kennislink.nl maakt nieuwsgierig

Kernwoord geschiedenis & archeologie

1. Cubaanse vrouwen en de revolutie

   dinsdag, 31 januari 2012 · Achtergrond

   Cuba, een van de weinige landen dat nog een communistisch regime heeft. En ook nog eens een dictator met de daarbij horende ellende. Censuur, geheime dienst, angst…. Maar niet alles is slecht aan de revolutie van 1959. De positie van de vrouwen maakte een positieve ontwikkeling door.

   Auteur: Marjolein Overmeer

2. De kronkelige weg naar Auschwitz

   dinsdag, 24 januari 2012 · Achtergrond

   Gedurende de jaren dertig van de vorige eeuw en de daarop volgende beginjaren van de Tweede Wereldoorlog hebben de Nazi’s op verschillende manieren geprobeerd het ‘Joodse vraagstuk op te lossen’. De verschrikkelijke definitieve oplossing (‘Endlösung’), zoals de Holocaust in de Nazi-bureaucratie bekend kwam te staan, ontstond dan ook niet van de ene op de andere dag. De weg naar Auschwitz, met andere woorden, is niet ‘recht’ maar ‘gekronkeld’.

   Auteur: Maarten Muns

3. Egyptologen ontdekken bijzondere sarcofaag

   woensdag, 18 januari 2012 · Nieuws

   Voor het eerst hebben archeologen in de Egyptische Vallei der Koningen een sarcofaag gevonden van een vrouw die niet tot de koninklijke familie van de Farao’s behoort. Volgens de inscripties in de tombe gaat het om Nehemes-Bastet, een zangeres die 3000 jaar geleden werd ingehuurd om lofdichten voor de god Amun te zingen.

   Auteur: Maarten Muns

4. Leonardo da Vinci: een echte alleskunner

   woensdag, 11 januari 2012 · Achtergrond

   Van over de hele wereld komen mensen op dit moment naar Londen om schilderijen van de wereldberoemde Renaissancekunstenaar Leonardo Da Vinci te zien. De tentoonstelling in de National Gallery is al maanden uitverkocht. Maar Leonardo deed veel meer dan schilderen alleen. Hij belichaamde het Renaissance-ideaal van de ‘homo universalis’; een wetenschappelijke alleskunner.

   Auteurs: Alex van den Brandhof, Elles Lalieu, Marlies ter Voorde, Mariska van Sprundel, Maarten Muns en Roel van der Heijden

5. Hoe word je een terrorist?

   maandag, 9 januari 2012 · Achtergrond

   Elke week verschijnt op Kennislink een gastcolumn. De columnist is steeds een andere onderzoeker, die vanuit zijn of haar vakgebied schrijft over de wetenschap achter een gebeurtenis in de maatschappij of uit ons dagelijks leven. Deze week: historicus Joost Augusteijn over het ontstaan van terroristen.

   Auteur: Joost Augusteijn

6. Hongersnood met voorbedachten rade

   woensdag, 4 januari 2012 · Nieuws

   Het lijkt erop dat de hongersnood die tussen 1932-33 vier miljoen slachtoffers maakte in Oekraïne in ieder geval voor een deel georganiseerd is door het regime van Josef Stalin. Uit onlangs gepubliceerde correspondentie tussen Stalin en twee van zijn naaste adviseurs blijkt dat Stalin in de zomer van 1932 bewust besloot de beginnende hongersnood een handje te helpen.

   Auteur: Maarten Muns

7. Papegaaienkop en roggepap

   donderdag, 22 december 2011 · Achtergrond

   Zolang we op aarde rondlopen moeten we eten. Het niet zo spannende menu van onze prehistorisch voorouders bestond voornamelijk uit de buit van de jacht en de verzamelde vruchten. Met de ontwikkeling van de agrarische samenleving kwamen daar landbouwproducten bij. Gerst en rogge zouden eeuwenlang het belangrijkste voedsel zijn voor de gewone man en de armen. De rijken daarentegen hebben sinds mensenheugenis gezorgd voor culinaire hoogstandjes.

