kennislink.nl maakt nieuwsgierig

Kernwoord lava

1. Minder explosief door aardverschuiving

   donderdag, 10 december 2009 · Nieuws

   Een aardverschuiving vanaf een vulkaanflank kan de magmakamer eronder flink door elkaar schudden. Dat is precies wat gebeurde op de Canarische Eilanden toen een grote landverschuiving tienduizenden jaren geleden de noordflank van El Hierro de zee inschoof. De druk in de ondergrond nam af en vanaf dat moment kwam minder explosieve lava naar buiten tijdens uitbarstingen.

   Auteur: Adiël Klompmaker

2. Uitstervingen door zeespiegelfluctuaties

   donderdag, 19 juni 2008 · Nieuws

   Op vijf momenten in de geologische geschiedenis vond massale uitsterving plaats. Shanan Peters meldt in Nature dat het dalen en stijgen van de zeespiegel een enorme invloed heeft gehad op de bodems, dus op het leven erop en dus op de uitsterving ervan. Hij verwerpt andere oorzaken zoals de inslag van hemellichamen en grootschalige lavauitstroom echter niet.

   Auteur: Adiël Klompmaker

3. De langste lavastromen op aarde

   dinsdag, 27 mei 2008 · Nieuws

   De dikke lavastromen van de Deccan Traps (India) stroomden tot een afstand van 1000 km van de bron, veel verder dan gedacht. Regelmatige uitstroom van veel lava in combinatie met het stromen door een dal zorgden voor deze enorme afstand. De vrijgekomen gassen van de lavastromen vergiftigden waarschijnlijk de atmosfeer en hielpen mee aan de massauitsterving op de Krijt/Tertiair-grens.

   Auteur: prof. dr. A.J. van Loon

4. Chloor en zwavel vernietigden milieu op einde van Krijt

   dinsdag, 15 april 2008 · Nieuws

   De uitsterving van dinosauriërs en vele andere dieren en planten op de Krijt-Tertiair grens (65 miljoen jaar geleden) is waarschijnlijk veroorzaakt door de massale uitstroom van lava. Deze zorgde ervoor dat gassen als chloor en zwavel de atmosfeer vergiftigden. Zwaveldioxide veroorzaakte een afkoeling van de aarde. De inslag van een meteoriet (Yucatan, Mexico) was minder belangrijk voor de massale uitsterving.

   Auteur: prof. dr. A.J. van Loon

5. Vulkanen – Directe en indirecte gevolgen

   donderdag, 3 april 2008 · Achtergrond

   Een direct gevolg van een vulkaanuitbarsting is de eruptie zelf, waarvan verschillende typen bestaan. Deze kan tal van indirecte gevolgen veroorzaken zoals allesvernietigende modderstromen (lahars) en hete gasstromen (pyroclastische stromen). Zelfs het wereldwijde klimaat kan sterk beïnvloed worden door één enkele uitbarsting. Een spectaculaire temperatuursdaling van enkele graden is zelfs mogelijk.

   Auteur: Adiël Klompmaker

6. Vulkaanobservatie en economie

   donderdag, 3 april 2008 · Achtergrond

   Vulkanen worden steeds meer en beter in de gaten gehouden met behulp van allerlei instrumenten zoals seismometers, satellieten en gasmeetapparatuur. Aardbevingen, tremoren, vervormingen van de vulkaan, de gasuitstoot, de temperatuur, rivieren/stroompjes en de aswolk worden gemeten en nauwkeurig geobserveerd. Daar waar nodig wordt een alarm afgegeven. Als het toch tot een uitbarsting komt kunnen de kosten alsnog in de miljarden lopen. Toch zijn vulkanisch actieve gebieden niet alléén maar lastig; uit de warmte van het gesmolten gesteente is geothermische energie te winnen.

   Auteur: Adiël Klompmaker

7. Kilauea vulkaan explodeert

   maandag, 31 maart 2008 · Nieuws

   De Kilauea op Hawaï is op 19 maart voor het eerst sinds 1924 geëxplodeerd. Ook grote hoeveelheden van het schadelijke gas zwaveldioxide kwamen vrij. De gasuitstoot is nog steeds onverminderd hoog en een bedreiging voor de lokale bevolking.

