Kernwoord geschiedenis van de scheikunde
-
Hoe margarine naar boter ging smaken
maandag, 1 oktober 2001 · Achtergrond
Hoe zorg je ervoor dat synthetische boter – margarine – precies zo smaakt als échte boter? Al in het midden van de jaren dertig voegden producenten aroma’s toe, maar de smaak van echte boter werd bij lange na niet gehaald. Onderzoek bij Unilever onder leiding van Jan Boldingh leidde tot een aanzienlijk betere nabootsing van boter.
Auteur:
-
Twee leidse chemici: net naast de nobelprijs
maandag, 1 oktober 2001 · Achtergrond
In 1981 kregen Roald Hoffmann en Kenichi Fukui de Nobelprijs chemie voor hun onderzoek naar pericyclische reacties. Leidse chemici hebben op dat gebied minstens even belangwekkende research uitgevoerd.
Auteurs: en
-
Gezonde vetten
maandag, 1 oktober 2001 · Achtergrond
In 1982 werd de Nobelprijs voor geneeskunde uitgereikt voor onderzoek aan prostaglandines. Niet aan de Nederlander D.A. van Dorp, hoewel die wel een belangrijke bijdrage aan het onderzoek had geleverd. Hij was één van de eersten die onderzocht hoe meervoudig onverzadigde vetzuren de voorlopers van de hormoonachtige prostaglandines konden zijn.
Auteur:
-
Piet Cossée: Polymeriseren met titaan
maandag, 1 oktober 2001 · Achtergrond
De Nederlander Piet Cossée, werkzaam bij Shell Research, maakte gebruik van nieuwe concepten uit de kwantummechanica van organometaalchemie en combineerde die met meer traditionele kristalchemie. Zo legde hij de basis voor een nieuw veld van reactiemechanismen, die polymerisaties met metaalverbindingen verklaren.
Auteur:
-
De alleskunner
maandag, 1 oktober 2001 · Achtergrond
Dirk Willem van Krevelen, jarenlang directeur Research bij de Staatsmijnen (DSM) en AKU (Akzo Nobel) was een chemisch alleskunner. Op vijf gebieden wist hij – letterlijk – naam te maken.
Auteurs: en
-
De Waterman ringanalyse
maandag, 1 oktober 2001 · Achtergrond
Het ontrafelen van de samenstelling van aardolie is lastig. Het betreft immers ingewikkelde mengsels van koolwaterstoffen. H.I. (Hein Israel) Waterman, hoogleraar chemische technologie in Delft, vervulde een pioniersrol bij de ontwikkeling van de kennis en tal van toepassingsmogelijkheden van aardolie en aardolieproducten.
Auteur:
-
Sneeuw van gas
maandag, 1 oktober 2001 · Achtergrond
Op het eerste gezicht lijkt het sneeuw. Maar het is meer dan bevroren water. Er zit gas in. Gashydraten ontstaan bij afkoeling van water onder druk in aanwezigheid van een gas of vluchtige vloeistof.
Auteurs: en
-
Bijvoet en spiegelbeeld
maandag, 1 oktober 2001 · Achtergrond
Jarenlang (in feite sinds 1874, dankzij Van ’t Hoff) hebben chemici geweten dat er spiegelbeeldmoleculen bestonden, maar ze waren niet in staat onderscheid tussen de twee spiegelbeelden te maken. Pas rond 1950 slaagde de Nederlander J.M. Bijvoet daarin. De door Bijvoet en zijn medewerkers Peerdeman en Van Bommel ontwikkelde aanpak heeft een enorme invloed gehad op de structuuropheldering van chirale organische verbindingen, van eenvoudige stoffen met één chiraal centrum, zoals melkzuur, tot gecompliceerde systemen met vele chirale centra, zoals eiwitten.
Auteurs: en
-
Een kunstnier uit worsten en een Fordje
maandag, 1 oktober 2001 · Achtergrond
De Kampener arts Willem Kolff ontwikkelt ’s werelds eerste kunstnier en staat daarmee aan de wieg van een technologie die inmiddels miljoenen mensen het leven heeft gered.
Auteur:
-
Een speelgoedtreintje op een brandstofcel
maandag, 1 oktober 2001 · Achtergrond
Snel nieuwe theorieën en methoden toepassen om zo de materie beter te begrijpen en te beheersen – dat was kenmerkend voor het pionierswerk van J.A.A. Ketelaar. Zijn onderzoek heeft tot een reeks maatschappelijk relevante resultaten geleid. Daarnaast leidde hij een hele generatie chemici op.
Auteur:
-
Vitamine in oorlogstijd
maandag, 1 oktober 2001 · Achtergrond
In de zomer van 1941 treden Coco Arens en Davy van Dorp, beiden 26 en net gepromoveerd in Amsterdam, in dienst van Organon in Oss. Deze firma heeft in 1939 het vitaminepreparaat Davitamon 5 op de markt gebracht, dat gretig aftrek vond, vooral toen na de bezetting de voedselsituatie verslechterde. Davitamon 5 bevat vitamine A en C, die door de oorlog steeds moeilijker verkrijgbaar worden. Het zoeken naar een synthese ligt dus voor de hand.
Auteur:
-
Van scheepjeswol naar Vitamine D
maandag, 1 oktober 2001 · Achtergrond
Om het vitamine D-gehalte in ons lichaam op peil te houden zijn voldoende zonlicht en de juiste voeding onontbeerlijk. Een tekort aan vitamine D veroorzaakte vroeger Engelse ziekte. Pas na veel onderzoek lukte het in 1942 om vitamine D industrieel te vervaardigen. Sindsdien wordt het gebruikt als voedingssupplement voor mens en dier.
Auteur:
-
Een Hollandse zoetstof
maandag, 1 oktober 2001 · Achtergrond
Onderzoekers van de Technische Hogeschool Delft synthetiseerden onder leiding van prof. P.E. Verkade de stof 5-nitro-2-propoxybenzeenamine oftwel P4000. Een krachtig zoetmiddel: niet alleen ruim 4000 maal zoeter dan suiker maar ook zoeter dan vele andere synthetische zoetstoffen.
Auteur:
-
Stabiliteit van colloïden
maandag, 1 oktober 2001 · Achtergrond
In Eindhoven en Rusland bedachten onderzoekers onafhankelijk van elkaar dezelfde theorie over stabiliteit van ‘solen’ – die vervolgens naar hen alle vier vernoemd werd!
Auteur:
-
Tirools-Hollandse hormonen
maandag, 1 oktober 2001 · Achtergrond
In het begin van de 20e eeuw werd vastgesteld dat veel lichaamsfuncties worden beïnvloed door hormonen. Er was een grote belangstelling om die hormonen als geneesmiddel te gebruiken en dus probeerden chemici hormonen uit dierlijke organen te winnen en de structuur ervan vast te stellen. Ook het Nederlandse bedrijf Organon, in 1923 opgericht, was hierin actief.
Auteurs: en
1 dossier
1 nieuwsbericht
52 achtergrondartikelen
54 totaal aantal publicaties