   Auteur: Marjolein Overmeer

8. Historisch geluid te horen via een omweg

   woensdag, 21 december 2011 · Achtergrond

   Al meer dan honderd jaar liggen oude geluidsopnames klaar om beluisterd te worden, maar de platen en cilinders zijn te fragiel om af te spelen. Onderzoekers vonden er wat op: maak een virtuele versie en speel díe af. Zo zijn opnames van Alexander Graham Bell nu alsnog te horen.

   Auteur: Marije Nieuwenhuizen

9. Verlichting was ‘oersoep van ideeën’

   dinsdag, 20 december 2011 · Nieuws

   Maar liefst een jaar lang werkte Joppe van Driel, tot voor kort student aan de Universiteit Utrecht aan zijn afstudeerscriptie ‘Enlightening the matter of science. The anti-materialistic Enlightenment philosophy of Jean de Castillon (1709-1791)’. Het resultaat mag er zijn: Een honderdvijftig pagina’s tellend onderzoeksverslag waarin hij niet schroomt om korte metten te maken met de ideeën van gerenommeerde historici. Hij won er de IISG/Volkskrant Scriptieprijs voor Geschiedenis mee.

   Auteur: Maarten Muns

10. Ontstaan van het Christendom

    vrijdag, 16 december 2011 · Achtergrond

    Rond het begin van onze jaartelling leefde onder de diverse Joodse gemeenschappen in de Romeinse provincie Judea de hoop op de komst van de messias. De messias is een figuur die in de Joodse Tenach aangeduid wordt als een toekomstige koning die de Joden van Palestina zal verenigen en wiens komst de eindtijd zal aankondigen. In deze tijd trok Jezus van Nazareth als charismatische gebedsgenezer rond.

    Auteur: Maarten Muns

11. Recensie: Wereldgeschiedenis in 100 voorwerpen

    zondag, 11 december 2011 · Achtergrond

    De traditionele definitie van een historisch museum is: een plek waar aan de hand van tastbare voorwerpen een verhaal over het verleden wordt verteld. Als je over duizenden voorwerpen zou beschikken, variërend van een stenen speerpunt uit Tanzania tot een creditcard zou je op die manier een verhaal over de hele wereldgeschiedenis kunnen vertellen. Als je bij dat verhaal ook nog eens schitterend foto’s van al dat moois voegt heb je ‘Een geschiedenis van de wereld in 100 voorwerpen’.

    Auteur: Maarten Muns

12. Renaissance-schilderijen zijn net mensen

    woensdag, 7 december 2011 · Nieuws

    In zestiende-eeuws Venetië konden schilderijen dezelfde reacties oproepen als mensen; ze werden vereerd en bemind maar ook gehaat en vernield. De Venetianen identificeerden de schilderijen met de afgebeelde mensen zelf. “De huidige impact van bijvoorbeeld cartoons is zo misschien beter te begrijpen”, veronderstelt Elsje van Kessel.

13. Naar de ortho door de oermens

    vrijdag, 2 december 2011 · Nieuws

    Heb je liever een dieet met zacht of hard voedsel? De oermens koos vanaf 10.000 jaar geleden voor het zachte voedsel met de ontwikkeling van de landbouw. Een niet voorzien gevolg was dat het gebit hierdoor veranderde…

    Auteur: Adiël Klompmaker

14. Koude Oorlog

    dinsdag, 29 november 2011 · Dossier

    In 1945 hadden de Sovjet-Unie en de Verenigde Staten samen Nazi-Duitsland verslagen. Na de overwinning was het echter snel gedaan met dit ongebruikelijke bondgenootschap. Er brak een lange periode van internationale spanning aan. De grootmachten bestreden elkaar op alle mogelijke manieren, behalve rechtstreeks. In vogelvlucht door de periode tussen het einde van de Tweede Wereldoorlog en de val van de Berlijnse Muur.

    Auteur: Maarten Muns

15. Boekenspecial Sinterkerst

    donderdag, 24 november 2011 · Achtergrond

    December. De tijd van je schoen zetten, pakjesavond, de kerstboom optuigen, sneeuwballengevecht, vuurpijlen, champagne en … lezen bij de openhaard.

    Auteur: Jorg Rousseeuw