kennislink.nl maakt nieuwsgierig

Kernwoord straling

1. Surfen op plasma

   dinsdag, 20 mei 2003 · Achtergrond

   In het Stanford Linear Accelerator Centre (SLAC) laten natuurkundigen positronen surfen op plasma. Deze plasma wakefield-methode geeft de deeltjes sneller hun energie dan gangbare ontwerpen. Een volwassen versneller van dit type kan daarom veel kleiner zijn dan de kilometers lange ontwerpen van dit moment. De leden van SLAC-team kunnen met hun methode de energieën van bestaande versnellers al een beetje benaderen.

   Auteur: Gieljan de Vries

2. Infecties met uitstraling

   vrijdag, 18 april 2003 · Achtergrond

   Resistente ziekteverwekkers vormen één van de grootste gezondheidsproblemen ter wereld. Sinds enkele jaren zijn antimicrobiële peptiden, verrassend simpele stukjes eiwit, in beeld als alternatief voor antibiotica. Met een radioactief aanhangsel zijn ze bovendien uitstekend geschikt om infecties op te sporen, laat een team van Leidse onderzoekers zien.

   Auteur: Wijnand Noot

3. Controle nodig na bestraling

   vrijdag, 4 april 2003 · Achtergrond

   “Een publicatie van een gepensioneerde hoogleraar over gepensioneerde apen”, noemt prof. dr. Johan Broerse het artikel dat vorige maand in het tijdschrift Toxicologic Pathology verscheen. De emeritus hoogleraar Medische Stralingsfysica van het LUMC schreef samen met de pathologen prof. Carel Hollander en dr. Chris Zürcher (beide werkzaam bij TNO-Preventie & Gezondheid) over een onderzoek onder resusapen. Die apen waren in de jaren zestig van de vorige eeuw bestraald en zijn sindsdien tweemaal per jaar nauwkeurig onderzocht op tumoren en andere afwijkingen. De kans daarop bleek bijna verdubbeld door de bestraling. Broerse: “We konden eruit concluderen dat patiënten na totaal-lichaamsbestraling en beenmergtransplantatie regelmatig gescreend dienen te worden op de ontwikkeling van tumoren.”

4. Nederlanders bouwen detector voor ontbrekend deeltje

   woensdag, 2 april 2003 · Achtergrond

   Onderzoekers van het Nationaal Instituut voor Kernfysica en Hoge Energie Fysica (NIKHEF) in Amsterdam zijn druk bezig met het bouwen van apparatuur die in 2007 het ontbrekende Higgsdeeltje moet gaan opsporen. Natuurkundige Simon Peeters promoveert op 15 april aan de Universiteit van Amsterdam op het voorbereidende test- en ontwikkelwerk.

5. Stokoud licht

   vrijdag, 1 november 2002 · Achtergrond

   In zijn kleine kamertje in het Oortgebouw van de Leidse Sterrenwacht legt promovendus Venemans (24) het voor de zoveelste keer uit. ‘De publiciteit rond zo’n ontdekking kost meer tijd dan ik had verwacht,’ geeft hij toe. Er moest een Engels en een Nederlands persbericht komen over de ontdekking van de allerverste cluster, en het valt beslist niet mee om een breed publiek bij te praten over radiostelsels, roodverschuiving en Lyman-alfastraling. ‘Gelukkig heb ik een paar keer kunnen oefenen op mijn ouders en mijn vriendin.’

   Auteur: Govert Schilling

6. Tollende elektronen manipuleren met magneetveld

   woensdag, 17 april 2002 · Achtergrond

   Onderzoekers van de Stichting FOM en de Rijksuniversiteit Groningen hebben een elektronische schakeling ontwikkeld waarin ze het tollende gedrag van elektronen naar wens kunnen sturen. Ze publiceren hierover in de Nature van 18 april 2002. Het tollen van elektronen staat bekend als de ‘spin’ van elektronen. De onderzoekers tonen aan dat de richting van de elektronspin, onderweg van plaats A naar plaats B, met meer dan 180 graden kan worden gedraaid. Dit geeft meer inzicht in het gedrag van de elektronspin in niet-magnetische metalen, iets wat nodig is voor het ontwikkelen van toepassingen van de elektronspin in toekomstige elektronica.

7. Methode om nieuwe types colloïdale kristallen te maken

   vrijdag, 5 april 2002 · Achtergrond

   Onderzoekers van de Stichting FOM en de Universiteit Utrecht hebben een methode ontwikkeld om nieuwe soorten colloïdale kristallen te maken. Het succes zit in het feit dat ze die kristallen laag voor laag opbouwen, met per laag deeltjes van verschillende grootte. Daarmee maken ze dan zogeheten binaire kristallen. Die laten per soort kristal op verschillende manier licht door. De methode is eenvoudig, laat zich in principe goed automatiseren en levert per keer uitstekend vergelijkbare resultaten op. Ze beschrijven hun techniek in de Science van 5 april 2002. Colloïdale kristallen staan alom in de belangstelling omdat ze kunnen dienen als fotonische kristallen. Met een fotonisch kristal kan licht worden gemanipuleerd. Toepassing daarvan zal belangrijk gaan worden in de informatie- en communicatietechnologie.

