Als je lijf sterft, begint je ziel dan aan een tocht naar het hiernamaals? Ja, denken sommige onderzoekers. Zij geloven dat iemand die een bijna-doodervaring heeft gehad, een glimp heeft opgevangen van wat onze ziel te wachten staat na de dood. Veel hersenwetenschappers zijn niet overtuigd. Er is niet eens bewijs dat de ziel bestaat, zeggen zij, laat staan dat we hebben aangetoond dat iets in onstoffelijke vorm ons lichaam verlaat als we heengaan.
Ik denk, dus ik ben. Als je het eens bent met die filosofie, dan is onsterfelijkheid misschien niet zo ver weg. Volgens sommige wetenschappers is het in de toekomst namelijk mogelijk om een computerversie van een menselijk brein te maken. En die kan dan voor eeuwig denken zoals jij.
Zullen we ooit robots bouwen die net zo creatief als mensen denken? Wat is een gedachte? Om zulke vragen te beantwoorden bouwt de 25-jarige Adrian Negrean een lasermicroscoop in Amsterdam. “Niemand weet wat we zullen gaan zien, want hersencellen zijn nooit op deze manier onderzocht.”
Amerikaanse neurologen hebben in het volwassen brein stamcellen gevonden die de functie van beschadigde gehoorcellen over kunnen nemen. In het laboratorium zijn deze cellen al elektrisch actief, wat wil zeggen dat ze zelf signalen kunnen verzenden en ook signalen van andere cellen ontvangen. Mogelijk worden de hersencellen in de toekomst ingezet bij patiënten om gehoorschade te herstellen.
Britse wetenschappers hebben een robot gebouwd die bestuurd wordt door een biologisch brein van menselijke neuronen. Het doel van dit onderzoek is om beter te begrijpen hoe herinneringen zich vormen in het brein, en hoe het brein specifieke informatie over zijn omgeving opslaat. De onderzoekers hopen hiermee de werking van hersenaandoeningen als Alzheimer en Parkinson te doorgronden.
Soms ben je in een discussie overtuigd van je gelijk en blijkt even later toch dat wat je dacht niet waar is. ‘Vergissen is menselijk’, wordt dan gezegd. Maar dat helpt niet, want je voelt je bijna bedrogen door je eigen herinneringen. Onderzoekers hebben nu ontdekt dat zelfs als jij een echte en een valse herinnering niet van elkaar kunt onderscheiden, je brein dat vaak wel kan.
De ouderdom komt met gebreken. Als je ouder wordt, gaan je hersenen achteruit, en daarmee bepaalde verstandelijke vaardigheden. Ouderen kunnen bijvoorbeeld minder makkelijk leren en zich niet meer zo goed aanpassen aan veranderende omstandigheden. Maar er zijn trucs om die achteruitgang af te remmen of te compenseren, weet prof. dr. Richard Ridderinkhof, hoogleraar Neurocognitieve ontwikkeling en veroudering aan de Universiteit van Amsterdam. In het SeniorLAB onderzoekt hij de mogelijkheden van het verouderende brein.
De wereld van een klinische depressief iemand zit vol met negatieve emoties. Behandeling is vaak gericht op het omgaan met deze gevoelens door anders te gaan denken. Onderzoekers van de University of Winsconsin-Madison hebben echter ontdekt dat tussen de denkgebieden en de emotionele centra van het depressieve brein een miscommunicatie optreedt. Herwaarderen van situaties leidt soms zelfs tot heftigere emoties dan voorheen.
Je denkt er meestal niet bij na, maar achter alledaagse handelingen zit vaak een hoop breinwerk. Elke beweging die we maken, is een samenspel van nauwkeurige berekeningen en feedback vanuit ons lichaam en onze omgeving. Onze hersenen moeten voortdurend worstelen met planningsproblemen. Bovendien kunnen we eenzelfde handeling op een heleboel verschillende manieren uitvoeren. Toch lukt het bijna elke keer weer om een doel in ons hoofd om te zetten in de juiste actie met ons lijf.
Lopen. Zo vanzelfsprekend totdat je het niet meer kunt. Neurologische problemen of hersenbeschadigingen door beroertes kunnen voor een hoop wandelleed zorgen. De vraag naar een juiste revalidatie is groot. Onderzoekers Amy Bastian en Julia Choi hebben nu ontdekt dat je wandelbewegingen door vier aparte systemen in het brein worden aangestuurd. Hierdoor zou op termijn looprevalidatie nog beter afgestemd kunnen worden op individuele klachten van patiënten.
Martine Delfos pleit in haar boek ‘De schoonheid van het verschil’ voor een andere opvoeding van jongens en meisjes. Immers: mannen en vrouwen zijn ook verschillend, en dat is biologisch bepaald en onveranderlijk. Maar klopt die redering van Delfos eigenlijk wel, of zijn er alternatieve conclusies en nuanceringen mogelijk?
Mensen zijn erg goed in het imiteren van anderen. Dat komt omdat we daarvoor speciale zenuwcellen hebben in ons brein: spiegelneuronen genaamd. Deze zorgen ervoor dat we bewegingen die we zien – of dit nu een penalty of een gezichtsuitdrukking is – in ons hoofd nadoen. Dit maakt ons sociaal, maar levert soms ook problemen op.
In ons hoofd ligt een heleboel kennis verborgen die we gebruiken om gemakkelijker door het leven te gaan. Ze vormt de bouwgrond waarop wij onze beslissingen en acties baseren. De informatieverwerkings-theorie en de neurale netwerken theorie hebben elk hun eigen idee over hoe we deze kennis in ons brein verwerken.