kennislink.nl maakt nieuwsgierig

Kernwoord natuurkunde

1. De meerwaarde van de waterecho

   vrijdag, 29 november 2002 · Achtergrond

   Om te zien of er poliepen of vleesbomen in de baarmoeder zitten, is een kijkoperatie oftewel hysteroscopie meestal niet nodig. Een watercontrastechografie is in veel gevallen voldoende. Bovendien is de waterecho goedkoper en vriendelijker voor de patiënt, stelde arts-onderzoeker en gynaecoloog in opleiding Cor de Kroon vast.

   Auteur: Mieke van Baarsel

2. Explosie en ruis genomineerd voor Descartesprijs

   vrijdag, 22 november 2002 · Achtergrond

   Bij de finalisten van de EU-Descartesprijs waren dit jaar ook Nederlandse wetenschappers. Eén project, gecoördineerd door de Universiteit van Amsterdam, leidde tot de ontdekking dat gamma-uitbarstingen de krachtigste explosies zijn in het universum, op die van de Big Bang na. Een ander project, waar de Universiteit Leiden bij betrokken was, maakte belangrijke vorderingen in het onderzoek naar kwantumruis.

   Auteur: Marco van Kerkhoven

3. XMM-Newton zoomt in op ultracompacte ster

   donderdag, 7 november 2002 · Achtergrond

   Onderzoekers van het Nederlandse instituut voor ruimteonderzoek SRON, NASA en de Columbia University in New York hebben voor het eerst de afmetingen kunnen vaststellen van een neutronenster, één van de meest compacte objecten uit het heelal. De ruimteonderzoekers bestudeerden het licht dat vrijkomt bij kernexplosies op het oppervlak van de ster. Ze gebruikten daarvoor het onder verantwoordelijkheid van SRON gebouwde ruimte-instrument RGS, aan boord van ESA’s röntgensatelliet XMM-Newton.

   Auteur: ESA/SRON

4. Elektrische stroom door één waterstof molecuul

   woensdag, 6 november 2002 · Achtergrond

   Natuurkundigen van de Universiteit Leiden hebben, samen met een collega van IBM research in de Verenigde Staten, aangetoond dat het mogelijk is om elektrisch contact te maken met één enkel waterstof molecuul. Het molecuul, gekoppeld aan twee platina draadjes, blijkt een bijna perfecte geleider te zijn. Waterstof is het eenvoudigste en kleinste molecuul, en het onderzoek vormt daarmee een fundamentele stap in de ontwikkeling van elektronische schakelingen gebouwd met organische moleculen. Hun bevindingen publiceerden de onderzoekers op 31 oktober in het gezaghebbende wetenschapstijdschrift Nature.

5. Dateren met zand

   zondag, 3 november 2002 · Achtergrond

   Onderzoekers zijn erin geslaagd aan de hand van zandkorrels te bepalen hoe lang het geleden is dat de korrels voor het laatst aan daglicht zijn blootgesteld. De nieuwe dateringsmethode is nuttig om het zandtransport langs de kust in kaart te brengen. Ook forensisch onderzoek kan er voordeel aan hebben. Het onderzoek is een STW-project en uitgevoerd aan de Rijksuniversiteit Groningen.

   Auteur: Marco van Kerkhoven

6. Stokoud licht

   vrijdag, 1 november 2002 · Achtergrond

   In zijn kleine kamertje in het Oortgebouw van de Leidse Sterrenwacht legt promovendus Venemans (24) het voor de zoveelste keer uit. ‘De publiciteit rond zo’n ontdekking kost meer tijd dan ik had verwacht,’ geeft hij toe. Er moest een Engels en een Nederlands persbericht komen over de ontdekking van de allerverste cluster, en het valt beslist niet mee om een breed publiek bij te praten over radiostelsels, roodverschuiving en Lyman-alfastraling. ‘Gelukkig heb ik een paar keer kunnen oefenen op mijn ouders en mijn vriendin.’

   Auteur: Govert Schilling

7. Liquid Crystal Displays

   dinsdag, 1 oktober 2002 · Achtergrond

   De kleine kijkhoek, lage helderheid en bewegingsonscherpte op liquid crystal displays zijn verleden tijd dankzij het gebruik van functionele polymeren. Daarnaast komen er nieuwe vormen van LCD’s aan, zoals ‘paintable displays.’ Op het KNCV-najaarscongres besprak professor Dick Broer de laatste ontwikkelingen.