   Auteur: Adiël Klompmaker

8. Vulkanen – Opbouw, vorm/type en locatie

   vrijdag, 28 maart 2008 · Achtergrond

   Een vulkaan komt pas in het nieuws bij een uitbarsting en dat terwijl hij zich toch vaak tientallen tot honderden jaren rustig heeft gehouden. Na het nieuws, met de nodige spectaculaire beelden, verdwijnt de vulkaan weer snel uit de belangstelling. Het verhaal van een vulkaan is daarmee echter niet af. Vragen die kunnen rijzen zijn bijvoorbeeld hoe zo’n vulkaan opgebouwd is, welke vormen en typen zijn er zijn en waar vulkanen voorkomen? Dit artikel geeft hiervan een informatief overzicht.

   Auteur: Adiël Klompmaker

9. Vulkanen vertraagden stijging zuurstofconcentratie

   donderdag, 8 november 2007 · Nieuws

   Onderzoekers Kump (USA) en Barley (Australië) hebben ontdekt dat onderzeese vulkanen de aanwezigheid zuurstof in de atmosfeer ongeveer 200 miljoen jaar hebben vertraagd. Pas rond 2,5 miljard jaar geleden kwam er veel zuurstof in de atmosfeer terecht.

   Auteur: Adiël Klompmaker

10. Indonesische vulkaan Merapi actief

    woensdag, 17 mei 2006 · Nieuws

    De Indonesische Merapi vulkaan is al lange tijd actief en lijkt aan de vooravond van een nieuwe uitbarsting te staan; reden te meer om de vulkaan met lokale meetstations goed in de gaten te houden!

11. Lava op Hawaii komt van grens tussen aardkern en aardmantel

    donderdag, 6 april 2006 · Nieuws

    De vulkanen van Hawaii worden voortdurend gevoed door de aanvoer van nieuw magma uit het binnenste van de aarde. Lange tijd heeft men gedacht dat dit magma uit de aardmantel afkomstig was. Er zijn nu echter aanwijzingen dat dit materiaal uit een tot nu toe voor onmogelijk gehouden diepte komt: het grensvlak tussen aardmantel en kern, zo’n 3000 km diep.

    Auteur: prof. dr. A.J. van Loon

12. Basaltuitvloeiingen van de Karoo waren te langzaam voor massauitsterving

    donderdag, 15 december 2005 · Nieuws

    In de loop van de geologische geschiedenis zijn er herhaaldelijk perioden opgetreden waarin enorme massa’s basalt uitvloeiden. Deze basaltuitvloeiingen worden daarom vaak in verband gebracht met plotseling veranderende klimaatomstandigheden die mede oorzaak waren voor massauitstervingen.

    Auteur: prof. dr. A.J. van Loon

13. Grote inslagkraters op aarde te klein om basaltprovincies te verklaren

    donderdag, 1 december 2005 · Nieuws

    De aarde kent tal van inslagkraters, maar is er zeker niet volledig mee overdekt zoals de maan. Toch heeft de aarde een veel grotere massa, en moet hij daarom sinds zijn ontstaan meer hemellichamen hebben aangetrokken dan de maan. Waarom is de aarde dan toch niet net zo ‘pokdalig’ als de maan?

    Auteur: prof. dr. A.J. van Loon

14. Bijzondere ‘hot spot’ onder Hawaii

    dinsdag, 12 april 2005 · Nieuws

    Uit onderzoek van de Utrechtse geoloog dr. Igor Nikogosian en collega’s, heeft magma dat door de vulkanen van Hawaii wordt geproduceerd eigenschappen die niet overeenstemmen met gangbare modellen die het ontstaan van magma beschreven.

15. Vulkaan op Hawaï leeft op

    donderdag, 1 augustus 2002 · Achtergrond

    Uit het hoogste punt van de vulkaan Kilauea op Hawaï, Pu’u O’o, stroomt via ondergrondse tunnels rechtstreeks lava de zee in. Het gevolg is dat aan de oostkant van de vulkaan in zee nieuw land ontstaat. De Amerikaanse Geological Survey’s Hawaïan Volcano Observatory (USGS) houdt sinds enkele dagen de vulkaan scherp in de gaten.

    Auteurs: Carl Koppeschaar en Marco van Kerkhoven