Wie denkt dat er op Nederlands grondgebied geen vulkanen zijn heeft het mis. Het zijn er twee, en ze gelden als actief.

Over een paar millimeter per jaar moeten we ons niet druk maken zou je zeggen. Maar de zeespiegelstijging lijkt zich te versnellen… Wat zijn de factoren van zeespiegelstijging? Wat kunnen we leren uit het verleden en wat kunnen we verwachten in de toekomst? Dit dossier geeft een inleiding en verwijst naar diverse artikelen.

De Nederlandse bodem lijkt stabiel te zijn. We leven niet bij aardplaatgrenzen waar de bodem snel op en neer kan gaan. Maar, in Nederland gebruiken we onze bodem erg intensief. Promovendus Miguel Cuenca (TU Delft) laat zien dat er veel met en door water gebeurt in de Zuid-Nederlandse bodem.

Op 12 juni 2010 drukte koningin Beatrix in Oost-Drenthe op een grote knop en luidde daarmee officieel het startschot voor de ingebruikname van de grotendeels Nederlandse radiotelescoop LOFAR. Inmiddels zijn we ruim twee jaar verder en is de telescoop klaar voor het échte wetenschappelijke werk.

Nederland is klein en meteorietinslagen zijn zeldzaam. Toch is ons land wel eens geraakt door kosmische brokstukken. Nederland telt, voor zover we weten, vijf treffers.

De winning van schaliegas komt vaak negatief in het nieuws omdat de gebruikte chemicaliën in het drinkwater kunnen komen. Geoloog Mart Zijp (Geologische Dienst Nederland – TNO) vertelt alles over schaliegas vanuit zijn vakgebied: de voor- en nadelen van de winning en ook de betekenis voor Nederland bij winning ervan.

Wat is een beving? Waar komen ze voor? Hoe zwaar is een beving? Wat zijn de neveneffecten van aardbevingen? En zijn ze al te voorspellen? Hoe gedragen mensen zich? Dit dossier laat de diversiteit van aardbevingen zien en verwijst door naar nog meer artikelen.

Mensen die aardbevingen veroorzaken? Jazeker, en dit komt steeds meer voor op aarde. Ook indirect door de winning van schaliegas, want gebruikt, verontreinigd afvalwater wordt elders deels weer teruggepompt in de aarde. Soms met trillende gevolgen. Is er een oplossing voor dit opkomende probleem?

Nederland viert dit jaar 400 jaar diplomatieke betrekkingen met Turkije. Dat de Nederlanders betrokken zijn geraakt bij de politiek van het Ottomaanse Rijk hebben we eigenlijk te danken aan de Spanjaarden.

Het thema van de Maand van de geschiedenis dit jaar, is “Ik & wij”. Kennislink doet ook mee aan deze maand met o.a. een historische fotowedstrijd en artikelen over het thema. We bijten het spits af met een artikel over onze lange relatie met immigranten.

Donderdag 8 september even na 21.00 uur trilde de grond in Nederland. Op 40 km ten zuidoosten van Nijmegen, bij het Duitse Xanten, vond een aardbeving plaats met een magnitude van 4.6. Maar een aardbeving is toch meer iets voor landen aan de grenzen van de lithosfeerplaten?

Schaliegas? Moeilijk bij te komen in het verleden, maar tegenwoordig is dit heel anders. Op veel plaatsen in de wereld wordt geboord naar dit gas opgeslagen in kleisteen. In Nederland zijn inmiddels proefboringen in voorbereiding. Maar niet iedereen is hier even blij mee…

Sinds de laatste ijstijd heeft Nederland een flinke metamorfose ondergaan. De steppeplanten moesten wijken voor veenmoerassen, de elanden voor koeien en het land voor zee. Onlangs zijn deze mijlpalen in de recente Nederlandse geologische geschiedenis in atlasvorm verschenen.

“Zware aardbeving in Nederland is kwestie van tijd”, kopten enkele kranten afgelopen week. Moeten we inderdaad rekening houden met een aardbeving van 7.0 op de schaal van Richter? Kennislink zocht het voor u uit.

Naar het zeestrand in Winterswijk? Daarvoor moeten we bijvoorbeeld 240 miljoen jaar terug in de tijd. Naast sauriërs leefden er toen ook kreeften die het verre van gemakkelijk hadden om te overleven. Toch fossiliseerden sommige dwergachtig kleine kreeften; het blijken zelfs de oudste kreeften van ons land te zijn!

Wanneer kwam Sinterklaas voor het eerst met de stoomboot in Nederland aan? En wanneer hield hij zijn eerste intocht? Etnoloog John Helsloot doet er onderzoek naar.

Na de ramp in Haïti in januari dit jaar volgde in augustus al snel de volgende ramp; overstromingen in Pakistan. Nederlanders werden weer aangesproken op hun vrijgevigheid om een rampgebied steun te bieden. In veel gevallen zag men er dan ook vanaf om geld te doneren. Misschien is het wel te lang geleden in onze collectieve herinnering dat we zelf een dergelijke ramp mee maakten. Toch staat 1953 voor velen nog altijd in het geheugen gegrift.

Door klimaatverandering zullen dier- en plantensoorten verdwijnen in Nederland. Het PBL en de Wageningen UR stellen voor om te zorgen dat soorten zich beter kunnen aanpassen door natuurgebieden te verbinden. Behoud van soorten moet een lagere prioriteit krijgen.

Nederland gaat naar de stembus. Laten we ons verleiden door een charismatische lijsttrekker of door een solide verkiezingsprogramma? Is democratie eigenlijk wel eerlijk? En hoe ‘hard’ zijn de verschillende peilingen? Lees er alles over in Kennislinks verkiezingsdossier.

Groot nieuws uit de Nederlandse archeologie/paleontologie! Vuurstenen werktuigen gevonden bij Woerden blijken mogelijk tot ongeveer 600.000 jaar oud te zijn. Onderzoekers denken aan Homo heidelbergensis, een oudere mensensoort dan de Neanderthaler. Nieuw onderzoek volgt…