kennislink.nl maakt nieuwsgierig

Kernwoord biologie

1. Leven dankzij virussen

   vrijdag, 9 april 1999 · Achtergrond

   Op vrijdag 9 april 1999 neemt prof. dr. A.J. van der Eb afscheid als hoogleraar, al blijft hij voorlopig nog heel wat tijd investeren in de wetenschap. Het is niet de enige paradox rond Van der Eb. In zijn onderzoeksgroep, of beter gezegd de vijf onderzoeksgroepen die hij achterlaat, wordt moleculair biologisch onderzoek verricht naar het ontstaan en de behandeling van kanker. Van der Eb steekt regelmatig een bewogen pleidooi af voor het koesteren van dat soort fundamenteel onderzoek, ook al is niet zeker of het iets oplevert en is de toepassing nog lang niet in zicht. Tegelijkertijd is zijn laboratorium de bakermat geweest van maar liefst twee veelbelovende biotechnologische bedrijven. De belangrijkste paradox is wellicht dat de Leidse hoogleraar en zijn medewerkers hun succes danken aan een aartsvijand van de mensheid: virussen.

2. Als de lente komt, dan stuur ik jou…

   donderdag, 1 april 1999 · Achtergrond

   Nederland heeft in de wereldgeschiedenis de primeur van de eerste beurscrash. Een gigantische speculatie in een bekend Nederlands exportproduct veroorzaakte deze crash. Welk product dat was? Hollandse tulpen!

   Auteur: Michel Vellekoop

3. Biocosmetica

   maandag, 1 maart 1999 · Achtergrond

   De cosmetica-industrie kent vreemde kostgangers. Vlijtige schimmels maken lippenstiftpigment; vaten vol algen leveren oogschaduw en legioenen ijverige bacteriën voorzien ons van hydraterende crème: de nieuwe wonderkinderen uit het okselfrisse huwelijk van marketing en biotechnologie.

   Auteur: prof. dr. ir Erick Vandamme

4. Hete soep of koude damp?

   maandag, 1 maart 1999 · Achtergrond

   Ooit zijn de bouwstenen van het leven in een levenloze wereld ontstaan. Hoe dat gebeurd is, is niet bekend. Om dat raadsel op te lossen worden al eeuwen lang proeven uitgevoerd en theorieën opgesteld. Bekend is de ‘oersoeptheorie’. Maar de laatste jaren is er twijfel gerezen over de juistheid van deze theorie en wordt de ene na de andere verklaring van het ontstaan van organische stoffen uitgedacht. Misschien zijn de eerste organische stoffen wel op verschillende plaatsen en op verschillende manieren gevormd.

   Auteur: Marijke Domis

5. Symbion pandora

   maandag, 1 februari 1999 · Achtergrond

   Een diersoort in de mond van de gewone eetbare Noorse kreeft blijkt bij geen enkele bekende diergroep te horen. Met microscopisch onderzoek lukt het niet om te bepalen waar het wonderlijke diertje thuishoort. Moderne biotechnologische technieken moeten de oplossing bieden.

   Auteurs: dr. Birgitta Winnepenninckx en dr. Thierry Backeljau

6. Dieren op ons bord

   maandag, 1 februari 1999 · Achtergrond

   Tegenwoordig leveren dieren niet alleen vlees, melk, eieren, wol en huiden, maar dienen ze ook als proefdieren en zijn potentiële leveranciers van organen en medicijnen voor de mens. Moderne technieken doen ook in de veeteelt hun intrede. Daarop spitst het eerste deel van deze reeks, ‘Dieren in de wetenschap’, zich toe.

   Auteurs: Ann de Ron en prof. dr. ir. Walter Vandepitte

7. Zaadproducenten leveren zaaigoed met genetisch slot

   zaterdag, 30 januari 1999 · Achtergrond

   Een Amerikaans katoenbedrijf heeft een ingenieus systeem ontwikkeld waardoor een gewas na de teelt zijn eigen zaden doodt. Zo kan een zaadproducent zijn met veel geld ontwikkelde ggo-gewassen beschermen tegen illegaal hergebruik. Critici vrezen echter dat boeren straks steeds afhankelijker worden van de zaadproducenten. Zeker nu het grote Monsanto zijn oog heeft laten vallen op deze ‘Terminator Technology’.

