Met een beetje pech is de vlucht van de Discovery de laatste shuttlevlucht in de geschiedenis geweest. De landing van het ruimteveer, gisterenmiddag in Californië, verliep vlekkeloos; commandant Eileen Collins glunderde en de wereld applaudisseerde, maar het shuttleprogramma van de Amerikaanse NASA verkeert onverminderd in een diepe crisis.

Rond gasplaneet Saturnus draaien tientallen maantjes, maar het spectaculairst zijn wel de gigantische ringen. Volgens sterrenkundigen zijn die relatief kort geleden ontstaan en zullen ze ooit weer verdwijnen. Hoogleraar sterrenkunde Larry Esposito denkt juist dat de ringen miljarden jaren oud zijn. Dat zou blijken uit metingen met de ruimtesonde Cassini.

Het ruimtelab “Columbus” staat klaar voor lancering vanaf het Kennedy Space Center in Florida (VS). Nederland heeft een belangrijke bijdrage geleverd aan het eerste Europese ruimtelab.

Op 4 oktober 2007 was het precies vijftig jaar geleden dat de Russen een kleine sonde, Spoetnik 1 genaamd, de ruimte in schoten. Dit was het startschot voor een lange en kostbare ruimterace tussen Amerika en de Sovjet Unie. De ruimtetechnologie die tijdens deze wedloop is ontwikkeld heeft op aarde vooral in de geneeskunde waardevolle en levensreddende toepassingen gevonden.

ESA’s ruimtesonde Venus Express draait al 500 dagen rond buurplaneet Venus. Voor het eerst hebben wetenschappers de Venusatmosfeer van bovenin tot dichtbij het oppervlak kunnen bestuderen. Volgens dat onderzoek zit Venus vol verrassingen en leek de planeet vroeger misschien meer op de aarde.

Eind september leek de missie van ESA’s Young Engineers Satellite YES-2 maar gedeeltelijk geslaagd. Maar na nauwkeurige analyse van de informatie denken de bouwers dat het hun toch gelukt is; de satelliet wist volgens plan dertig kilometer kabel uit te rollen. Het daarmee neergelaten ruimtepostpakket is nog zoek.

Aan boord van NASA’s Space Shuttle Discovery is ESA-astronaut Paolo Nespoli vertrokken naar het Internationaal Ruimtestation ISS. In de laadruimte van de Space Shuttle bevindt zich de module Node 2, de eerste in Europa gebouwde module die permanent aan het ISS wordt gekoppeld.

Piepjes, de eerste signalen uit de ruimte van Sputnik-1. Op 4 oktober 1957 voerde de toenmalige Sovjet-Unie een geslaagde lancering uit van de eerste kunstmaan. De Russische satelliet was niet meer dan een zilverglanzende bol van 57 centimeter doorsnee, vier sprietantennes, en enkele accu’s en radiozenders. Het geheel woog niet meer dan 83,6 kilo. Maar het geluid van Sputnik-1 bracht de mens definitief in het ruimtevaarttijdperk.

Vannacht is de Japanse maansonde Kaguya, ook wel bekend als SELENE (SELenological & ENgineering Explorer), gelanceerd. De satelliet reist in drie weken naar de maan en gaat daar de vorm en samenstelling van de maan in kaart brengen.

Om 09.07 uur Moskoutijd op 12 april 1961 schreeuwde Joeri Gagarin in zijn capsule: “Erop los!” en een seconde later was de eerste mens op weg naar de ruimte. Na een ruimtereis van nog geen twee uur keerde Sovjetheld nr. 11.175 behouden op aarde terug en kon hij aan een wat rustiger triomftocht door de wereld beginnen.

Hoe zou het zijn om boven de aarde te zweven met alleen maar lege ruimte om je heen? “Het eerste dat je voelt is kou,” herinnert zich Bruce McCandless II, de eerste astronaut die helemaal los in de ruimte hing.

Wie de maan controleert, controleert de aarde, was de visie van Amerikaanse generaals. Het heeft dan ook weinig gescheeld of de maan was omgetoverd tot een militaire basis, compleet met silo’s voor kernraketten. Tot verdriet van de militairen stak hun hoogste baas daar een stokje voor.

Niet Joeri Gagarin en Alan Shepard waren de pioniers van de bemande ruimtevaart. Die eer gaat naar Able, Laika, Hector, de chimponaut Ham en de honderden andere dieren die bij wijze van experiment omhoog werden geschoten. Als ze al levend terugkeerden op aarde, viel ze geen lintje of heldenwelkom ten deel.

Klaar voor de ruimte! Op 11 september presenteerde het Nederlandse instituut voor ruimteonderzoek SRON het gloednieuwe instrument HIFI. Dat maakt deel uit van de Europese satelliettelescoop Herschel en kijkt naar mysterieuze terahertzstraling uit het heelal. Vanaf 2008 zoekt HIFI naar sporen van water in de ruimte.

De ‘Ferrari’ onder de satellieten, ESA’s GOCE zwaartekrachtsatelliet, is op 23 augustus aangekomen bij ESTEC. De supergestroomlijnde satelliet wordt dit najaar getest in de grote ruimtesimulator en de akoestische kamer.

Op 4 augustus lanceerde NASA de ruimtesonde Phoenix op weg naar Mars. De robot gaat bodemonderzoek doen aan de noordelijke poolkap van onze buurplaneet. NASA hoopt meer te weten te komen over de waterhuishouding op Mars. Vloeibaar water is een van de basisvoorwaarden voor het ontstaan van leven, ook op Mars. Phoenix is de eerste van NASA’s relatief goedkope Scout-missies.

De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA is begonnen met de voorbereiding van de spaceshuttle Atlantis in december. Atlantis zal het Europese ruimtelab Columbus naar het internationale ruimtestation ISS brengen.

Grensverleggend ruimteonderzoek vergt het uiterste van technologie. Na de extreme krachten van een lancering te hebben doorstaan, moeten de instrumenten functioneren in een allerminst aangename omgeving.

NASA’s marsverkenners Spirit en Opportunity zitten al bijna drie weken in een zware zandstorm. Daardoor ontvangen hun zonnepanelen minder licht en moeten de Marsrovers het doen met de helft en een derde van de normale energievoorziening. NASA heeft Opportunity’s afdaling in de Victoriakrater uitgesteld tot de zandstorm over is.

Mercurius is de minst onderzochte planeet in de binnenste regionen van het zonnestelsel. Doordat hij zich dicht bij de zon bevindt is hij moeilijk vanaf de aarde waar te nemen en moeilijk bereikbaar door ruimtesondes. BepiColombo is dan ook een van de moeilijkste missies op het vlak van planetenonderzoek.