8. Zullen neutrino’s voor verrassingen gaan zorgen?

   maandag, 1 april 2002 · Achtergrond

   neutrino’s hebben massa. Langzamerhand begint dit spookdeeltje, waarvan het bestaan zeventig jaar geleden voor het eerst werd vermoed, zijn geheimen prijs te geven. Niet alleen zijn neutrino’s tegenwoordig een gewild studieobject; ook worden ze steeds meer gebruikt als middel in het onderzoek naar de structuur van de materie in het heelal, zowel op microscopische als macroscopische schaal. Dit artikel schetst een aantal van de meest in het oog springende recente ontwikkelingen op neutrinogebied.

   Auteur: Martijn Mulders

9. In het zonnetje

   vrijdag, 22 februari 2002 · Achtergrond

   Aan tradities geen gebrek in Leiden: er mogen BaMa-structuren geïmporteerd worden en vakgroepen afgeschaft, maar het theater op 8 februari in de Pieterskerk is een blijvertje. Als om in het lustrumjaar van het LUMC de verbondenheid met de universiteit nog eens te onderstrepen, hield prof. dr. Bert Jan Vermeer de diesrede. Over de gevaren van zonnen.

   Auteur: Mieke van Baarsel

10. Onmogelijke missie scoort een monster

    dinsdag, 1 januari 2002 · Achtergrond

    XMM-Newton werd op 10 december 1999 gelanceerd met een Europese Ariane 5-raket. XMM-Newton is de gevoeligste röntgensatelliet die ooit in Europa is gebouwd. En werkt perfect.

    Auteur: Govert Schilling

11. Licht onthult structuur en gedrag van rood eiwit

    dinsdag, 4 december 2001 · Achtergrond

    Veel actieve biomoleculen geven straling af als ze met licht van een andere golflengte beschenen worden. Met moderne natuurkundige methoden kan de fluorescentie tot op het niveau van afzonderlijke moleculen gemeten worden. Een groep natuurkundigen in het MESA+-instituut van de Universiteit Twente heeft nu ontdekt dat het overdragen van energie binnen complexen van dit eiwit verantwoordelijk is voor de rode fluorescentie.

12. Fotonen optellen en aftrekken

    dinsdag, 30 oktober 2001 · Achtergrond

    Na zonsondergang verlichten peertjes en spaarlampen de woonkamer. Honderdduizenden minuscule lichtpuntjes vormen het beeld op een tv-scherm. Chemici en fysici werken aan nieuwe, zuinige lichtbronnen en nieuwe beeldschermen. Dankzij licht uit zeldzame-aardionen kunnen lampen en televisies er totaal anders gaan uitzien.

    Auteur: prof. dr. Andries Meijerink

13. Licht in halfgeleiders elektrisch manipuleren

    donderdag, 27 september 2001 · Achtergrond

    De werking van veel gebruikte elektronische schakelingen en apparaten zoals transistoren, microprocessoren en mobiele telefoons, is gebaseerd op de stroom van elektronen door een halfgeleider ten gevolge van een aangelegde elektrische spanning. Onderzoekers in Nijmegen en Cambridge (Groot-Brittannië) hebben nu aangetoond dat de optische eigenschappen van halfgeleiders op een soortgelijke manier door een aangelegde spanning gemanipuleerd kunnen worden. Zo kan bijvoorbeeld met een spanning worden bepaald waar in een halfgeleider licht uitgezonden gaat worden, een principe dat in de toekomst gebruikt kan gaan worden voor een elektro-optische schakelaar met vele afzonderlijke kanalen. De resultaten van de experimenten verschijnen binnenkort in Science. Het artikel wordt vandaag gepubliceerd op de website van ScienceExpress. Het onderzoek kwam tot stand in een samenwerking tussen onderzoekers van de Katholieke Universiteit Nijmegen, de Stichting FOM, Toshiba Research Europe Limited (Cambridge) en de universiteit van Cambridge.

14. Instabiele atoomkernen als microlaboratoria

    maandag, 10 september 2001 · Achtergrond

    Kortlevende instabiele atoomkernen als microlaboratoria voor fundamenteel natuurkundig onderzoek. Dat is het idee achter het project TRImP dat de komende jaren door onderzoekers en technici van de Stichting FOM en de Rijksuniversiteit Groningen in het Kernfysisch Versneller Instituut (KVI) in Groningen zal worden gerealiseerd. Met TRImP beschikt het KVI over vijf jaar over een faciliteit die uniek is in de wereld. Met TRImP zullen de onderzoekers atomen van vrijwel ieder element in een ‘val’ nagenoeg tot stilstand kunnen brengen, om er vervolgens precisiemetingen aan te kunnen doen. TRImP zal de wetenschap vooruit kunnen helpen op zulke uiteenlopende terreinen als het verklaren van de ongelijke verhouding tussen materie en antimaterie in het heelal en het zichtbaar maken van stofwisselingsprocessen in het menselijk lichaam.

15. Deeltjes bombarderen de aarde

    woensdag, 1 augustus 2001 · Achtergrond

    Vanuit het heelal regent het razendsnelle deeltjes. Die slaan op de aardse dampkring – en bewoners – in, soms met bijna de lichtsnelheid. Waar komt die sterke kosmische straling vandaan en hoe kun je haar meten?

    Auteur: C. de Jager