   Auteur: drs. Roy Keeris

8. Ultrageluid voor het maken van afbeeldingen: echografie

   maandag, 23 september 2002 · Achtergrond

   Tegenwoordig kunnen aanstaande ouders nog voor de geboorte van hun kind een ‘foto’ showen aan vrienden en kennissen. Dat is mogelijk dankzij de echografie. Met behulp van geluidsgolven worden dan afbeeldingen gemaakt van de ongeboren baby. Maar niet alleen de gynaecoloog maakt gebruik van deze techniek. Dankzij het echo-apparaat kunnen artsen inwendig naar onze organen kijken, zonder de noodzaak van een operatie, of de risico’s van röntgenstraling. Hoe en waarvoor echo’s worden gemaakt, lees je in dit artikel.

   Auteur: dr. Annemieke J.E.T van Wamel

9. Licht en kleur in een zeepvlies

   donderdag, 12 september 2002 · Achtergrond

   Iedereen heeft weleens bellen geblazen. Wat bij bellenblazen opvalt, zijn de prachtige kleuren en kringelende patronen die zichtbaar worden voordat een bel knapt. Maar er zijn nog meer verrassende dingen te ontdekken. Wie verder experimenteert ziet dat zeepvliezen altijd streven naar een zo klein mogelijk oppervlak. Het is om die reden dat ook met een vierkant rietje alleen maar bolvormige zeepbellen kunnen worden geblazen.

   Auteur: Carl Koppeschaar

10. Gewichtloze studenten testen weegschaal

    donderdag, 12 september 2002 · Achtergrond

    Op 12 en 13 september gaan vier studenten Lucht- en Ruimtevaarttechniek van de TU Delft hun zelfontworpen apparaat om massa te bepalen tijdens gewichtloosheid testen in een speciaal vliegtuig. Met dit vliegtuig wordt een aantal keren een vrije val gemaakt, waardoor er gedurende een seconde of 20 gewichtloosheid ontstaat aan boord van het toestel.

    Auteur: TU-Delft

11. Ontsnappen aan de zwaartekracht

    zondag, 1 september 2002 · Achtergrond

    De tekenaar van Kuifje, Hergé, heeft de toestand van gewichtloosheid of, nog beter, microzwaartekracht wel het best geïllustreerd. Wie kent niet het plaatje van kapitein Haddock die naast zijn whisky zweeft. De whisky heeft de vorm van een bol heeft aangenomen!

12. Schakelen op een chip met enkele elektronen

    zondag, 1 september 2002 · Achtergrond

    Eigenlijk is er nauwelijks verschil tussen de eerste transistor die Amerikaanse onderzoekers Bardeen, Shockley en Brattain van Bell Telephone Labs in 1947 presenteerden en de Eén Elektron Transistor (EET) van de Delftse natuurkundige Pieter Heij, die schakelt met één elektron en slechts met een elektronenmicroscoop kan worden waargenomen.

    Auteur: Rob van den Berg

13. Water trilt zichzelf uit elkaar

    maandag, 29 juli 2002 · Achtergrond

    Waterstofatomen van een watermolecuul gaan af en toe spontaan zo hard trillen dat het molecuul uit elkaar valt. Dat ontdekten natuurkundigen van het instituut voor Atoom- en Molecuulfysica (AMOLF) in Amsterdam. De onderzoekers zijn verbonden aan de Stichting voor Fundamenteel Onderzoek der Materie (FOM).

    Auteur: Frédérique Melman

14. Verstrengelde fotonen zichtbaar

    donderdag, 18 juli 2002 · Achtergrond

    Onderzoekers van het Leids Instituut voor Onderzoek in de Natuurkunde en de Stichting FOM hebben voor het eerst aangetoond dat de zogenaamde kwantumverstrengeling van fotonen kan worden overgedragen op een ander type deeltje. Dit kan volgens de onderzoekers een doorbraak betekenen in de ontwikkeling van de kwantumcomputer.

    Auteur: Marco van Kerkhoven

15. Nieuw ‘leven’ voor afgedankte Hubble-materialen

    maandag, 8 juli 2002 · Achtergrond

    Twee zonnepanelen en een camera die na een onderhoudsbeurt van de Hubble-ruimtetelescoop naar de aarde zijn teruggehaald, vormen voor onderzoekers en ingenieurs een uitstekende gelegenheid om kennis op te doen over de invloed van langdurig verblijf in de ruimte op satellieten.