kennislink.nl maakt nieuwsgierig

Kernwoord optica

1. Pistoolgarnaal knalt niet alleen, hij flitst ook

   dinsdag, 8 januari 2002 · Achtergrond

   Een jaar geleden was de pistoolgarnaal wereldnieuws. Onderzoekers van de Stichting FOM, de Universiteit Twente en de Technische Universität München publiceerden toen een verklaring voor de luide knallen die pistoolgarnalen produceren. Ze kunnen één van hun scharen razendsnel dichtklappen en door de hoge snelheid van het water dat tussen de schaarhelften wegspuit ontstaat door de onderdruk een luchtbel die vervolgens met een luide knal implodeert. Nu blijkt uit een korte publicatie van dezelfde onderzoekers (Detlef Lohse, Barbara Schmitz en Michel Versluis) in Nature van 4 oktober dat de imploderende bel ook superkorte lichtflitsen produceert.

2. De legboor van de tangpantserjuffer fotograferen

   zondag, 30 december 2001 · Achtergrond

   Insecten worden pas echt mooi als je ze van heel dichtbij bekijkt. Macrofotografie toont ons de kleurrijke en gedetaileerde wereld van deze kleine diertjes. Het vinden van de juiste camera-instellingen is een continue afweging van meerdere factoren. Maar een vlinder wacht niet.

   Auteur: Ab H. Baas

3. Licht onthult structuur en gedrag van rood eiwit

   dinsdag, 4 december 2001 · Achtergrond

   Veel actieve biomoleculen geven straling af als ze met licht van een andere golflengte beschenen worden. Met moderne natuurkundige methoden kan de fluorescentie tot op het niveau van afzonderlijke moleculen gemeten worden. Een groep natuurkundigen in het MESA+-instituut van de Universiteit Twente heeft nu ontdekt dat het overdragen van energie binnen complexen van dit eiwit verantwoordelijk is voor de rode fluorescentie.

4. Fotonen optellen en aftrekken

   dinsdag, 30 oktober 2001 · Achtergrond

   Na zonsondergang verlichten peertjes en spaarlampen de woonkamer. Honderdduizenden minuscule lichtpuntjes vormen het beeld op een tv-scherm. Chemici en fysici werken aan nieuwe, zuinige lichtbronnen en nieuwe beeldschermen. Dankzij licht uit zeldzame-aardionen kunnen lampen en televisies er totaal anders gaan uitzien.

   Auteur: prof. dr. Andries Meijerink

5. Sterrendeskundigen vinden ‘babystelsel’

   zaterdag, 6 oktober 2001 · Achtergrond

   Astronomen hebben een baby-sterrenstelsel gevonden aan de rand van het waarneembare heelal. De ontdekking werd mogelijk gemaakt door een ‘zwaartekrachtslens’ – een soort natuurlijke supertelescoop in de kosmos.

   Auteur: Govert Schilling

6. Van Kröger tot Blasse

   maandag, 1 oktober 2001 · Achtergrond

   De Nederlanders F. Kröger en G. Blasse speelden een bepalende rol in de ontwikkeling van luminescente materialen voor TV’s en TL-buizen

   Auteur: A. Meijerink

7. Licht in halfgeleiders elektrisch manipuleren

   donderdag, 27 september 2001 · Achtergrond

   De werking van veel gebruikte elektronische schakelingen en apparaten zoals transistoren, microprocessoren en mobiele telefoons, is gebaseerd op de stroom van elektronen door een halfgeleider ten gevolge van een aangelegde elektrische spanning. Onderzoekers in Nijmegen en Cambridge (Groot-Brittannië) hebben nu aangetoond dat de optische eigenschappen van halfgeleiders op een soortgelijke manier door een aangelegde spanning gemanipuleerd kunnen worden. Zo kan bijvoorbeeld met een spanning worden bepaald waar in een halfgeleider licht uitgezonden gaat worden, een principe dat in de toekomst gebruikt kan gaan worden voor een elektro-optische schakelaar met vele afzonderlijke kanalen. De resultaten van de experimenten verschijnen binnenkort in Science. Het artikel wordt vandaag gepubliceerd op de website van ScienceExpress. Het onderzoek kwam tot stand in een samenwerking tussen onderzoekers van de Katholieke Universiteit Nijmegen, de Stichting FOM, Toshiba Research Europe Limited (Cambridge) en de universiteit van Cambridge.

