kennislink.nl maakt nieuwsgierig

Kernwoord plaattektoniek

1. Puzzel in evolutie Alpen opgelost

   vrijdag, 12 februari 2010 · Nieuws

   De Alpen werden vooral rond 20 miljoen jaar pas echt hoog. De gebeurtenissen daarvoor zijn echter cruciaal voor het ontstaan van de Alpen. De Afrikaanse plaat bewoog noordwaarts en botste met de Eurazische plaat. Als gevolg zakte op twee plaatsen lithosfeer (aardkorst + een deel van de aardmantel) weg in de aardmantel. Oostenrijkste wetenschappers hebben nu aangetoond dat de oudste van deze verzakkingen op het Europese continent zelf plaatsvond. Niet in de aanwezigheid van een oceaan zoals meestal het geval is. Dit is een zeldzaam geologisch fenomeen.

   Auteur: Adiël Klompmaker

2. Aardbeving Haiti: Hoe?

   maandag, 25 januari 2010 · Nieuws

   Televisiebeelden laten de enorme schade en al het leed zien in Haiti. Maar waarom sloeg het noodlot toe in Haitie? Geologen kunnen die vraag wel beantwoorden: Haiti ligt op de grens van aardplaten waar enorme spanningen zich opbouwen en zo af en toe vrijkomen via – inderdaad – een aardbeving.

   Auteur: Bernd Andeweg

3. Beweging diep in de aarde en invloed op het aardoppervlak

   zaterdag, 17 oktober 2009 · Achtergrond

   In de aardmantel circuleert vast gesteente op een vergelijkbare tijd- en ruimteschaal als waarmee korstplaten over het aardoppervlak schuiven. Deze circulatie bepaalt mede onze leefomgeving aan het aardoppervlak.

   Auteur: dr. Joost van Summeren

4. Tsunami’s niet alléén door zeebeving

   maandag, 11 mei 2009 · Achtergrond

   Aardbevingen in zee veroorzaken verreweg de meeste tsunami’s. Een klein, maar belangrijk deel heeft een andere oorsprong. Vulkanen, aardverschuivingen, inslaande hemellichamen en meteorologische fenomenen leiden af en toe ook tot tsunami’s. Vooral de mensen in gebieden dichtbij de aardplaatgrenzen zijn slachtoffer.

   Auteur: Adiël Klompmaker

5. Aardplaten 55-95 km dik

   woensdag, 29 april 2009 · Nieuws

   De aarde is opgedeeld in aardplaten. Maar hoe dik zijn ze? Nieuw onderzoek toont aan dat ze variëren in dikte van 55-95 km. Jonge oceanische aardplaten zijn het dunst; de aardplaat op de continenten is het dikst.

   Auteur: Adiël Klompmaker

6. Aardbeving schokt Italië

   dinsdag, 7 april 2009 · Nieuws

   Een beving van 6,3 op de schaal van Richter heeft midden-Italië op zijn kop gezet. Honderdvijftig mensen zijn al dood aangetroffen en een veelvoud is gewond. De beving staat niet op zichzelf. De Afrikaanse en de Eurazische aardplaat botsen namelijk tegen elkaar en veroorzaken regelmatig aardbevingen. Zo ook de aardbeving van 6 april in het breuksysteem van de Apennijnen.

   Auteur: Adiël Klompmaker

7. Onderzeese vulkaanuitbarsting in Pacific

   zaterdag, 21 maart 2009 · Nieuws

   Een onderzeese vulkaan was de afgelopen dagen actief bij de eilandengroep Tonga in de Pacifische Oceaan. De uitbarsting heeft alles te maken met het schuiven van de ene aardplaat onder de andere.

   Auteur: Bernd Andeweg

8. Aardbeving triggert vulkaanuitbarstingen

   dinsdag, 10 maart 2009 · Nieuws

   Italië, 2002. De aarde trilde op 6 september. In de maanden erna barstten de vulkanen Etna en Stromboli uit. Ook was er een zeer hoge gasuitstoot nabij de Panarea. Toevallig? Wetenschappelijk onderzoek vertelt dat de beving waarschijnlijk de spectaculaire kettingreactie aan vulkaanactiviteit in gang zette.

