kennislink.nl maakt nieuwsgierig

Kernwoord taal & spraak

1. Taalfout maakt in één klap duidelijk hoe bijzonder iemand is

   vrijdag, 3 februari 2012 · Nieuws

   ‘Ik ben een van de zeldzame mannen die niet de hele dag aan seks denkt.’ De grammaticale fout in deze zin – ‘denkt’ hoort ‘denken’ te zijn – wordt in 80 procent van dergelijke constructies gemaakt. Taalwetenschappers van de Radboud Universiteit hebben een verklaring, die ze zaterdag 4 februari presenteren op de jaarlijkse ‘Taalkunde in Nederland’-dag.

2. “We onderschatten wat kinderen aankunnen”

   vrijdag, 3 februari 2012 · Nieuws

   Over meertaligheid bestaan allerlei vooroordelen. Zo denken nog steeds veel mensen dat een meertalige opvoeding nadelig is voor de verwerving van het Nederlands. Toch is er vanuit taalkundig oogpunt geen enkele reden tot zorg, aldus Leonie Cornips, auteur van het pas verschenen boekje ‘Eigen en vreemd. Meertaligheid in Nederland’: “Kinderen die van begin af aan met twee talen opgroeien, kunnen ze gewoon als twee moedertalen leren spreken.”

   Auteur: Mathilde Jansen

3. Gedachtelezen kan echt, en is nuttig ook

   woensdag, 1 februari 2012 · Nieuws

   Iemands hersenactiviteit, wanneer gemeten met talloze kleine implantaten, verraadt zijn gedachten. Amerikaanse wetenschappers lukte het op die manier om tientallen woorden te ontfutselen uit de breinen van een groep vrijwilligers. Het onderzoek is vooral hoopgevend voor mensen die niet meer kunnen praten, maar toch hun gedachten met anderen willen delen.

   Auteur: Ronald Veldhuizen

4. Spinrag, het is net muziek

   dinsdag, 17 januari 2012 · Achtergrond

   DNA is als een blauwdruk voor het menselijk lichaam en het uitdijende heelal als een krentenbroodje dat rijst in de oven. Analogieën als deze zijn geliefd bij het uitleggen van ingewikkelde wetenschappelijke concepten.

   Auteur: Charlotte Vlek

5. Switchen van taal is nothing to worry about

   woensdag, 11 januari 2012 · Nieuws

   Informeel, alledaags Nederlands is steeds vaker doorspekt met buitenlandse, met name Engelse woorden. Psycholinguïst Gerrit Jan Kootstra onderzocht welke factoren het wisselen van taal binnen een taaluiting, ‘code-switching’, beïnvloeden. Hij promoveert op 12 januari aan de Radboud Universiteit en heeft slecht nieuws voor taalpuristen: “De neiging om elkaar na te doen is vreselijk sterk.”

6. Doorbraak in het zoeken door ‘onleesbare’ teksten

   dinsdag, 3 januari 2012 · Nieuws

   Onderzoekers van de Rijksuniversiteit Groningen hebben een techniek ontwikkeld om snel relevante informatie te filteren. Het gaat dan om lappen tekst die helemaal niet geschreven zijn om van a tot z te lezen. Dankzij de nieuwe methode kunnen nu ook nauwelijks gestructureerde teksten, losse notities en intern bedoelde documenten worden gescand. De bedenker van deze vorm van kunstmatige intelligentie is Ashwin Ittoo. Hij verwacht dat de algoritmen die hij heeft ontwikkeld zeer breed toepasbaar zijn, tot zoekmachines als Google aan toe. Ittoo promoveert op 5 januari 2012 aan de Faculteit Economie en Bedrijfskunde.

7. Eenbrijvanwoorden

   woensdag, 21 december 2011 · Nieuws

   Gesproken taal bevat geen duidelijke markering van de grenzen tussen woorden, zoals de spaties in geschreven taal. Taalwetenschapper Tom Lentz onderzocht hoe wij losse woorden onderscheiden in gesproken taal. Het blijkt dat luisteraars niet alleen hun kennis van bestaande woorden, maar ook hun kennis van mogelijke woorden gebruiken om een onafgebroken spraakstroom in woorden op te delen.

