Bijna iedereen heeft wel eens een déjà vu gehad. Toch wisten onderzoekers lange tijd niet hoe en waar in de hersenen dit gevoel ontstaat. Neurowetenschappers van MIT en de Universiteit van Bristol lichten in Science een tipje van de sluier op: een onderdeel van de hippocampus – de gyrus dentatus – speelt een doorslaggevende rol.
Met onze zintuigen maken we een beeld van de wereld om ons heen. Onze visuele waarneming is hierbij erg belangrijk. We maken schetsen op ons netvlies en sturen die door naar ons brein. In aparte paden wordt dan verwerkt wat en waar alles is, zodat we alle objecten met hun toepassingen kunnen waarnemen. En er vervolgens naar kunnen handelen. We eten de banaan, rijden op de fiets en luisteren naar onze mp3-speler. Wie waarneemt staat in contact met zijn wereld.
Nederlandse en Amerikaanse onderzoekers hebben onafhankelijk van elkaar de oorzaak van slaapproblemen bij Parkinsonpatienten ontdekt. Het verdwijnen van het stofje hypocretine in de hersenen is waarschijnlijk de boosdoener. De wetenschappers zelf denken door deze doorbraak in de toekomst slaapproblemen bij Parkinson beter te kunnen behandelen.
Iemand die letters of cijfers altijd associeert met een bepaalde kleur, heeft synesthesie. Twee Amsterdamse psychologen hebben nu ontdekt dat dit wordt veroorzaakt door meer verbindingen tussen verschillende hersengebieden. Synestheten hebben dus echt een anatomisch ander brein dan niet-synestheten.
Mensen maken voortdurend fouten. Gelukkig zit in ons brein een gebiedje – de anterieure cingulate cortex (ACC) – dat razendsnel actief wordt als we een fout maken. Daardoor kunnen we onze fouten zo goed detecteren en ervan leren. Maar allerlei dingen kunnen de werking van de ACC beïnvloeden: van koffie tot perfectionisme, en van alcohol tot schizofrenie.
Iedereen schaamt zich wel eens. Maar waarom eigenlijk? Leidse onderzoeker Mattie Tops heeft wel een aantal ideeen. Zo speelt volgens hem hechting in de vroege kindertijd een grote rol. Ook is hij benieuwd naar de rol van het stresshormoon cortisol en de patronen van een schamend brein. Met zijn pasverworven Veni-subsidie kan hij uitgebreid op onderzoek naar een van de meest menselijke emoties: schaamte.
Denken, luisteren, praten en tegelijkertijd je spieren aansturen. Alle stukjes van een hersenpuzzel moet alles in elkaar passen. Onderzoeker Daniel Bratzke vond aanwijzingen dat ons brein in de vroege ochtend nog niet zo goed in is in puzzelen. Vooral niet als het snel moet gebeuren.
Iedereen die ooit gerookt heeft, weet hoe zwaar het is om te stoppen. Maar waarom is het zo moeilijk? Onderzoekers hebben een kijkje in het brein genomen en ontdekt dat je drie gebieden tevreden moet stellen. Zij ontrafelden het geheim om succesvol af te kicken: ontspanning, plezier en concentratie.
De hersenen van mannen en vrouwen reageren verschillend op het eten van grote hoeveelheden chocola. Na het eten van veel chocola worden bij mannen die chocola proeven andere gebieden actief dan bij vrouwen. Dat ontdekte bioloog en voedingsonderzoeker Paul Smeets in zijn MRI-onderzoek dat hij verrichtte aan het UMC Utrecht.
In het zoogdierbrein bestaat een navigatiesyteem dat informatie over startpunt, richting en snelheid integreert. Voor deze informatiesoorten hebben we verschillende hersencellen. Nieuw onderzoek van o.a. het F.C. Donders Centre for Neuroimaging in Nijmegen naar deze structuur, werd deze maand gepubliceerd in Nature Reviews Neuroscience.
Celbiologen van het Universitair Medisch Centrum Groningen en het Hubrecht Laboratorium hebben na ruim zes jaar onderzoek kunnen vaststellen welk gen bepaalt hoe groot de menselijke hersenen worden. De bevindingen van de Groninger celbiologen zullen deze week in het gezaghebbende Journal of Cell Biology verschijnen.
Als je naar een plaatje kijkt dat je je later zult herinneren, dan vuren neuronen in bepaalde gebieden van je hersenen tegelijkertijd. Hierdoor wordt een sterk golfpatroon gecreëerd, dat de communicatie tussen verschillende hersengebieden stimuleert. Kijk je naar een plaatje dat je later weer vergeet, dan ontstaat zo’n golfpatroon niet of minder sterk en zul je het plaatje niet onthouden. Dat concluderen de Nijmeegse onderzoekers van de F.C. Donders Centre in Journal of Neuroscience.
Matt Nagle raakte vijf jaar geleden verlamd. Dankzij een apparaat in zijn brein, de BrainGate, kan hij nu weer e-mails openen, de televisie aanzetten en computerspelletjes spelen. De BrainGate interpreteert de signalen in de motorische cortex en stuurt die door naar een computer. Hierdoor kan Matt de omgeving besturen met zijn gedachten.
Veilig weggeborgen achter het benig omhulsel van ons schedeldak ligt de microkosmos van ons brein, met meer dan honderd miljard zenuwcellen en zo’n honderdduizend kilometer aan verbindingen tussen die zenuwcellen. Deze microkosmos – met een gewicht van anderhalf pond – stelt ons in staat televisie te kijken, een auto te besturen, onze kinderen te herkennen, lief te hebben, en wetenschap te beoefenen. Bovendien kunnen we als mensen over al die zaken praten, e-mailen, gedichten schrijven en lezen. Kortom taal gebruiken.
‘Onze hersenen zijn beter in het oppikken van subtiele waarschuwingssignalen dan we tot nu toe dachten” zegt psycholoog Joshua Brown op 18 februari in Science. De resultaten van zijn onderzoek bewijzen dat. Het hersengebied dat reageert op het maken van fouten, de anteriore cingulate cortex, blijkt ook actief te zijn als er alleen maar een kans is op het maken van een fout’.
Het brein stuurt ons gedrag. Maar hoe maakt het brein precies de bewegingen van onze spieren mogelijk? Er zijn meer dan 600 verschillende spieren die soms met een heleboel tegelijkertijd allemaal het juiste moeten doen. Het blijkt dat er een apart gebied is in de hersenen, de primaire motorschors, dat onze bewegingen coördineert. Maar de werking ervan blijkt niet zo simpel in elkaar te zitten als vroeger gedacht werd…