen aan de achterzijde van de zon. Nu blijkt de zon in zekere zin doorzichtig, door een techniek waarmee we ook aardbevingen onderzoeken.

    Auteur: Kees de Jager

12. Onweersstoringen

    dinsdag, 1 juni 2004 · Achtergrond

    De zwaarste onweersbuien die in het zomerhalfjaar optreden, maken gewoonlijk deel uit van een groter georganiseerd geheel. Meteorologen duiden zo’n onweersstoring meestal aan als ‘Mesoscale convective system’, afgekort MCS. Zo’n MCS bestaat uit verscheidene onweersbuien, georganiseerd in een lijnvormig of cirkelvormig patroon en van boven overdekt met een omvangrijk rond of ovaal scherm van gelaagde bewolking. Zulke systemen veroorzaken de meeste schade, gaan vergezeld van de zwaarste windstoten en de hevigste regen of hagel, of worden gekarakteriseerd door het grootste aantal bliksemontladingen.

    Auteur: Kees Floor

13. De opwarming van de aarde

    donderdag, 1 april 2004 · Achtergrond

    De wereldgemiddelde temperatuur aan het aardoppervlak is sinds 1860 met ongeveer 0,6 graden toegenomen. Het is opmerkelijk dat zes recente jaren in ieder geval de warmste jaren waren sinds 1860 en waarschijnlijk zelfs in duizend jaar.

    Auteur: Rob van Dorland

14. ISO’s kijk op koolstofrijke sterren

    donderdag, 1 april 2004 · Achtergrond

    Gedurende hun laatste levensdagen doorlopen sommige sterren die vergelijkbaar zijn met onze zon een bijzondere fase. De sterren hebben dan een compleet andere chemie dan andere stervende sterren, gekenmerkt door een zeer sterke sterrenwind. De samenstelling van deze winden is echter verre van goed bekend.

    Auteur: Sacha Hony

15. Teer en roet tussen de sterren

    donderdag, 1 april 2004 · Achtergrond

    In de ruimte wemelt het van de polycyclische aromatische koolwaterstofmoleculen, kortweg PAKs. Ze zijn in feite een vorm van interstellaire milieuvervuiling, die afkomstig is van sterren. De PAKs zenden een karakteristieke vorm van infraroodstraling uit, die met de ISO-satelliet in volle glorie bestudeerd is. In dit artikel geven we een overzicht van de resultaten die dat heeft opgeleverd.

    Auteurs: Els Peeters, Xander Tielens en Jan Cami