De tegenstellingen tussen moslims en andere Nederlanders zijn de afgelopen jaren dusdanig uitvergroot dat Nederland wel tot op het bot verdeeld leek. Dat had echt anders gekund, stelt onderzoekspsycholoog Hans Crebas: de Nederlandse regering had veel duidelijker moeten communiceren.
De ideeën van islamitische allochtonen over homoseksualiteit en seks voor het huwelijk worden vaak gezien als meetgraad voor integratie. Moslimmigranten trekken zich hier veel van aan. Soms houden ze vast aan tradities. Maar soms gaan ze binnen hun gemeenschap de dialoog aan, al wordt dat nauwelijks opgemerkt door de Nederlandse samenleving.
Terwijl de media vooral aandacht lijken te hebben voor incidenten, gaat de emancipatie van allochtone studenten gestaag voort. In één generatie hebben zij bereikt wat autochtonen minstens twee generaties kostte. Via eigen studentenverenigingen rammelen ze aan de poorten van de macht.
Hoe beleven moslims hun geloof in Nederland? Die vraag zou bij onderzoek naar de islam centraal moeten staan, in plaats van integratie en radicalisering. Onderzoek naar de veranderende geloofsbeleving is niet alleen wetenschappelijk relevant, maar ook onontbeerlijk in het huidige politieke klimaat.
Mensen die tegen de hoofddoek zijn, wijzen daarbij vaak op de vrouwonvriendelijke, onderdrukkende kanten van de hoofddoek. Uit nieuw onderzoek blijkt dat emancipatie en gelijke rechten in werkelijkheid niet zo heel hoog op het prioriteitenlijstje van tegenstanders staan.
Toen de Arabieren in 642 Egypte veroverden werd het Grieks en het Koptisch al vrij snel vervangen door het Arabisch. Het islamitische geloof dat de veroveraars meenamen, werd pas vele eeuwen later door de meerderheid van de bevolking aangehangen. De Leidse hoogleraar Petra Sijpesteijn onderzoekt aan de hand van papyri de verspreiding van het Arabisch in Egypte.
Iran, de nacht van 11 op 12 februari 1979. Revolutionairen nemen de nationale radio- en tv-stations over en roepen de overwinning uit. Het regime van de Shah is officieel ten einde. Asef Bayat houdt vandaag een lezing over 30 jaar Iran: ‘30 years of the Islamic revolution that never was’.
Naast het alomtegenwoordige Palestijns-Israëlische conflict hebben veel media aandacht besteed aan de machtsovername door Hamas in de Gazastrook. Hoewel het lijkt alsof deze organisatie een ordinaire staatsgreep heeft gepleegd ten koste van het ‘legitieme’ leiderschap van Fatah, laat een historische analyse van dit probleem zien dat er meer aan de hand is. Een blik op zestig jaar Palestijns leiderschap.
Elke dag vijf keer bidden is al best ingewikkeld. Maar probeer dit maar eens in de ruimte, terwijl je op 400 kilometer hoogte in gewichtloze toestand rondom de aarde raast. Waar is Mekka? En wanneer is het tijd voor het gebed? Islamitische geleerden hebben een pragmatisch antwoord gevonden.
Prof.dr.mr. Maurits Berger bestudeert hoe moslims in westerse samenlevingen hun leven vorm geven. Maar onvermijdelijk bestudeert hij daarmee ook de westerse samenleving zelf. Waarom heeft de islam zo’n katalysatorfunctie in het maatschappelijke discours? 4 november houdt Berger zijn oratie.
Sinds vorige week heeft Nederland zijn eerste Poldermoskee, speciaal voor een generatie die zich moslim én Nederlands voelt. De kranten stonden er vol van. De Poldermoskee is het symbool aan het worden van een succesvolle integratie. Islamologe Welmoet Boender waarschuwt voor te hoge verwachtingen. “Dit zou wel eens een hele interessante plek kunnen worden. Maar dat moeten we wel nog afwachten.” De ontwikkeling van een ‘Nederlandse islam’ heeft tijd en ruimte nodig, en gemeenschapsgevoel laat zich niet dwingen.
Tariq Ramadan is een veel besproken fenomeen. Voor tegenstanders is hij een ‘wolf in schaapskleren’: hij zou met een ‘dubbele tong’ spreken. Voor integratie pleiten, maar ondertussen een ‘islamisering van Europa’ nastreven. Voorstanders zien hem juist als een ‘bruggenbouwer’, zoals hij ook zichzelf graag ziet. Voor studerende moslimjongeren in Nederland is Ramadan een voorbeeld en een bron van inspiratie. Wat trekt ze zo in hem aan?
Maria-heiligdommen zijn niet alleen voor katholieken bedevaartsbestemming nummer één. Ook moslims bezoeken deze heiligdommen: om precies dezelfde redenen. Hoewel ‘de islam’ en ‘het christendom’ steeds vaker tegenover elkaar lijken te staan, laat de dagelijkse praktijk van individuele gelovigen zien dat beide religies best samengaan.
Imams in Nederlandse moskeeën prediken meestal dezelfde deugden als die gangbaar zijn bij andere Nederlanders. Door de polarisatie rond de islam worden moslims tegenwoordig vaak voorgesteld als ‘vreemd en anders’, waarbij de nadruk op de verschillen ligt. Maar een recent onderzoek toont aan dat imams in preken vaak onderwerpen propageren, die ook door de rest van de Nederlanders belangrijk worden gevonden.
Mona Siddiqui, hoogleraar ‘Islamic studies and public understanding’ aan de Universiteit van Glasgow, bekleedt dit jaar aan de RUG de Jantina Tammesleerstoel. De Brits-Pakistaanse islamdeskundige is een van de meest prominente stemmen in het publieke debat over islam in Groot-Brittannië. Siddiqui: ‘Laat je niet het zwijgen opleggen door angst.’
In het debat over moslims ligt het gevaar van een theogische tunnelvisie op de loer. Niet-moslims denken moslims te kunnen begrijpen door de koran te bestuderen. Maar het doen en laten van mensen wordt niet alleen bepaald door hun religie, zo betoogt Maurits Berger. De jurist en arabist is de nieuwe professor islam en het moderne westen aan de Universiteit Leiden. ‘Moslims begrijpen door de koran te doorgronden, dat is net alsof een boeddhistische Japanner mijn gedrag probeert te begrijpen door het Oude Testament te gaan lezen.’