kennislink.nl maakt nieuwsgierig

Kernwoord grammatica

1. Taalfout maakt in één klap duidelijk hoe bijzonder iemand is

   vrijdag, 3 februari 2012 · Nieuws

   ‘Ik ben een van de zeldzame mannen die niet de hele dag aan seks denkt.’ De grammaticale fout in deze zin – ‘denkt’ hoort ‘denken’ te zijn – wordt in 80 procent van dergelijke constructies gemaakt. Taalwetenschappers van de Radboud Universiteit hebben een verklaring, die ze zaterdag 4 februari presenteren op de jaarlijkse ‘Taalkunde in Nederland’-dag.

2. Lezen langs boom of blad?

   woensdag, 16 februari 2011 · Nieuws

   Boomstructuren zijn heel handig om zinnen mee in kaart te brengen. Maar begrijpen we ze zelf ook volgens zo’n structuur? Uit onderzoek van de Universiteit van Amsterdam blijkt dat we meer naar de ‘blaadjes’ aan de boom, de afzonderlijke woorden, kijken.

   Auteur: Erica Renckens

3. Mens en computer ontleden even goed

   woensdag, 2 februari 2011 · Nieuws

   Zinsontleden is voor veel mensen een lastige klus. Zelfs deskundigen zijn het in zo’n 6% van de zinnen niet met elkaar eens wat nu de juiste ontleding is. ‘Alpino’, de automatische zinsontleder van de Rijksuniversiteit Groningen, heeft onlangs de magische grens van 90% foutloos ontleden bereikt; ongeveer even goed als de beste mensen dus. En in de toekomst wordt hij waarschijnlijk nog beter.

   Auteur: Erica Renckens

4. ‘Wandelde’ zit net als ‘liep’ gewoon in je geheugen

   maandag, 11 oktober 2010 · Nieuws

   De frequente vormen van regelmatige werkwoorden worden – vervoegd en wel – opgeslagen in het mentale woordenboek, blijkt uit promotieonderzoek van Wieke Tabak. Ze neemt daarbij stelling tegen een belangrijke theorie uit de taalkunde. 12 oktober promoveert ze aan de Radboud Universiteit Nijmegen.

5. Nederlands en Fries in één virtueel taalinstituut

   dinsdag, 15 juni 2010 · Nieuws

   Een virtueel taalinstituut, waarin je alles kunt opzoeken wat je maar wilt weten over het Nederlands en het Fries. Tot nu toe leek dit een illusie, maar binnen een paar jaar gaat het er komen. NWO – de Nederlandse organisatie voor wetenschappelijk onderzoek – pompt ruim 1.7 miljoen euro in het zogenoemde Taalportaal.

   Auteur: Mathilde Jansen

6. Bisschop Lowth was heus geen sufferd!

   woensdag, 10 maart 2010 · Nieuws

   Bisschop Robert Lowth, 300 jaar geleden geboren, schreef een van de meest invloedrijke grammaticaboeken van het Engels en is later verguisd omdat hij de taalkundige wet wilde voorschrijven. Maar was dat wel zo? Ingrid Tieken, hoogleraar Engelse sociolinguïstiek en Lowth-kenner, meent van niet.

   Auteur: Marilyn Hedges

7. Hoezo grammatica saai?

   woensdag, 20 januari 2010 · Achtergrond

   Al in de middeleeuwen deden schrijvers hun best om saaie leerstof als grammatica leuk te maken. Zo schreef Alcuin, de onderwijsminister van Karel de Grote, een grammatica en retorica in dialoogvorm. En Tiberius Donatus schreef een inleiding op de Aeneis, want ook dat was een retorisch werk.

   Auteur: Steven Hagers

8. Hoe zit het eigenlijk?

   dinsdag, 9 juni 2009 · Achtergrond

   Zodra iets in een taal je eenmaal opvalt, ben je al snel geneigd te denken dat het vroeger anders was. En vaak ook: beter. Neem nu een zin als ‘Ik zat te lopen.’ Dat is nieuw, vaag en fout, vinden veel mensen. Maar is dat ook zo?

   Auteur: Peter-Arno Coppen

9. Italiaanse dialecten gedragen zich exotisch

   woensdag, 10 september 2008 · Nieuws

   De dialecten van Italië hebben zich onafhankelijk van het Latijn ontwikkeld. Ze vertonen grammaticale eigenaardigheden die regelrecht ingaan tegen een aantal basisregels van Romaanse talen.

   Auteur: Hilje Papma

10. Geen eenvoud in meervoud

    maandag, 11 augustus 2008 · Achtergrond

    Het Nederlands kent een 1ste, 2de en 3de persoonsvorm, en daarbinnen nog het onderscheid tussen enkelvoud en meervoud. Bij persoonlijk voornaamwoorden in het meervoud is het alleen niet altijd even duidelijk naar wie verwezen wordt. Hoe komt dit en zijn er talen die dit beter hebben opgelost?

    Auteurs: Radboud Universiteit en Kees de Schepper

11. Het einde van de standaardtaal

    woensdag, 25 juni 2008 · Nieuws

    Is de standaardtaal nog te redden? Nee, denkt hoogleraar Joop van der Horst van de K.U. Leuven. Moeten we daar bang voor zijn? Ook niet. De taalverandering die over heel Europa plaatsgrijpt, is te vergelijken met de verandering tijdens de overgang van middeleeuwen naar renaissance. Van een strikt geregeld taalgebruik gaan we opnieuw naar een veel vrijere opvatting over taal.

12. “Het menselijk taalvermogen is uniek”

    woensdag, 19 december 2007 · Nieuws

    Computationeel taalkundige dr. Jelle Zuidema doet onderzoek naar het leervermogen van grammatica van niet alleen mensen, maar ook van apen, vogels en walvissen. Aan de hand van computermodellen probeert hij de bouwstenen van taal te identificeren.

    Auteur: Edda Heinsman

13. De toekomst van de verleden tijd

    zaterdag, 13 oktober 2007 · Nieuws

    Sommige regelmatige werkwoorden waren in vroeger tijden onregelmatig. Voor een onregelmatig werkwoord dat in het dagelijks taalgebruik honderd keer zo vaak wordt gebruikt als een ander onregelmatig werkwoord, duurt het tien keer zo lang voordat het regelmatig wordt. Dit volgt uit een wiskundige analyse die gedaan werd door wetenschappers uit Harvard.

    Auteur: Alex van den Brandhof

14. Woordvolgorde in het Esperanto

    woensdag, 26 september 2007 · Nieuws

    Hoewel het Esperanto van oorsprong een kunsttaal is, vertoont het soms de kenmerken van een natuurlijke taal. Dit geldt bijvoorbeeld voor de woordvolgorde, die het onderwerp is van het proefschrift van UvA-docent Wim Jansen, Woordvolgorde in het Esperanto. Normen, taalgebruik en universalia.

    Auteur: Mathilde Jansen

15. “Uit eigenen lust en zinlykheit geschreeven”

    zondag, 15 juli 2007 · Achtergrond

    Precies driehonderd jaar geleden verscheen de Nederduitsche spraekkunst van de Deventer predikant Arnold Moonen, door deskundigen beschouwd als de beste Nederlandse grammatica tot dan toe. Wie was die Arnold Moonen? Wat is er zo bijzonder aan zijn levenswerk? En welke rol speelde de ‘prins der Nederlandse dichters’ Vondel hierbij?

    Auteur: Frans Schaars