kennislink.nl maakt nieuwsgierig

Kernwoord geschiedenis & archeologie

1. Het morren der ‘stoute kinderen’

   vrijdag, 18 maart 2011 · Achtergrond

   Als afsluiter van de Maand van de Geschiedenis een artikel over populisme. Binnen deze stroming is het “ik & wij”-gevoel op dit moment erg belangrijk. Maar hoe was dat vroeger? Volgens Henk te Velde kent Nederland geen populistische traditie.

   Auteur: Henk te Velde

2. Dansen met de dood

   vrijdag, 11 februari 2011 · Achtergrond

   De verhouding van de middeleeuwer tot de dood was macaber, zoals blijkt uit de vele afbeeldingen van de dood als dansend skelet. Deze ‘dodendansen’ waren een genre op zich en zijn nog altijd te zien in menig kerkhof of kapel in Europa. Hun boodschap was schrik aanjagen: wie zondig leefde, wachtte eeuwige straf. Maar ze bevatten nog een andere, veel opmerkelijker boodschap: hoogwaardigheidsbekleders, met name kerkelijke, werden erop bekritiseerd door hen als zondaars af te beelden.

   Auteur: Rolf Paul Dreier

3. Slachtplaats Neanderthalers nabij Assen?

   donderdag, 27 januari 2011 · Achtergrond

   Enkele jaren geleden ontdekten archeologen nabij Assen een kampement van Neanderthalers uit de laatste ijstijd. Mag dit al vrij bijzonder genoemd worden, nu het kamp steeds meer van zijn geheimen prijsgeeft wordt het nog veel interessanter. Waarom bevinden zich hier veel meer vuistbijlen dan op de meeste andere bekende Neanderthaler-vindplaatsen in Nederland? En waar zijn de afslagen gebleven – de restproducten van het vervaardigen van deze werktuigen? De “werkplaats” waar het gereedschap vervaardigd werd bevond zich klaarblijkelijk ergens anders. Wellicht is de ontdekking een slachtplaats van ruim 50.000 jaar geleden?

   Auteur: Marlies ter Voorde

4. Fossielen tussen de hondenpoep

   vrijdag, 7 januari 2011 · Achtergrond

   Wie fossielen wil zoeken, hoeft daar voor lang niet altijd verlaten steengroeves af te struinen of bergen te beklimmen. Soms is een korte blik op aanrecht, vensterbank of stoeprand genoeg. In veel huizen en straten wemelt het van de miljoenen jaren oude schelpen en zeelelies: restanten van een voormalige zee in West-Europa.

   Auteur: Gemma Venhuizen

5. Vijf eeuwen migratie

   dinsdag, 30 november 2010 · Achtergrond

   Elke twee weken verschijnt op Kennislink een gastcolumn. De columnist is steeds een andere onderzoeker, die vanuit zijn of haar vakgebied schrijft over de wetenschap achter een gebeurtenis in de maatschappij of uit ons dagelijks leven. Deze week Susan Leclercq, projectmedewerker van de recentelijk gelanceerde website www.vijfeeuwenmigratie.nl. Zij vertelt over migratie in de geschiedenis van Nederland.
   

   Auteur: Susan Leclercq

6. Hoe Sinterklaas met de stoomboot uit Spanje kwam

   maandag, 29 november 2010 · Achtergrond

   Elke maand beantwoordt het Meertens Instituut, onderzoeksinstituut van de bestudering en documentatie van de Nederlandse taal en cultuur, een prangende vraag. Deze maand: Wanneer kwam Sinterklaas voor het eerst met de stoomboot in Nederland aan? En wanneer hield hij zijn eerste intocht?

   Auteur: John Helsloot

7. Invloed op het hiernamaals

   donderdag, 4 november 2010 · Achtergrond

   We zijn niet altijd bang geweest om te sterven, al was dat natuurlijk afhankelijk van wat we verwachtten dat er na de dood kwam. Veel culturen kenden naast een ‘hemel’ ook een soort ‘hel’, en daar wilde je niet terecht komen. Gelukkig kon jij zelf, of anders je nabestaanden, dingen doen die invloed uitoefenden op je lot in het hiernamaals.

