Het is Amerikaanse onderzoekers voor het eerst gelukt om een foutje in het DNA van een levende muis weg te knippen, en in plaats daarvoor een nieuw stukje erin te plakken. Dit soort gentherapie is een doorbraak, want eerder lukte het onderzoekers alleen maar om DNA te verbeteren door er nieuwe stukjes aan toe te voegen.

Genen aan- of uitzetten? Zet een blauwe lamp boven je hoofd. Die werkt dan als een afstandsbediening voor je DNA. Althans bij speciale muizen in een laboratorium in Zwitserland.

Dat je berekeningen kunt maken met DNA, weten we al bijna twintig jaar. Maar de revolutionaire computer die je ervan zou kunnen bouwen, bleef uit. Twee Amerikaanse wetenschappers hebben nu de beste ‘DNA-computer’ tot nu toe gemaakt met een veelbelovend ontwerp.

Biotechnologie, de kunst van het knutselen met de natuur, is al duizenden jaren oud. De Aziaten die de rijst als voedsel verbouwden deden het ook. Uit genetisch onderzoek blijkt nu dat de eerste Aziatische rijstboeren vooral planten uitkozen met een speciaal gen, ook al wisten ze dat zelf niet.

Complete bouwpakketten voor cellen zijn er nog lang niet – de echte wetenschappelijke kwesties zijn voorlopig nog heel wat bescheidener, maar niet minder intrigerend. Kunnen we een levende cel zo verbouwen dat die nieuwe taken voor ons kan uitvoeren? Kunnen we losse onderdelen van levende cellen gebruiken voor de bouw van nieuwe materialen en misschien zelfs apparaten?

Jammer. Medicijnen die bij muizen werken, blijken soms waardeloos voor mensen. Dat komt doordat de meeste labmuizen helemaal niet de genetische aanleg hebben om bij bepaalde ziektes op een mens te lijken. Kies je muizen beter uit, zeggen biologen in het blad Nature Genetics.

Geneesmiddelen ontwerpen is een nieuwe trend. Deze week zeggen Amerikaanse onderzoekers in het tijdschrift Science dat ze een kunstmatig eiwit in elkaar hebben geknutseld die als een sleutel het griepvirus vergrendelt. Een doorbraak.

Warmte maakt kankercellen gevoeliger voor behandelingen als bestraling of chemotherapie. Dat weten artsen al een tijdje. Maar nu hebben wetenschappers van het Amsterdamse AMC en het Erasmus Medisch Centrum Rotterdam ook ontdekt waaróm warmte tumoren kwetsbaar maakt.

Bij de mens komen drie verschillende ‘darmflora-typen’ voor en elk type heeft zijn eigen kenmerken. Dat schrijft een internationaal onderzoeksteam deze week in vakblad Nature. Deze kennis komt goed van pas bij medisch onderzoek en het bepalen van de beste medische behandelwijze voor elk afzonderlijk type.

Mysterieus: Amerikaanse wetenschappers hebben DNA opgevist uit de Sargassozee dat niemand ooit eerder heeft gezien. Het DNA is zo ongewoon, dat ze denken dat er organismen leven in de zee die compleet verschillen van de rest van het leven op aarde.

Bloedvaatjes groeien is een aparte tak van sport in de wetenschap. Canadese onderzoekers hebben daarin een nieuwe truc uitgevonden. Ze hebben het gen ontdekt dat de dunne spiertjes rondom bloedvaten helpt groeien en dat gen helpt de vaatjes ook beter organiseren.

Welk gen doet wat? Meestal komen we daar pas achter wanneer het gen stuk is en we vervolgens kunnen zien wat er aan een persoon mankeert. Maar de meest essentiële genen, die noodzakelijk zijn om te leven, vind je niet op die manier. Onderzoekers hopen ze alsnog op te sporen.

Stamcellen gaan in het laboratorium nieuwe inzichten opleveren om zowel ziekelijke als normale veroudering te bestuderen. Dat zeggen Amerikaanse wetenschappers die stamcellen wisten te kweken van mensen met de verouderingsziekte progeria. Hun vondst staat in het blad Nature.

Het is deze week tien jaar geleden dat de eerste ruwe versie van de menselijke DNA-volgorde, oftewel het menselijk genoom, bekend werd gemaakt. Inmiddels hebben meer mensen hun genoom laten uitpluizen, maar wat hebben we daar eigenlijk aan? De belofte is: nieuwe medicijnen. Maar daarvoor moet nog veel gebeuren, stellen onderzoekers Eric Green en Mark Guyer in het blad Nature.

Had je als kind vaak ruzie met je ouders? Of beleefde je juist veel plezier met ze? De eigenschap om je vader en moeder te waarderen, zit deels in je DNA, blijkt uit nieuw onderzoek. Juist vooral bij kinderen van ouders die zelf problemen hebben, wordt hun geluk door de genen bepaald.

In het fundamenteel wetenschappelijk onderzoek is behalve kennis en inzicht ook schoonheid te vinden. Dat laat de tentoonstelling “Schoonheid in de wetenschap” in het Museum Boijmans van Beuningen zien. De chemie levert bijvoorbeeld mooie beelden van kristallisatie, eiwitten en DNA op.

Het is alweer tien jaar geleden dat biotechnologen in 2001 een mijlpaal doorbroken, hun ‘maanlanding’ uitvoerden: ze publiceerden de eerste, zij het ruwe, DNA-volgorde van de mens. Genetische oorzaken van ziekten en gedrag worden mede dankzij deze ontdekking nu dagelijks aangekondigd. Het duurt niet lang of we komen aan bij een goedkope scan voor je volledige DNA-volgorde: het duizend-dollar-genoom.

De watervlo heeft een klein genoom, maar dat zit wel tjokvol genen. Waarschijnlijk zijn die genen noodzakelijk voor het grote aanpassingsvermogen van de watervlo aan zijn omgeving. Dat schrijft een internationaal onderzoeksteam deze week in vakblad Science.

Er is hoop dat stamcellen straks nare en ingewikkelde ziektes zoals Alzheimer gaan genezen, maar dat blijft enkel toekomstmuziek zolang wetenschappers de cellen niet onder controle krijgen. Amerikaanse onderzoekers hebben de schade opgenomen.

Koeien zijn ware kampioenen in iets waar mensen stinkjaloers op zijn: gras omzetten in energie. In biobrandstof, om preciezer te zijn. Nu hebben Amerikaanse wetenschappers voor het eerst een DNA-analyse gedaan naar hoe de koe dat voor elkaar krijgt.