In een poging zijn epileptische aanvallen te verminderen werd bij Henry Molaison een klein stukje van zijn hersenen weggehaald. De aanvallen verdwenen, maar er trad ook een ander onverwacht effect op: Henry kon geen nieuwe herinneringen meer vormen. Labyrint, zondag om 19:50 op Nederland 2.

Wetenschappers hebben voor het eerst aangetoond dat nanodeeltjes een stof specifiek kunnen afleveren bij cellen die oud en beschadigd zijn. Dat zou mogelijkheden bieden voor het aanpakken van ouderdomsziekten.

De hersenziekte Alzheimer, waarbij zenuwcellen snel aftakelen en vooral geheugenproblemen veroorzaken, valt nog lang niet te genezen. Deze week een lichtpuntje: de ontdekking van een nieuw eiwit kan helpen om Alzheimer te remmen, schrijven ze in Nature.

Astrocyten, wijdvertakte cellen in het brein, kregen tot voor kort maar weinig aandacht. Ze waren een soort hersenlijm, zo werd gedacht. Maar nu blijkt dat sommige astrocyten kunnen uitgroeien tot zenuwcel, staan ze in het middelpunt van de belangstelling.

Stamcellen, gekweekt uit je eigen lijf, zijn dé belofte om ingewikkelde ziektes in de 21e eeuw te genezen. Maar stamcellen blijken onvoorspelbaar en eigenwijs te zijn. Stamcellen temmen is moeilijk, maar Amerikaanse wetenschappers laten in een nieuw onderzoek zien dat het best kan.

Luca Ferrarini (geboren in 1978, in Carpi, Italië) kwam na zijn studie informatica en een stage in San Diego terecht in het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC). Het oorspronkelijke doel van zijn promotieonderzoek was het ontwikkelen van nieuwe technieken waarmee het menselijke hart beter in beeld te brengen valt. Maar al na een half jaar verschoof zijn aandacht van het hart naar de hersenen.

Implantaten met nanodraden die zich aan hersencellen binden kunnen breinproblemen zoals Alzheimer tegengaan. Maar wat staat je te wachten als de draden per ongeluk losschieten? Een flinke afweerreactie, maar geen blijvende schade, zeggen Zweedse wetenschappers.

Grootschalig genetisch onderzoek heeft drie nieuwe Alzheimergenen opgeleverd. De vondst geeft nieuwe aanknopingspunten voor onderzoek naar de ziekte en leidt in de toekomst wellicht tot een behandeling.

Amerikaanse biologen ontdekten een nieuwe manier om veroudering tegen te gaan. Sommige rondwormen kunnen overschakelen naar een beschermende modus. Deze wormen leven langer en krijgen minder snel ouderdomsziekten dan andere wormen.

Stoffen uit appelsap verminderen de productie van amyloïde plaques (een kenmerk van Alzheimer) in muizenhersenen. Dat blijkt uit onderzoek van de Amerikaanse neurowetenschappers Thomas Shea en Amy Chan. Welke stoffen precies verantwoordelijk zijn voor de bescherming is nog niet bekend. Toch hopen de onderzoekers dat appelsaptherapie in de toekomst ook bij mensen het ontstaan van ouderdomsziekte Alzheimer vertraagt.

Homeopathische preparaten met Japanse notenboom extracten beschermen niet tegen de ontwikkeling van ouderdomsziekten als dementie en Alzheimer. Dit concluderen Amerikaanse onderzoekers naar aanleiding van een omvangrijke studie die dit jaar werd afgerond. Met de resultaten komt mogelijk een einde aan het wetenschappelijke gesteggel over de medicinale werking van de notenboom.

Antistoffen tegen het aardappelvirus Y kunnen de conditie van patiënten met Alzheimer verbeteren. Doordat de antistoffen binden aan het eiwit amyloïd β wordt voorkomen dat er plaques ontstaan in de hersenen. Vakblad Journal of Biological Chemistry publiceert de hoopgevende ontdekking deze week.

Britse wetenschappers hebben een robot gebouwd die bestuurd wordt door een biologisch brein van menselijke neuronen. Het doel van dit onderzoek is om beter te begrijpen hoe herinneringen zich vormen in het brein, en hoe het brein specifieke informatie over zijn omgeving opslaat. De onderzoekers hopen hiermee de werking van hersenaandoeningen als Alzheimer en Parkinson te doorgronden.

Onderzoekers van de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen (KNAW) hebben ontdekt dat patiënten met de ziekte van Alzheimer baat hebben bij een combinatiebehandeling van licht en het hormoon melatonine. Dit leidt tot een verbetering in stemming, slaapritme en functioneren in dagelijkse bezigheden bij demente ouderen.

β-amyloïd afzettingen in de hersenen van muizen met de ziekte van Alzheimer verdwijnen na onderdrukking van de afweer. Tot die verassende conclusie kwamen onderzoekers van de universiteit van Yale. Zij publiceerden hun resultaten vorige week in Nature Medicine.

Het is Amerikaanse onderzoekers gelukt om door het direct toedienen van de ontstekingsremmer Etanercept in de hersenvloeistof, grote verbeteringen te zien bij patiënten met de ziekte van Alzheimer. Enkele minuten na injectie waren deze verbeteringen al zichtbaar. Het toonaangevende tijdschrift Science spreekt van een ‘buitengewone’ ontwikkeling.

Amsterdamse en Groningse onderzoekers hebben ontdekt hoe eiwitchaperonnes werken. Dat zijn moleculen die eiwitten helpen op de juiste manier te vouwen en te ontrafelen. Chaperonnes blijken de eiwitten in een moleculaire houdgreep te nemen. De sterkste wint.

Veel onderzoek naar hoe je kunt voorspellen of iemand dement wordt voordat er echte symptomen zijn, loopt op niets uit. Neuropsycholoog Van der Hiele vond een methode die wel werkt. Door het geheugen te belasten en dan te kijken naar de zogenaamde alfa-activiteit in de hersenen kan ze zien of iemand dement gaat worden of niet.

In een brein waarin Parkinson of Alzheimer ontstaat, werken zenuwcellen mee aan hun eigen ondergang. Ze geven signalen af waardoor normaal gesproken nuttige immuuncellen – de microglia – schadelijk worden en de ontsteking veroorzaken die weer leidt tot Alzheimer of Parkinson. Door dit proces te manipuleren, kan de behandeling van deze ziekten een stuk effectiever worden. De microglia worden dan ondersteunend in plaats van schadelijk, waardoor stamceltherapie meer kans van slagen heeft.

Dementie is nog steeds niet te behandelen. Wel zou een ongezonde leefstijl ervoor kunnen zorgen dat je op jongere leeftijd last krijgt van de symptomen van de ziekte van Alzheimer of vasculaire dementie. Niet roken, veel bewegen en gezond eten leveren dan misschien meer gezonde jaren op.