   Auteur: Gaby van Caulil

8. Onderzoek Britse adel bewijst ‘wegwerplichaam’

   vrijdag, 22 januari 1999 · Achtergrond

   Wie een erfelijke aanleg heeft voor grote vruchtbaarheid, heeft minder kans om zeer oud te worden. Ook het omgekeerde is waar: wie de genen heeft voor een lang leven, krijgt minder kinderen. Dat blijkt uit een recente publicatie in het vaktijdschrift Nature, waarin een onderzoek wordt beschreven onder Britse adellijke families. Door de eeuwen heen blijken vruchtbaarheid en een lang leven moeilijk met elkaar samen te gaan. Dit is in overeenstemming met de ‘disposable soma’ (‘wegwerplichaam’) theorie van veroudering. Een gesprek met dr. Rudi Westendorp, internist/epidemioloog en eerste auteur van het Nature-artikel.

9. Leven uit de ruimte

   vrijdag, 1 januari 1999 · Achtergrond

   Is leven een exclusief kenmerk van onze planeet? Is het alleen op Aarde ontstaan, of is biogenese, het ontstaan van leven uit dode materie, een universeel proces? Deze vragen hebben mensen van oudsher beziggehouden, maar zijn in het ruimtevaarttijdperk bijzonder actueel geworden. De speurtocht naar mogelijk leven op Mars en enkele andere hemellichamen staat nu hoog op de agenda van het ruimteonderzoek.

   Auteur: prof. dr. Harry Priem

10. Sporenelementen

    vrijdag, 1 januari 1999 · Achtergrond

    De inname van sporenelementen moet binnen bepaalde grenzen blijven. De dagelijkse inname van enkele miljoenste grammen is onmisbaar. Een teveel kan dodelijk zijn. Hoeveel van de sporenelementen na consumptie daadwerkelijk voor het lichaam beschikbaar zijn, hangt af van de chemische omgeving.

    Auteurs: dr. Harry Robberecht, prof. dr. Hendrik Deelstra en prof. dr. Wim van Dokkum

11. Rampscenario ontraadseld

    vrijdag, 1 januari 1999 · Achtergrond

    In de geschiedenis van de aarde hebben zich regelmatig grote rampen voorgedaan waardoor hele groepen organismen uitstierven. Het bekendst is de komeetinslag, waarmee het einde van het tijdperk der dinosauriërs ingeluid werd. Paleontologen bestuderen deze uitstervingsprocessen aan de hand van fossielen in gesteentelagen. Nu worden in de Universiteit van Nijmegen in het laboratorium ecologische processen nagebootst.

    Auteur: Marijke Domis

12. Gestuurde evolutie?

    vrijdag, 1 januari 1999 · Achtergrond

    Soorten evolueren onder andere doordat er mutaties optreden. Een soort varieert in erfelijke eigenschappen en kan daardoor verandering in natuurlijke omstandigheden overleven. Tot nu toe heerste de overtuiging dat mutaties volstrekt willekeurig plaatsvinden, maar er zijn aanwijzingen dat sommige soorten organismen het tempo waarin mutaties plaatsvinden kunnen regelen.

    Auteur: Marijke Domis

13. Transplantatie

    dinsdag, 1 december 1998 · Achtergrond

    De biotechnologie stelt farmaceutische bedrijven in staat steeds betere medicijnen te ontwikkelen tegen de afstoting na een transplantatie. Voor patiënten die wachten op een nieuwe nier, lever of long is dat een bemoedigend vooruitzicht.
    
    De wrange keerzijde van het medisch succes is het gebrek aan donororganen. Daartegen helpt alleen een grotere bereidheid tot donorschap.

    Auteur: Arjen Rienks

14. Mens en genen; de kern van de zaak

    dinsdag, 1 december 1998 · Achtergrond

    Over het erfelijk materiaal weten we met de dag meer. Ingrijpen in dat erfelijk materiaal is echter verre van eenvoudig, zo bleek uit het artikel van oktober 1998 over gentherapie. Onze kennis vertoont een grote leemte. Wat ontbreekt is informatie over de celkern, de plaats waar het erfelijk materiaal is opgeborgen.

    Auteurs: prof. dr. Roel van Driel, dr. Arie Otte en dr. Luitzen de Jong

15. Koning en Klokkenmaker

    dinsdag, 1 december 1998 · Achtergrond

    Een DNA-onderzoek aan de Leuvense universiteit hakte onlangs de knoop door over de vraag of Carl Naundorff de Franse koning Lodewijk XVII is geweest. Een twee eeuwen oud raadsel lijkt hiermee opgelost.

    Auteur: Tim Trachet