kennislink.nl maakt nieuwsgierig

Kernwoord ijstijd

1. Massa-extincties

   vrijdag, 25 november 2011 · Dossier

   Dit dossier geeft een korte inleiding over massa-extincties en verwijst door naar diepgaandere artikelen. De vijf massa-extincties uit het verleden en de huidige uitsterving komen aan bod.

   Auteur: Adiël Klompmaker

2. De Laat-Ordovicische massa-extinctie

   dinsdag, 18 oktober 2011 · Achtergrond

   De eerste grote massa-uitsterving op aarde vond plaats rond 445 miljoen jaar geleden. Vooral de organismen in de oceaan stierven massaal uit. Op het land echter niet, omdat het land simpelweg nog nauwelijks bewoond was. In tegenstelling tot veel andere massa-extincties zijn bijna alle wetenschappers het eens over de oorzaak van de Laat-Ordovicische massa-extinctie.

   Auteur: Adiël Klompmaker

3. Holland in het Holoceen

   zondag, 12 juni 2011 · Achtergrond

   Sinds de laatste ijstijd heeft Nederland een flinke metamorfose ondergaan. De steppeplanten moesten wijken voor veenmoerassen, de elanden voor koeien en het land voor zee. Onlangs zijn deze mijlpalen in de recente Nederlandse geologische geschiedenis in atlasvorm verschenen.

   Auteur: Gemma Venhuizen

4. Afvoerputje voor zwerfstenen

   woensdag, 13 april 2011 · Achtergrond

   ‘De gootsteen van Noordwest-Europa’ wordt Nederland ook wel genoemd. Zoals zich in een afvoerputje allerhande etensresten ophopen, zo is ons land de afgelopen honderdduizenden jaren een vergaarbak geworden voor buitenlandse stenen, die door rivieren en gletsjers zijn aangevoerd.

   Auteur: Gemma Venhuizen

5. Bevroren barsten in de bodem

   vrijdag, 25 februari 2011 · Achtergrond

   Krimpscheuren vind je in allerlei soorten en maten. Denk maar aan aan zeshoekige basaltzuilen die ontstaan bij het stollen van lava, of aan opdrogende klei: daarin zie je een heel patroon van barstjes tevoorschijn komen. Bij strenge vorst kunnen zelfs met ijs gevulde scheuren ontstaan. Zulke ijswiggen ontstonden ruim 10.000 jaar geleden in de Nederlandse ondergrond – en zijn nog altijd terug te vinden.

   Auteur: Gemma Venhuizen

6. Restanten van overmaatse ijsblokjes

   vrijdag, 11 februari 2011 · Achtergrond

   Je hebt er vast weleens een gezien, in Drenthe, Gelderland of Overijssel. Misschien ben je er wel gaan pootjebaden, of heb je op de oever zitten picknicken. Maar wat op het eerste gezicht een doodgewoon meertje is, blijkt in feite te zijn ontstaan door een heuvel met een kern van ijs: een pingo.

   Auteur: Gemma Venhuizen

7. Drilpudding Amsterdam

   zondag, 16 januari 2011 · Achtergrond

   Een tent heeft haringen nodig om niet weg te waaien, een schip gaat voor anker om niet weg te drijven. En een huis? Dat staat uit zichzelf al muurvast, zou je denken. Maar een goede fundering is onmisbaar om te voorkomen dat huizen in de bodem wegzakken, zeker in een voormalig veenmoeras als Amsterdam.

   Auteur: Gemma Venhuizen

8. Een ijskap op Hawaii

   maandag, 30 augustus 2010 · Nieuws

   Tegenwoordig kun je alleen in de winter een sneeuwmuts op de Mauna Kea op Hawaii vinden. Tijdens het laatste glaciaal was dat wel anders. Toen lag er een heuse ijskap van 70 vierkante km op de 4 km hoge, vulkanische berg.

