Geschiedenis & Archeologie

Nieuws & Achtergrond

Cubaanse vrouwen en de revolutie

Achtergrond · Cuba, een van de weinige landen dat nog een communistisch regime heeft. En ook nog eens een dictator met de daarbij horende ellende. Censuur, geheime dienst, angst…. Maar niet alles is slecht aan de revolutie van 1959. De positie van de vrouwen maakte een positieve ontwikkeling door.

Verzuiling is een mythe

Achtergrond · Nederland is een bijzonder land: het is gebouwd op zuilen. Protestanten, katholieken, liberalen en socialisten leefden van elkaar afgezonderd in hun eigen levensbeschouwelijke wereld of zuil. Tenminste, zo wordt het vaak voorgesteld. Volgens een recent onderzoek heeft dit echter nooit zo bestaan. Historicus Peter van Dam betoogt dat de verzuiling niets minder is dan een mythe.

De kronkelige weg naar Auschwitz

Achtergrond · Op 27 januari is het Holocaust Memorial Day. Op die dag in 1945 bevrijdde het Sovjetleger Auschwitz. Zonder twijfel was de Holocaust een misdaad zonder precedent. En het lijkt misschien onlogisch, maar de meeste historici zijn het er nu over eens dat er geen ‘masterplan’ aan ten grondslag lag.

Egyptologen ontdekken bijzondere sarcofaag

18 jan 2012 · Nieuws · Nu de revolutie in Egypte wat tot rust lijkt te zijn gekomen, gaan archeologen met hernieuwde vergunningen weer aan het werk. In de Vallei der Koningen hebben archeologen een bijzondere graftombe ontdekt. Het gaat om een 3000 jaar oude zangeres.

Hoe word je een terrorist?

Achtergrond · Elke week verschijnt op Kennislink een gastcolumn. De columnist is steeds een andere onderzoeker, die vanuit zijn of haar vakgebied schrijft over de wetenschap achter een gebeurtenis in de maatschappij of uit ons dagelijks leven. Deze week: historicus Joost Augusteijn over het ontstaan van terroristen.

Leonardo da Vinci: een echte alleskunner

Achtergrond · Van over de hele wereld komen mensen op dit moment naar Londen om schilderijen van de wereldberoemde Renaissancekunstenaar Leonardo Da Vinci te zien. De tentoonstelling in de National Gallery is al maanden uitverkocht. Maar Leonardo deed veel meer dan schilderen alleen. Hij belichaamde het Renaissance-ideaal van de ‘homo universalis’; een wetenschappelijke alleskunner.

Hongersnood met voorbedachten rade

4 jan 2012 · Nieuws · Onlangs opgedoken correspondentie tussen Sovjetleider Stalin en zijn rechterhand Vasilli Blokhin geeft mogelijk een definitief antwoord op een vraag die sinds de geleidelijke opening van de Sovjetarchieven vanaf 1992 nog altijd onopgelost is: organiseerde Josef Stalin in 1932-33 volledig eigenhandig een hongersnood in Oekraïne?

Papegaaienkop en roggepap

Achtergrond · Zolang we op aarde rondlopen moeten we eten. Gerst en rogge zouden eeuwenlang het belangrijkste voedsel zijn voor de gewone man en de armen. De rijken daarentegen hebben sinds mensenheugenis gezorgd voor culinaire hoogstandjes.

Verlichting was ‘oersoep van ideeën’

20 dec 2011 · Nieuws · Maar liefst een jaar lang werkte Joppe van Driel, tot voor kort student aan de Universiteit Utrecht aan zijn afstudeerscriptie. Het resultaat mag er zijn: Een honderdvijftig pagina’s tellend onderzoeksverslag waarin hij niet schroomt om korte metten te maken met de ideeën van gerenommeerde historici. Hij won er de IISG/Volkskrant Scriptieprijs voor Geschiedenis mee.

Historisch geluid te horen via een omweg

Achtergrond · Al meer dan honderd jaar liggen oude geluidsopnames klaar om beluisterd te worden, maar de platen en cilinders zijn te fragiel om af te spelen. Onderzoekers vonden er wat op: maak een virtuele versie en speel díe af. Zo zijn opnames van Alexander Graham Bell nu alsnog te horen.

Specials

Uit den ouden doos

De tocht der tochten… veel Nederlandsers volgen vol spanning de laatste weerberichten. Zou de Elfstedentocht doorgaan dit jaar? In 1929 werd de tocht voor de vierde keer gereden. Het clubje van 370 deelnemers (inclusief toerrijders) was klein in vergelijking met de ruim 16.000 schaatsers die nu zouden mogen starten. Het vroor 18 graden maar de deelnemers hadden geen thermopakken of snelle klapschaatsen. Winnaar Karst Leemburg kwam na 11 uur half bevroren over de eindstreep. Deze wedstrijd kostte hem zijn grote teen.

Meer info op de website van de 11 steden vereniging

De stem van Otto von Bismarck

Otto von Bismarck was de grote staatsman die na de Frans-Duitse oorlog (1870-71) de verdeelde Duitse staten voor het eerst verenigde in een krachtig keizerrijk. Voor wie dacht dat zijn stemgeluid voor altijd verloren zou zijn is er goed nieuws: in het oude lab van Thomas Edison, die in 1877 de fonograaf uitvond, is op wasrollen een hese, piepende mannenstem gevonden. Volgens historici gaat het om de stem van de legendarische staatsman, opgenomen tijdens een commerciële rondreis in Europa ter promotie van het apparaat. Ook Bismarck’s militair strateeg Helmut von Moltke is te horen.

Beluister de stem van de kanselier

Historische tweets

Maarten, Jorg & Marjolein twitteren regelmatig leuke nieuwtjes en linkjes over geschiedenis en archeologie. Iets te melden of te vragen? Stuur een tweet naar @MaartenMuns of @l8endecavalier!

Agenda

tentoonstelling Nederlandse winters

21 december 201126 maart 2012

Schiphol Amsterdam

Het Rijksmuseum presenteert in zijn dependance op Schiphol de tentoonstelling 'Dutch Winters'. Aan de hand van acht sfeervolle schilderijen wordt de ontwikkeling van het 19de-eeuwse winterlandschap getoond. Meer…

tentoonstelling Gouden Eeuw viert feest

1 november 2011 1 mei 2012

Frans Halsmuseum Haarlem

Zin in een vrolijk uitje? Breng dan een bezoekje aan de tentoonstelling De Gouden Eeuw viert feest in het Frans Halsmuseum. De tentoonstelling geeft voor het eerst een overzicht van geschilderde feesten uit de 17e eeuw. Meer…