   Auteur: Adiël Klompmaker

9. Droge Middelandse Zee

   donderdag, 12 februari 2009 · Nieuws

   De Middellandse Zee stond vijf miljoen jaar geleden droog. Dit kwam doordat Straat van Gibraltar omhoog kwam. De zee was nu afgesloten van de bron van water: de Atlantische Oceaan. Later opende de doorgang zich weer.

   Auteur: UU

10. Plaattektoniek

    donderdag, 14 augustus 2008 · Dossier

    Plaattektoniek is het bewegen van aardplaten. Alfred Wegener toonde voor het eerst het bestaan van bewegende continenten aan in het begin van de 20e eeuw. Aardplaten bewegen naar elkaar toe, van elkaar af of langs elkaar heen. Dit alles om warmte kwijt te raken uit de diepe aarde. De bewegingen zorgden en zorgen voor veranderingen in de plaats van de continenten. In het verleden waren er bijvoorbeeld diverse supercontinenten. Dit samenkomen en weer uiteengaan had en heeft grote gevolgen voor het klimaat, de zeespiegel, de evolutie, gebergtevorming, de oceaanstromingen maar ook op de verdeling en hoeveelheid grondstoffen zoals aardolie.

    Auteur: Adiël Klompmaker

11. Gevormd door bewegende aardplaten

    woensdag, 30 juli 2008 · Achtergrond

    Zeventig miljoen jaar geleden kon je nog van Rio de Janeiro naar Melbourne wandelen, maar nu? Aardplaten bewogen én bewegen met centimeters per jaar. Hierdoor komen botsen platen soms massaal op elkaar, een supercontinent vormend, om vervolgens weer op te breken. Deze gebeurtenissen uit een ver verleden bepalen op welke hoogte we leven en in welk klimaat maar ook bijna de hele economie. Waar zouden we zijn zonder aardolie en gas, grondstoffen die niet zouden zijn ontstaan als er geen plaattektoniek bestond.

    Auteur: Adiël Klompmaker

12. Zuurstofrijke supercontinenten

    woensdag, 30 juli 2008 · Nieuws

    In de aardse geschiedenis zijn supercontinenten ontstaan die vervolgens weer opbraken. Tijdens de vorming stijgt de zuurstofconcentratie in de atmosfeer én bij het opbreken daalt deze juist weer, belangrijk voor het leven op aarde. Dit alles verklaren onderzoekers Campbell en Allen door een kettingreactie, waarbij de afbraak van bergen cruciaal is.

    Auteur: Adiël Klompmaker

13. Enkele steen bewijst verbinding tussen Noord-Amerika en Antarctica

    donderdag, 24 juli 2008 · Nieuws

    De plaats van veel van de huidige continenten in het één-na-laatste supercontinent Rhodinia (1,1 miljard tot 750 miljoen jaar geleden) is onzeker. Een nieuw bewijs is een klein granietbrokje uit Antarctica dat vertelt dat Noord-Amerika en Antarctica toen aan elkaar vast zaten. Goodge (University of Minnesota-Duluth) en collega’s schrijven dit in Science.

    Auteur: prof. dr. A.J. van Loon

14. Bewijzen en historie plaattektoniektheorie

    dinsdag, 15 juli 2008 · Achtergrond

    De Duitser Alfred Wegener publiceerde in 1915 zijn theorie over bewegende continenten. Hij kwam met harde bewijzen uit de paleontologie, van gebergteketens, van ijstijdafzettingen en de pasvorm van continenten aan weerszijden van de Atlantische Oceaan. Zijn mechanisme voor het bewegen van de continenten, de getijden, was echter niet correct. De theorie van de plaattektoniek werd pas in 1968 aanvaard toen harde bewijzen uit het paleomagnetisme het mechanisme verklaarden: mantelconvectie zorgt voor de beweging van aardplaten.

    Auteur: Adiël Klompmaker

15. De hele aardbol beweegt

    vrijdag, 11 juli 2008 · Achtergrond

    Plaattektoniek is het bewegen van platen op onze aarde. Bij de aardplaatgrenzen wordt nieuw aardkorst gevormd, duiken aardplaten de diepte in of schuiven ze langs elkaar heen. Dit bewegen wordt veroorzaakt door convectie in de aardmantel en het bewegen van de aardplaten zelf. Dit alles om warmte uit het binnenste van de aarde kwijt te raken.

    Auteur: Adiël Klompmaker