De befaamde Ig Nobelprijzen zijn weer uitgereikt. Ook de Nederlandse bioloog Frans de Waal kwam als winnaar uit de bus. Hij bewees dat chimpansees elkaars gezicht herkennen door deze met het bijbehorende achterwerk te associëren.

Een internationaal onderzoeksteam publiceert deze week in vakblad Nature het complete genoom van een westelijke laaglandgorilla vrouwtje. Dat genoom leert ons meer over de evolutie van verschillende soorten gorilla’s, maar ook over onze eigen relatie met deze grote mensapen.

Mensen zijn de enige diersoort ter wereld die met eindeloos geklets kennis weet over te brengen. Anders waren er geen dijken, wolkenkrabbers, fietspaden of melkkoeien. Nieuw onderzoek met kinderen en apen laat zien werpt nieuw licht op waarom kenniscultuur zo uniek is voor mensen.

Chimpansees kunnen een hiv-infectie de baas. Ze worden niet ziek en gaan niet dood. Onderzoek van promovendus Erik Rutjens moest aanknopingspunten vinden voor de behandeling van mensen met hiv.

Amerikaanse biologen ontdekten tijdens veldonderzoek in Oeganda dat jonge chimpansees soms urenlang een stok ronddragen. Vrouwelijke apen spelen vaker met stokken dan mannetjes. Een nieuwe aanwijzing dat er, naast opvoeding, ook een biologische invloed is op de speelgoedkeuze van jongens en meisjes.

Mensen willen weten welke dieren ongeveer even slim zijn als hijzelf. Goede IQ-tests voor alle diersoorten bestaan nog niet, en daarom proberen biologen slimheid te schatten aan de hand hersengrootte. Nu blijkt de gedachte dat een hoge stofwisseling voor het grootste brein zorgt, niet te kloppen.

Het Y-chromosoom gaat voortdurend op de schop. Dat blijkt uit onderzoek waarin het menselijk Y-chromosoom werd vergeleken met dat van de chimpansee. De man is al heel lang bezig met verbouwen voor beter nageslacht.

Twee vergelijkbare groepen chimpansees in Uganda lossen een nieuw probleem op totaal verschillende manieren op. Schotse wetenschappers denken dat dit komt doordat beide groepen een andere culturele achtergrond hebben.

Chimpansees ruilen vlees voor seks. Een mannetje dat zijn vlees regelmatig uitdeelt, is favoriet onder de vrouwtjes.

Chimpansee Santino van de Furuvik Zoo in Zweden smijt stenen en stukken beton naar bezoekers wanneer hij zijn dominantie vertoont. Wetenschappers van de universiteit van Lund beweren dat de aap deze acties van tevoren plant. Voor openingstijd verzamelt hij zijn wapenarsenaal in bewaarplaatsen en ’s middags gooit hij zijn hele voorraad het publiek in. De onderzoekers denken dat Santino met zijn gedrag gericht een reactie los wil maken bij de bezoekers. Als de dierentuin tijdens het winterseizoen is gesloten, houdt de chimpansee zich dan ook opvallend rustig.

Chimpansees en mensen hebben veel meer herhalingen (duplicaties) in hun DNA dan orang-oetans en makaken. Omdat chimpansees en mensen een groot deel van de duplicaties delen, gaan onderzoekers er vanuit dat de snelle evolutie van herhalingen is ontstaan bij de gemeenschappelijke voorouder van mens, chimpansee en gorilla. Waardoor de evolutie van duplicaties versneld is, is niet met zekerheid te zeggen.

Chimpansees gebruiken bij het herkennen van hun soortgenoten dezelfde hersengebieden als mensen die een bekend gezicht zien. Tot die conclusie komen gedragswetenschappers van het Yerkes National Primate Research Center in Amerika deze week in vakblad Current Biology. Met hun resultaten hopen de onderzoekers beter inzicht te krijgen in de evolutie van gezichtsherkenning bij mensen.

Duitse onderzoekers zien bij zowel chimpansees als menselijke babies al complex samenwerkingsgedrag. Zowel apen als kinderen lijken inzicht te hebben in de bedoelingen van anderen.

Het was al bekend dat sommige dieren hulpmiddelen (werktuigen) gebruiken, maar dat gaat altijd om min of meer kant-en-klare voorwerpen. Zo gebruiken sommige zeeotters, liggend op hun rug in het water, stenen om schelpen op hun buik kapot te slaan, zodat ze de schelpdieren kunnen eten. Van diverse soorten apen is ook bekend dat ze takken gebruiken om voorwerpen te pakken te krijgen die buiten hun bereik liggen.

Chimpansees gebruikten zo’n 4300 jaar geleden al gereedschap, zo blijkt uit onderzoek in Taï National Park in Ivoorkust. De apen gebruikten het gereedschap om noten te kraken. De gevonden gereedschappen zijn duidelijk van apen en niet van mensen. De vraag die overblijft is: wie leerde wie het gebruik van gereedschap?

Gorilla’s gebruiken ingewikkeldere werktuigen dan voorheen bekend was. Dit blijkt uit ontdekkingen in Congo dit jaar. De opwinding onder biologen is groot. Men dacht dat alleen de mens en haar meest directe verwant, de chimpansee, werktuigen gebruiken. Volgens mensapendeskundige Patrick Mehlman is dit een ‘aanwijzing dat deze eigenschap al bestond vóór de afsplitsing van de gorilla’. Bron: AP.

Uit experimenten met chimpansees blijkt dat zij zich niet bekommeren om hun groepsgenoten als die geen familie of partner zijn, zelfs als dat henzelf helemaal niets kost.

Ontcijfer het DNA van de chimpansee en je leert meer over de eigenschappen en evolutionaire geschiedenis van de mens. Een eenvoudig idee, maar de eerste resultaten wekken vooral verwarring.

Meisjes zijn betere leerlingen dan jongens. Dit lijkt althans te gelden voor chimpansees, maar er zijn aanwijzingen dat dit ook in de mensenwereld het geval is.

Gaat het bij diersoorten die gemengde groepen vormen om bescherming tegen vijanden of om samenwerking bij het zoeken naar voedsel? Tot voor kort was niet duidelijk welke verklaring de juiste is. In het tropische regenwoud van Ivoorkust sluiten twee apensoorten, de rode colobus en de dianameerkat, een verdedigingspact tegen de chimpansees.