Hij maakte ’s werelds eerste synthetische moleculaire motor, bouwde een nano-auto en wil nu biologische processen besturen met moleculaire machines. Ben Feringa, organisch chemicus en Akademiehoogleraar aan de RUG: “Ik maak dingen om te begrijpen hoe ze werken”.

Nieuwe plastic zonnecellen kunnen zeker zo’n hoog rendement halen als de bekende zonnecellen van silicium, denken onderzoekers van de Rijksuniversiteit Groningen. In het tijdschrift Advanced Energy Materials berekenen ze voor hun Next Generation zonnecel een rendement van twintig procent of méér. Het bijbehorende plastic moet nog wel even ontwikkeld worden…

Kan siliceen, een atoomdik laagje silicium, de concurrentie aangaan met grafeen in toekomstige, snelle computerchips? Dat is de vraag nu meerdere onderzoekslabs melden dit nieuwe materiaal te hebben gemaakt. Er is echter een probleempje: de onderzoekers ruziën over wie nu echt de eerste uitvinder ervan was.

Sinds de jaren zestig kampt de wereld met een groeiende hoeveelheid radioactief plutonium waarmee niks gedaan wordt. Duur, gevaarlijk en diefstalgevoelig. Het kan hergebruikt worden, maar vier Amerikaanse wetenschappers betogen deze week in Nature dat we het beter voor eeuwig diep in de grond kunnen stoppen.

Chemici van de Rijksuniversiteit Groningen onder leiding van professor Ben Feringa hebben samen met Britse onderzoekers uit de groep van Steve Meech (University of EastAnglia) nieuw onderzoek gepubliceerd over de Groningse moleculaire motor. Afgelopen weekend stond in Nature Chemistry een artikel over de ultrasnelle dynamica van het roterende motormolecuul.

Synthetisch DNA is niet nieuw. Wetenschappers werken al jaren aan zelfgemaakte polymeren met eigenschappen van DNA. Science publiceert deze week een volgende stap in de ontwikkeling: synthetisch DNA en natuurlijk DNA kunnen in elkaar omgezet worden.

Amerikaanse onderzoekers maakten een nieuw zelfhelend plastic dat bij beschadiging – net als de menselijke huid – gaat ‘bloeden’. Ze presenteerden het deze week op de voorjaarsvergadering van de American Chemical Society in San Diego. Het plastic zou gebruikt kunnen worden in telefoons, laptops, auto’s en speelgoed.

De Universiteit van Amsterdan heeft een patent op een nieuwe katalysator verkocht aan chemieconcern DSM. Met de katalysator is een alternatieve, schonere synthese mogelijk van een belangrijke chemische grondstof voor nylon.

Kennislink Scheikunde kiest regelmatig een mooie of opmerkelijke foto.

Onderzoekers van de Radboud Universiteit Nijmegen hebben een chemisch aangedreven nanomotor gefabriceerd. Hij werkt volgens het raket-principe: de uitstoot van zuurstofgas zorgt voor de voortstuwing.

Een vinding van Utrechtse chemici maakt het mogelijk om plastics zoals polyetheen (PE) en polypropeen (PP) uit biomassa te maken in plaats van uit aardolie. In Science beschrijven hoogleraar Krijn de Jong en mede-onderzoekers een nieuwe katalysator voor de synthese van belangrijke bouwstenen voor de industriële chemie uit ‘groene’ grondstoffen.

Om de stapeling van moleculen te beïnvloeden is het soms al genoeg om het kolfje waarin ze zich bevinden te laten draaien. Zolang er maar een kracht is die de moleculaire clusters op de juiste manier met de zwaartekracht uitlijnt. Dat blijkt uit onderzoek van de Radboud Universiteit. Het leidt misschien tot een nieuwe manier voor de productie van medicijnen.

De ‘tocht der tochten’ is voorlopig afgeblazen, maar als het er nog eens om spant dan kunnen de ijsmeesters aankloppen bij Ton Peijs. Deze chemiehoogleraar bij de Technische Universiteit Eindhoven heeft de oplossing voor zwakke ijsplekken: krantensnippers.

Chemici van de Technische Universiteit Eindhoven beschrijven in Nature hoe de stapeling van losse moleculen tot grote, supramoleculaire structuren is te beïnvloeden. Het onderzoek kan de productie verbeteren van uiteenlopende producten als organische zonnecellen, plastic elektronica en zelfreparerende coatings.

Duitse chemici hebben een efficiënte en goedkope productiewijze ontwikkeld voor artemisinine, het meest effectieve medicijn tegen malaria. Ze ontwikkelden een fotochemische reactor om het complexe molecuul op relatief eenvoudige wijze te synthetiseren. Achthonderd van zulke reactoren zouden in de wereldbehoefte van artemisinine kunnen voorzien, voorspelt onderzoeksleider Peter Seeberger.

Silicium is alleenheerser in computerchips, maar krijgt wellicht concurrentie uit onverwachte hoek. Zwitserse onderzoekers hebben voor het eerst een werkende microchip gebouwd van molybdeniet. Dit materiaal belooft computerchips die kleiner en zuiniger zijn dan de siliciumchip.

Eiwitten zijn geen kant-en-klare producten, maar moeten op de juiste manier in elkaar worden gevouwen voordat zij hun werk kunnen doen. Dat vouwen gaat nog weleens fout, met als gevolg schadelijke eiwitproducten. Gelukkig hebben onze cellen verschillende systemen om verkeerd gevouwen eiwitten op te ruimen.

Het congres CHAINS2011 bracht de afgelopen drie dagen meer dan 1200 chemici uit onderzoek en industrie bij elkaar. Met bijna tweehonderd lezingen, workshops en vierhonderd posterpresentaties was CHAINS2011 het grootste wetenschappelijke chemie-evenement ooit in Nederland gehouden.

Groningse chemici uit de groep van Spinozaprijswinnaar professor Ben Feringa hebben een moleculaire auto gebouwd met vierwielaandrijving. Het minuscule voertuigje beweegt in een rechte lijn over een metaaloppervlak. De ‘nano four-wheel drive’ prijkt deze week op de omslag van het wetenschappelijke toptijdschrift Nature.

Het boek ‘De kleur van chemie’, ter beschikking gesteld door de Vrije Universiteit Amsterdam, schetst een mooi beeld van de kleur die de chemie aan de samenleving geeft. Het is een bundeling van twintig informatieve brochures, samengesteld over een periode van vijftien jaar. Ze worden alle twintig opgenomen in Kennislink.