GM-dieren: meer dan muizen
De ideeën over toepassingen van genetische modificatie bij dieren zijn wild, maar komen nog vrijwel niet buiten het laboratorium.
Insecten die alleen van rozenblaadjes snoepen gebruiken informatie over mogelijke voedselbronnen nauwkeuriger dan insecten die verschillende bloemplanten aanvreten. Dat bewezen biologen van de universiteit van Leeds met behulp van een theorie uit de menselijke psychologie. Of kieskeurige dieren hun beslissing ook sneller nemen dan alleseters is nog niet bekend.
Vier medicijnen, die veel in Nederlands oppervlaktewater voorkomen, zijn schadelijk voor het milieu. Pijnstillers zorgen voor nier-, kieuw- en leverschade bij vissen. Antibiotica remmen de ontwikkeling van blauwalgen en zorgen voor resistentie onder bacteriën. Dat stoffen in het oppervlaktewater niet individueel voorkomen, maar in een cocktail maakt de effecten nog groter. Sommige medicijnen versterken namelijk elkaars werking. De farmaceutische industrie moet geneesmiddelen milieuvriendelijker maken en de overheid moet maatregelen nemen op het gebied van waterzuivering en verantwoord geneesmiddelgebruik.
Een massagraf van jonge dinosaurussen in de Gobi woestijn laat duidelijke sporen van groepsvorming zien. Ook bij een aantal moderne vogels vinden we groepsvorming van jongeren terug. Jongeren vormen groepen omdat volwassen dieren sterk investeren in ouderzorg voor pasgeboren nakomelingen. Zelf bereiken zij pas na enige tijd de seksueel volwassen leeftijd. De dieren worden in hun pubertijd dus aan hun lot overgelaten. Groepsvorming van jonge dieren is over het algemeen zeldzaam en in de evolutie van dinosaurussen en vogels waarschijnlijk apart ontstaan.
Chimpansee Santino van de Furuvik Zoo in Zweden smijt stenen en stukken beton naar bezoekers wanneer hij zijn dominantie vertoont. Wetenschappers van de universiteit van Lund beweren dat de aap deze acties van tevoren plant. Voor openingstijd verzamelt hij zijn wapenarsenaal in bewaarplaatsen en ’s middags gooit hij zijn hele voorraad het publiek in. De onderzoekers denken dat Santino met zijn gedrag gericht een reactie los wil maken bij de bezoekers. Als de dierentuin tijdens het winterseizoen is gesloten, houdt de chimpansee zich dan ook opvallend rustig.
Bij alle vormen van afschuw trekken mensen hetzelfde ‘vieze’ gezicht. Morele afschuw door oneerlijke behandeling heeft dan ook een biologische basis. Waarom morele afschuw is ontstaan, is nog niet zeker. Waarschijnlijk helpt het ons bij het nemen van beslissingen.
Er zijn 235 zeedieren die zowel in de Zuidpoolzee als in de Noordelijke IJszee voorkomen. Dat is het belangrijkste resultaat van een onderdeel van het wereldwijde onderzoeksproject Census of marine life. Verder lieten wetenschappers zien dat de Zuidpoolzee fungeert als kraamkamer voor soorten die later in noordelijke wateren leven. In de Noordelijke IJszee zijn kleine verschillen in verspreiding, voorkomen en diversiteit van zeedieren gemeten ten opzichte van eerder onderzoek. Deze verschillen zijn waarschijnlijk het gevolg van klimaatverandering.
Kalveren van de Groenlandse walvis leren de beste voedselplekken in hun eerste levensjaar van de moeder. Deze strategie kan gevaarlijk zijn voor de dieren, omdat sommige voedselplekken onder invloed van klimaatverandering verdwijnen. Of de walvissen een alternatieve voedsel zoekmethode hebben, is nog niet bekend.
Zwarte wolven hebben hun vachtkleur door een genetische mutatie in het beta-defensine eiwit. De mutatie is ongeveer 10.000 jaar geleden vanuit huishonden in de populatie van wilde wolven terecht gekomen. Wolven die in het bos leven hebben evolutionair voordeel van hun zwarte vacht. De genetische mutatie is ook van belang voor witte toendrawolven die zich door een veranderende omgeving steeds meer moeten aanpassen aan een leven in het bos. Zo kunnen menselijke activiteiten de genetische diversiteit van wilde populaties op een positieve manier beïnvloeden.
Gehoornde Triceratops dinosaurussen verwondden de kop van hun soortgenoten in gevechten. Paleontologen van het Raymond M. Alf museum in Amerika komen tot die conclusie na het analyseren van fossiel materiaal. Hierin zijn littekens te zien van onder meer ontstekingen en botbreuken. Bij een andere gehoornde soort, de Centrosaurus, werden geen sporen van gevecht op de kop aangetroffen. Wellicht richt deze dino zich tijdens een ruzie sterker op het lichaam van zijn tegenstander.
Met behulp van MRI-scans is het hersenwetenschappers van de universiteit van Columbia gelukt om de gedachten van apen te voorspellen. Actieve hersendelen zijn goed doorbloed, maar de onderzoekers ontdekten dat dit ook geldt voor hersengebieden die in de zeer nabije toekomst gebruikt gaan worden. Hoe de hersenen van tevoren ‘weten’ welke taak zij straks uit moeten voeren, is nog niet bekend.
Grotten in koraal zorgen voor het voortbestaan van een rif. De sponzen die in deze koraalgrotten leven, nemen opgelost organisch materiaal op. Zij gebruiken dit materiaal om hun filtratiecellen te vervangen en stoten oude cellen af. Deze oude cellen worden dan weer gegeten door algen en koraal die op het rif wonen.
De achteruitgang van de riffen is pas enkele decennia in het nieuws. En dat is niet terecht want de riffen staan al veel langer onder druk. Naast de opwarming, zijn ook onder andere de visvangst en vervuiling grote boosdoeners. Alsof het nog niet voldoende is vernietigen orkanen en tsunami’s af en toe het rif. Gelukkig kunnen de riffen zich hiervan herstellen. Als het zo doorgaat, zullen de koraalriffen in recordtempo verdwijnen. Een deel van de riffen wordt al beschermd, maar is dat wel voldoende?
Ook honingbijen kunnen verslaafd raken aan cocaïne. Zij reageren dan overgevoelig op een beloning in de vorm van nectar of pollen. Bijen, die een aantal dagen achter elkaar van de drugs snoepten, kregen daarna zelfs last van ontwenningsverschijnselen. De entomologen die de bijenstudie uitvoerden publiceren de resultaten deze week in vakblad Journal of Experimental Biology. Zij hopen met hun onderzoek uiteindelijk meer te weten te komen over de signaalroute in de hersenen van mensen die verslaafd zijn aan cocaïne.
Chimpansees gebruiken bij het herkennen van hun soortgenoten dezelfde hersengebieden als mensen die een bekend gezicht zien. Tot die conclusie komen gedragswetenschappers van het Yerkes National Primate Research Center in Amerika deze week in vakblad Current Biology. Met hun resultaten hopen de onderzoekers beter inzicht te krijgen in de evolutie van gezichtsherkenning bij mensen.
Het telen van maïs voor de productie van biobrandstof leidt op dit moment vooral tot economische schade bij sojaboeren en een toenemend gebruik van bestrijdingsmiddelen tegen insectenplagen. Dit doordat de natuurlijke vijand van de sojaboonluis zich niet goed op maïsplanten kan vestigen. Tot die conclusie komt plantwetenschapper Wopke van der Werf van de universiteit Wageningen, samen met drie Amerikaanse collega’s, deze week in vakblad PNAS.