   Auteur: Elise van der Horst

8. Wat een kadaver nog wél kan vertellen

   dinsdag, 2 november 2010 · Achtergrond

   Ook al kan het niet meer praten, toch kun je nog een hoop over een lijk te weten komen door het lichaam zorgvuldig te bestuderen. Forensisch pathologen en archeologen doen hun best te achterhalen wat zich in die laatste levende momenten heeft afgespeeld.

   Auteurs: Jocelyn Berdowski, Marijn Sandtke, Elise van der Horst en Bo Blanckenburg

9. Piraten uit Nederland

   vrijdag, 15 oktober 2010 · Achtergrond

   Sinds de komst van de populaire media zijn piraten geliefde jongens geworden in onze cultuur. Als thema komen ze terug in films, pretparkattracties, en kinderfeestjes. Het beeld van de piraat als schurk is vervangen door die waarin de piraat eigenlijk altijd de held is. Is die idolisering iets van deze tijd?

   Auteur: Elise van der Horst

10. Beurzen open, dijken dicht

    vrijdag, 15 oktober 2010 · Achtergrond

    Na de ramp in Haïti in januari dit jaar volgde in augustus al snel de volgende ramp; overstromingen in Pakistan. Nederlanders werden weer aangesproken op hun vrijgevigheid om een rampgebied steun te bieden. In veel gevallen zag men er dan ook vanaf om geld te doneren. Misschien is het wel te lang geleden in onze collectieve herinnering dat we zelf een dergelijke ramp mee maakten. Toch staat 1953 voor velen nog altijd in het geheugen gegrift.

    Auteur: Elise van der Horst

11. Radioaktief water

    donderdag, 14 oktober 2010 · Achtergrond

    Elke twee weken verschijnt op Kennislink een gastcolumn. De columnist is steeds een andere onderzoeker, die vanuit zijn of haar vakgebied schrijft over de wetenschap achter een gebeurtenis in de maatschappij of uit ons dagelijks leven. Deze week: Aukje Lettinga van het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis over radioaktief water en de opkomst van milieubewegingen.

    Auteur: Aukje Lettinga

12. Heinekenprijzen 2010 uitgereikt

    vrijdag, 24 september 2010 · Nieuws

    Op 23 september kregen internationale wetenschappers Franz-Ulrich Hartl, Ralph Steinman, Rosamond McKitterick, David Tilman en Michael Tomasello de Heinekenprijzen voor wetenschap uitgereikt door Zijne Koninklijke Hoogheid prins Willem-Alexander. Aan de prijzen, die worden uitgereikt door de KNAW, is een geldbedrag van $150.000 verbonden.

    Auteur: Sven de Jong

13. Maya muurschilderingen gered

    maandag, 13 september 2010 · Nieuws

    Italiaanse wetenschappers hebben nanodeeltjes van gebluste kalk gebruikt om de eeuwenoude verf van Maya muurschilderingen weer te laten hechten. Na slechts een week was het afbraakproces niet alleen gestopt, maar ook deels teruggedraaid. Ze publiceerden hierover in het tijdschrift ‘Chemistry, a European Journal’.

    Auteur: Bo Blanckenburg

14. Titanic virtueel naar boven

    woensdag, 1 september 2010 · Achtergrond

    Waarschijnlijk heb je ze wel eens gezien: spookachtige onderwaterbeelden van het wrak van de Titanic op de bodem van de Atlantische Oceaan. Die waren al mooi, maar beter materiaal is onderweg. Een grote expeditie is bezig om het gezonken schip compleet in 3D in beeld te brengen.

    Auteur: Marije Nieuwenhuizen

15. ‘Land en Water’-fotowedstrijd!

    dinsdag, 31 augustus 2010 · Achtergrond

    Van 16 tot en met 24 oktober barst de Week van de Geschiedenis weer los in Nederland, deze keer met als thema “Land en Water”. En ook Kennislink is als deelnemer natuurlijk weer van de partij.

    Auteur: Elise van der Horst