8. Sonoluminescentie: luchtbellen laten gloeien

   zaterdag, 1 september 2001 · Achtergrond

   Geluid in licht omzetten is minder vreemd dan je denkt. In de moderne telecommunicatie wordt licht als informatiedrager gebruikt. Glasvezels voeren telefoongesprekken de hele wereld rond.

   Auteur: Martijn Kusters

9. Het noorderlicht belicht

   zaterdag, 1 september 2001 · Achtergrond

   Af en toe zien we het wel eens in Nederland: het noorderlicht. Rond de poolcirkel verzorgt het een groot, kleurrijk schouwspel van sierlijk golvende gordijnen, schitterend slepende bogen en betoverend gevouwen linten. In Nederland is het effect minder fraai, maar door zijn zeldzame verschijning toch zeker zo opwindend. Hier zien we dan een lichte gloed aan de hemel en af en toe verschijnen er bewegende bogen of gordijnen van groen en rood licht.

   Auteur: Willem-Pieter van der Laan

10. Een ster als een mandarijntje

    zaterdag, 25 augustus 2001 · Achtergrond

    Amerikaanse astronomen hebben voor het eerst een misvormde ster gevonden. Nee, sterren blijken niet de vijfpuntige hemellichamen te zijn die we uit tekenfilms en stripverhalen kennen, maar volmaakt rond zijn ze ook niet. Tenminste, niet allemaal. De ster Altaïr in het sterrenbeeld Arend draait zo snel rond zijn as dat hij aan de polen is afgeplat: hij heeft de vorm van een mandarijntje.

    Auteur: Govert Schilling

11. Beter begrip van biologische klok

    vrijdag, 13 juli 2001 · Achtergrond

    ‘Dat de biologische klok van de mens door daglicht wordt gesynchroniseerd is niet zo moeilijk te bedenken. Onze vondst dat ook lichamelijke activiteit bijdraagt aan het bijstellen van de klok baarde heel wat meer opzien. We hebben nu de bijdrage van licht en activiteit gekwantificeerd. De conclusie luidt dat deze bijdragen elkaar tegenwerken.’

12. Röntgenhemel straalt ons tweemaal toe

    zondag, 1 juli 2001 · Achtergrond

    Door röntgenstraling te bestuderen, komen sterrenkundigen op het spoor van de meest energierijke processen in het heelal: exploderende sterren, botsende sterrenstelsels en gaswolken die opgeslokt worden door zwarte gaten.

    Auteur: Govert Schilling

13. Genen repareren is teamwork

    vrijdag, 23 maart 2001 · Achtergrond

    Hoe belangrijk de DNA-reparatiedienst in het binnenste van onze cellen is, blijkt pas als er iets mis mee is. Bij patiënten met de ziekte xeroderma pigmentosum bijvoorbeeld: onder invloed van zonlicht hopen de genetische beschadigingen zich bij hen op, met ernstige gevolgen. Onderzoekers van de LUMC-afdeling Stralengenetica en Chemische Mutagenese krijgen aan de hand van dergelijke ziekten een steeds completer beeld van de ingewikkelde machinerie die ons DNA in topconditie houdt.

    Auteur: Elmar Veerman

14. Trekvogels draaien zinloze rondjes

    zaterdag, 17 februari 2001 · Achtergrond

    Tijdens donkere nachten, als navigatie op de sterren onmogelijk is, cirkelen trekvogels boven de Noordzee soms tientallen minuten boven hel verlichte boorplatforms. Daarmee verspillen ze kostbare energie.

    Auteur: Rinze Benedictus

15. Optische verschijnselen: alles over halo’s en regenbogen

    maandag, 1 januari 2001 · Achtergrond

    Aan de hemel kun je overdag mooie dingen waarnemen. Naast bijzondere wolken zijn er prachtige verschijnselen zoals regenbogen en halo’s. Deze verschijnselen zijn elke keer weer anders aan de hemel en zijn daarom ook altijd boeiend om naar te
    
    kijken. Hoe ontstaan deze verschijningen nou precies en welke zijn er nog meer?

    Auteur: Roy Keeris