Het populaire beeld dat de Kerk in de middeleeuwen de verspreiding en vertaling van de bijbel in de volkstaal verbood klopt niet. Met name in stedelijke gebieden circuleerden volksbijbels binnen alle lagen van de bevolking. Zelfs schoenlappers en kleermakers hadden vaak een Bijbel in hun eigen taal thuis staan.
Volgens recent onderzoek heeft de Statenvertaling van de bijbel uit 1637 het Nederlands minder beïnvloed dan altijd werd aangenomen. Toch riepen Onze Taal-lezers de Statenvertalers eind vorig jaar uit tot de invloedrijkste Nederlandse taalgebruikers. Wie waren die Statenvertalers, en hoe gingen ze te werk?
De Nieuwe Bijbelvertaling zal eind oktober bij de presentatie niet alleen tot veel media-aandacht leiden, maar ook tot allerlei vragen. Waarom moest de NBV er eigenlijk komen? Voor wie is de NBV bedoeld? Wat is het verschil met eerdere vertalingen? En wat hadden al die taal- en tekstwetenschappers en literatoren ermee te maken? Paul Gillaerts, nauw betrokken bij dit enorme vertaalproject, licht toe.
Algemeen wordt verondersteld dat bijbelvertalingen, en dan met name de Statenvertaling uit 1637, een grote invloed hebben uitgeoefend op het Standaardnederlands. De Statenvertaling is immers eeuwenlang dagelijks gelezen. Maar is die rol van bijbelvertalingen wel zo groot?
Tijdens de voorbereiding van de Nieuwe Bijbelvertaling is er over een aantal kwesties openlijk en soms heftig gediscussieerd. Vooral de vertaling van de godsnaam deed flink wat stof opwaaien. Maar ook rees de vraag hoeveel er in de bijbel getutoyeerd mag worden. En of het niet wat achterhaald is om met ze en haar te verwijzen naar vrouwelijke woorden als ark. Drie gevallen waarin de knoop zich niet zo makkelijk liet doorhakken.
De Codex Maghagha, waaronder het veelbesproken Judasevangelie, kreeg vorig jaar wereldwijd bekendheid doordat enkele fragmenten uit het handschrift openbaar werden. Inmiddels is de volledige tekst van het Judasevangelie beschikbaar in verschillende talen, sinds kort ook in het Nederlands.