   Auteur: Tom van Loon

9. IJstijden in soorten en maten

   dinsdag, 24 augustus 2010 · Achtergrond

   Elke twee weken verschijnt op Kennislink een gastcolumn. De columnist is steeds een andere onderzoeker, die vanuit zijn of haar vakgebied schrijft over de wetenschap achter een gebeurtenis in de maatschappij of uit ons dagelijks leven. Deze week: sterrenkundige Kees de Jager over de ijstijden en de rol van de zon op het klimaat.

   Auteur: Kees de Jager

10. IJstijd niet door versnelde erosie

    zaterdag, 22 mei 2010 · Nieuws

    Tegenwoordig is erosie door de mens enorm. Versnelde erosie in het verleden zou echter de oorzaak zijn van de ijstijd waarin we nu leven. Nieuw onderzoek verwijst die theorie naar de prullenbak.

    Auteur: Adiël Klompmaker

11. Zoetwater als deksel op het Noord-Atlantisch oceaanwater

    dinsdag, 11 mei 2010 · Nieuws

    Tijdens het laatste glaciaal (‘ijstijd’) braken er zo nu en dan enorme hoeveelheden ijsbergen af van de ijskappen. Gloednieuw onderzoek toont aan de vorming van diepwater in het Noord-Atlantisch gebied vertraagde én achterliep bij het veel zoeter worden van het bovenste oceaanlaag. Daarnaast zorgde dit zoetwaterdeksel ervoor dat de warmte vanuit de diepere oceaanlagen niet kon worden vrijgegeven. Wél toen de ijsbergen eenmaal allemaal smolten.

    Auteur: Adiël Klompmaker

12. Snelle zeespiegelstijging 8500 jaar terug

    maandag, 8 maart 2010 · Nieuws

    Het IPCC schat de maximale zeespiegelstijging aan het einde van deze eeuw op maximaal 59 cm. Nu hebben Nederlandse wetenschappers becijferd dat het in het verleden nog sneller was. Rond 8500 jaar geleden steeg de wereldwijde zeespiegel met meer dan een meter per eeuw. De daling van de Nederlandse bodem bracht er nog eens een halve meter bij.

    Auteurs: Adiël Klompmaker en Universiteit Utrecht

13. Boekrecensie – De menselijke maat

    woensdag, 24 februari 2010 · Achtergrond

    Dat het internationale klimaatpanel IPCC niet handig bezig is, wist Salomon Kroonenberg al in 2007. In zijn boek De menselijke maat zet hij uiteen hoe ingewikkeld het klimaat wel niet is, en dat broeikasgassen zeker niet de hoofdrol spelen die het IPCC hen toekent. Kroonenberg, momenteel nog hoogleraar geologie aan de Technische Universiteit (TU) Delft, houdt op 19 maart aanstaande zijn afscheidsrede.

    Auteur: Ronald Veldhuizen

14. Gletsjers bepalen hoogte gebergte

    donderdag, 13 augustus 2009 · Nieuws

    Bergen hebben een enorme invloed op het regionale en het wereldklimaat. Hun invloed (door onder meer hoogte) is niet onbeperkt. Nieuw onderzoek laat zien dat de sneeuwgrens de hoogte bepaalt. Boven de sneeuwgrens vindt namelijk snelle erosie plaats, waardoor de bergen niet eindeloos blijven groeien. De sneeuwgrens hangt weer af van het klimaat en de breedtegraad, waardoor er verschillen in de tijd zijn, maar ook van plaats tot plaats.

    Auteur: Adiël Klompmaker

15. Nederland: zeespiegel, bodemdaling en watermanagement

    maandag, 6 juli 2009 · Achtergrond

    Nederland en water: een eeuwenoud gevecht. Tijdens de overstromingen van 1953 in Zeeland en van de Maas in de jaren negentig won het water. Tijdelijk. In de periode erna en ertussen bouwde Nederland aan verdedigingswerken. Met de huidige zeespiegelstijging en de bodemdaling neemt het gevaar op een overstroming flink toe. Dit betekent niet alleen werk aan de winkel, maar ook economisch perspectief middels kennisexport.

    Auteur: Adiël Klompmaker