Kernwoord astronomie & ruimteonderzoek
-
Ontbrekende neutrino’s gevonden
maandag, 29 april 2002 · Achtergrond
Een neutrino heeft geen lading en trekt zich nauwelijks iets aan van andere materie. Volgens het Standaard Model zijn er drie soorten. Daarvan wordt er een, het elektron-neutrino, in overvloed in de zon geproduceerd. Sterrenkundigen en natuurkundigen kunnen deze spookachtige deeltjes detecteren. Maar ze vonden er steeds te weinig. Onderzoekers van het Canadese Sudbury Neutrino Observatory (SNO) hebben de ontbrekende neutrino’s opgespoord.
Auteur:
-
Zwakke lenswerking verraadt materieverdeling in heelal
maandag, 1 april 2002 · Achtergrond
Astronomen zijn er in geslaagd een cluster van sterrenstelsels in het heelal te ontdekken en de afstand en massa ervan te bepalen zonder dat zij ook maar iets van die cluster hoefden te zien. Zij maakten uitsluitend gebruik van het effect dat het gravitatieveld van deze – onzichtbare – cluster op de vorm van de beeldjes van zeer grote aantallen sterrenstelsels op de achtergrond heeft. Deze prestatie is een belangrijke stap voorwaarts op het gebied van de massatomografie, dat wil zeggen het in kaart brengen van de ruimtelijke verdeling van alle – zichtbare en donkere – materie in het heelal.
Auteur:
-
Lichtvervuiling in kaart gebracht
maandag, 1 april 2002 · Achtergrond
We schrijven het jaar 2046. Eindelijk komt bij het SETI-project het eerste bericht van een buitenaardse beschaving binnen. Vele geleerden zijn bezig met de ontleding van het bericht. De wereld wacht in spanning af. Telkens komen kleine stukjes door van de inhoud, maar de autoriteiten houden het totale bericht tegen. Er komt een storm van protest: van India tot aan IJsland is men aan het toestel gekluisterd en wenst men duidelijkheid. Na vele uren vergaderen besluiten de autoriteiten ten slotte om de boodschap toch maar ongecensureerd door te geven. Het bericht luidt: ‘Doe dat licht toch eens uit!’
Auteur:
-
Zullen neutrino’s voor verrassingen gaan zorgen?
maandag, 1 april 2002 · Achtergrond
neutrino’s hebben massa. Langzamerhand begint dit spookdeeltje, waarvan het bestaan zeventig jaar geleden voor het eerst werd vermoed, zijn geheimen prijs te geven. Niet alleen zijn neutrino’s tegenwoordig een gewild studieobject; ook worden ze steeds meer gebruikt als middel in het onderzoek naar de structuur van de materie in het heelal, zowel op microscopische als macroscopische schaal. Dit artikel schetst een aantal van de meest in het oog springende recente ontwikkelingen op neutrinogebied.
Auteur:
-
Snelste dubbelster
zondag, 31 maart 2002 · Achtergrond
Sterrenkundigen hebben de flikkering van een röntgenbron aan de hemel opgehelderd. Die bestaat uit twee witte dwergen die op extreem kleine afstand om elkaar draaien en waarschijnlijk gravitatiegolven uitzenden.
Auteur:
-
Komeet in zicht!
vrijdag, 22 maart 2002 · Achtergrond
Nu het weer wat verbetert, kan ook vanuit Nederland komeet Ikeya-Zhang worden waargenomen. De komeet bevindt zich aan de avondhemel en is kort na zonsondergang laag boven de westelijke horizon te zien.
Auteur:
-
De aarde bibbert van de zee
vrijdag, 1 maart 2002 · Achtergrond
Meer dan een eeuw is bekend dat de aarde een lillende beweging maakt rond haar as. Nu is ook ontdekt wat die trilling aan de gang kan houden.
Auteur:
-
In het zonnetje
vrijdag, 22 februari 2002 · Achtergrond
Aan tradities geen gebrek in Leiden: er mogen BaMa-structuren geïmporteerd worden en vakgroepen afgeschaft, maar het theater op 8 februari in de Pieterskerk is een blijvertje. Als om in het lustrumjaar van het LUMC de verbondenheid met de universiteit nog eens te onderstrepen, hield prof. dr. Bert Jan Vermeer de diesrede. Over de gevaren van zonnen.
Auteur:
-
Reuzensterren blijken levende fossielen
donderdag, 7 februari 2002 · Achtergrond
Over het ontstaan van de eerste sterren in het heelal, 14 miljard jaar geleden, tasten astronomen nog steeds in het duister. Met de NASA/ESA Hubble-ruimtetelescoop hebben Nederlandse, Amerikaanse en Italiaanse astronomen nu eindelijk een tipje van de sluier opgelicht.
Auteur:
-
Bolvormige sterrenhopen: een uitstervende soort
vrijdag, 1 februari 2002 · Achtergrond
Sterrenhopen zijn niet alleen mooi, ze spelen ook een belangrijke rol in de ontwikkeling van de moderne sterrenkunde. Drie voorbeelden worden in dit artikel besproken: de bepaling van de grootte van ons Melkwegstelsel uit de posities en afstanden van bolvormige sterrenhopen; de bevestiging van de theorie van sterevolutie; en de bevestiging dat het vroege heelal arm was aan zware elementen.
Auteur:
-
Spaceshuttlecrew op testbank in Amsterdam
maandag, 28 januari 2002 · Achtergrond
De bemanning van de Spaceshuttlevlucht STS-107 was te gast bij het Academisch Medisch Centrum (AMC) voor een onderzoek naar de invloed van een verblijf in de ruimte op de bloeddrukregeling.
-
De hemel valt op ons hoofd
dinsdag, 1 januari 2002 · Achtergrond
De droom om de ruimte te veroveren, dreigt te stranden in hopen afval die de mens er achterlaat. Boven onze hoofden zweeft een gigantische vuilnisbelt waar regelmatig een stuk van naar beneden komt.
-
Onmogelijke missie scoort een monster
dinsdag, 1 januari 2002 · Achtergrond
XMM-Newton werd op 10 december 1999 gelanceerd met een Europese Ariane 5-raket. XMM-Newton is de gevoeligste röntgensatelliet die ooit in Europa is gebouwd. En werkt perfect.
Auteur:
-
Het zwarte hart van de Melkweg
dinsdag, 1 januari 2002 · Achtergrond
In het centrum van de Melkweg ligt een zwart gat, beweert Reinhard Genzel. Het bewijs is bijna geleverd. Dit zwarte gat is miljoenen malen zwaarder dan de zon. Een ukkepuk dus, althans op kosmische schaal.
Auteur:
-
De jacht op de parallax
zaterdag, 8 december 2001 · Achtergrond
Het principe is eenvoudig. Kijk je vanuit twee verschillende punten naar hetzelfde object, dan zie je het in twee verschillende richtingen. Houd maar eens een opgestoken wijsvinger voor je gezicht, en sluit afwisselend het linker- en het rechteroog – je ziet je vinger dan heen en weer springen ten opzichte van de achtergrond. Beweeg de vinger naar je toe en van je af, en je ziet dat verschilzicht groter en kleiner worden. Met andere woorden: de parallax is een maat voor de afstand.
Auteur:
11 dossiers
557 nieuwsberichten
438 achtergrondartikelen
1006 totaal aantal publicaties