   Auteur: Mathilde Jansen

8. Grote Europese subsidie voor onderzoek naar Indianentalen

   vrijdag, 16 december 2011 · Nieuws

   Willem Adelaar, Leids hoogleraar Talen en Culturen van Indiaans Amerika, krijgt een Europese subsidie (ERC Advanced Grant) voor onderzoek naar de relaties tussen Midden-Amerikaanse en Zuid-Amerikaanse Indianentalen. Daarmee wil hij orde scheppen in de enorme taaldiversiteit in het gebied en licht werpen op de bevolkingsgeschiedenis van Amerika.

9. Liplezen helpt bij afasie

   vrijdag, 16 december 2011 · Nieuws

   Mensen met afasie hebben moeite met het waarnemen van subtiele klankverschillen. Het verschil tussen bof en pof bijvoorbeeld, is voor mensen met afasie moeilijk te horen. Liplezen kan ze helpen toch een onderscheid te maken. Dat blijkt uit onderzoek van Dörte Hessler, die op 15 december promoveerde aan de Rijksuniversiteit Groningen.

   Auteur: Mathilde Jansen

10. “Er wordt meer geschreven dan ooit tevoren”

    vrijdag, 2 december 2011 · Nieuws

    Het 28ste Onze Taal-congres, gehouden op 26 november 2011, ging over het leren van taal. Hans Bennis reageerde met zijn lezing op de veel gehoorde stelling dat de taalvaardigheid van leerlingen almaar slechter wordt. Volgens de directeur van het Meertens Instituut is het tegendeel waar: “Er wordt meer geschreven dan ooit tevoren, dus laten we ophouden ons zo druk te maken om die d’s en t’s.”

    Auteur: Mathilde Jansen

11. Bruikbare hersenspinsels in spraakperceptie

    maandag, 28 november 2011 · Nieuws

    Elke stem is anders. En toch hebben we doorgaans geen moeite om al die verschillende klanken van al die verschillende mensen die we dagelijks horen te interpreteren. Het promotieonderzoek van Matthias Sjerps laat zien dat onze hersens heel flexibel omgaan met sprekersvariatie.

    Auteur: Mathilde Jansen

12. De functie van gebaren

    dinsdag, 8 november 2011 · Nieuws

    Handgebaren hebben belangrijke communicatieve doelen die op verschillende manieren op spraak lijken. We nemen bijvoorbeeld alleen gebaren van onze gesprekspartner over als ze betekenisvol in een gesprek zijn, stelt promovenda Lisette Mol. Ze concludeert dat als mensen via webcams met elkaar communiceren, ze veel minder gebaren maken dan wanneer ze bij elkaar zijn, ook als ze elkaar op het scherm wel helemaal kunnen zien. Verder toont ze aan dat naast de productie van spraak ook de productie van gebaren beperkt is in afasie (een taalstoornis als gevolg van hersenletsel).

13. Van spijkerschrift tot Unicode

    dinsdag, 25 oktober 2011 · Nieuws

    Tijdens de Week van de Diversiteit bood de onderzoekschool taalwetenschap in Leiden een uniek kijkje in de taalwetenschappelijke keuken. Zo werden op het publiekssymposium ‘Schrift op Drift’ schriftsystemen uit verschillende werelddelen en verschillende tijdperken belicht.

    Auteur: Mathilde Jansen

14. Evoluerende fluittalen

    donderdag, 20 oktober 2011 · Achtergrond

    Hoe klonk de eerste pratende oermens? En wat drijft de evolutie van taal? Bij taalevolutie denk je misschien aan biologische evolutie. Hoe het brein steeds beter is geworden in het verwerken van taal en hoe de sprekende mens genetisch verschilt van de niet-sprekende aap. Uit onderzoek blijkt dat niet alleen deze biologische veranderingen een rol spelen bij taalevolutie, maar dat ook culturele evolutie erg belangrijk is.

    Auteur: Tessa Verhoef

15. Ideofonen openen je ogen voor compleet andere taal

    woensdag, 19 oktober 2011 · Nieuws

    Ideofonen zijn woorden waarvan de klank iets verraadt over de betekenis, een betekenis die te maken heeft met zintuiglijke waarneming. “Het zijn een soort schilderijtjes, woorden die uitbeelden hoe iets klinkt, smaakt, ruikt, aanvoelt of eruit ziet”, aldus Mark Dingemanse, die op 24 oktober aan de Radboud Universiteit Nijmegen promoveert op zijn onderzoek naar ideofonen in de Ghanese taal Siwu.