kennislink.nl maakt nieuwsgierig

Kernwoord taal & spraak

1. Op de bres voor het Fries

   woensdag, 17 maart 2010 · Nieuws

   Fedde Schurer (1898-1968) schreef geschiedenis als onderwijzer, politicus, dichter en hoofdredacteur van de Friese Koerier. Hij maakte landelijk naam binnen de PvdA en streed voor de gelijkberechtiging van de Friese taal. De veelzijdige Schurer is daarom te beschouwen als één van de meest charismatische leiders die de Friese beweging heeft gekend. Dat concludeert Johanneke Liemburg in haar biografie over Fedde Schurer. Liemburg promoveert 25 maart 2010 aan de Rijksuniversiteit Groningen.

2. Bisschop Lowth was heus geen sufferd!

   woensdag, 10 maart 2010 · Nieuws

   Bisschop Robert Lowth, 300 jaar geleden geboren, schreef een van de meest invloedrijke grammaticaboeken van het Engels en is later verguisd omdat hij de taalkundige wet wilde voorschrijven. Maar was dat wel zo? Ingrid Tieken, hoogleraar Engelse sociolinguïstiek en Lowth-kenner, meent van niet.

   Auteur: Marilyn Hedges

3. Op het puntje van je tong

   dinsdag, 2 maart 2010 · Nieuws

   Taalwetenschapper Karen Emmorey deed onderzoek naar het “puntje van de tong”-effect. Behalve bij sprekers van gesproken taal, komt dit ook voor bij gebruikers van gebarentaal. Door tweetaligen in het onderzoek te betrekken die gesproken Engels en gebarentaal spraken, ontdekte Emmorey dat het geheugen tweetalige sprekers vaker in de steek laat dan eentalige sprekers. Volgens de onderzoeker komt dit doordat tweetaligen woorden gemiddeld minder frequent gebruiken.

   Auteur: Mathilde Jansen

4. Duizenden kinderen met ‘gesprekgebrek’

   donderdag, 25 februari 2010 · Nieuws

   Zo’n 7 tot 8 procent van de vier- en vijfjarigen (zo’n 30.000 kinderen) heeft moeite met de ongeschreven regels voor gesprekken. Ze weten bijvoorbeeld niet hoe je iemand aanspreekt, welke informatie je in een gesprek juist wel of niet geeft, ze hebben moeite met de logische volgorde of de woordkeuze in een verhaal of ze kijken hun gesprekspartner onvoldoende aan. Met een vragenlijst kunnen deze kinderen vroeg worden opgespoord, waarna ze ook tijdig geholpen kunnen worden. Dit blijkt uit onderzoek waarop orthopedagoge Mieke Ketelaars op 3 maart promoveert aan de Radboud Universiteit Nijmegen.

5. Nooit meer rat op je bord

   maandag, 22 februari 2010 · Nieuws

   Ben je ook wel eens onaangenaam verrast in een restaurant in het buitenland? Toeristen ver over de grens krijgen nog wel eens iets anders voorgeschoteld dan wat ze besteld dachten te hebben. Mobiele applicaties kunnen zulke vervelende situaties helpen voorkomen.

   Auteur: Erica Renckens

6. Woordjes leren met de Nieuwslezer

   donderdag, 18 februari 2010 · Nieuws

   Het nieuws volgen is best lastig als je nog niet zo goed Nederlands kunt. Met de Nieuwslezer slaan inburgeraars twee vliegen in één klap: ze leren nieuwe Nederlandse woordjes én lezen actuele nieuwsberichten.

   Auteur: Erica Renckens

7. De Himba lachen ook, als je ze kietelt

   woensdag, 10 februari 2010 · Nieuws

   Niet alleen de gezichtsuitdrukkingen voor de zes basisemoties zijn universeel – ze klínken ook overal ter wereld hetzelfde. Dat is bijzonder, want de Himba in Namibië spreken toch een hele andere taal dan wij. Waarschijnlijk zit de manier waarop we angst, woede, vreugde, verdriet, walging en verrassing uiten, in ons lichaam ‘ingebakken’.

   Auteur: Asha ten Broeke

8. Deskundige hoeft niet zó deskundig te zijn om te overtuigen

   dinsdag, 9 februari 2010 · Nieuws

   Over het algemeen zijn mensen goed in het onderscheiden van sterke en zwakke argumenten. Behalve als er een deskundige aan het woord komt. Dan kunnen argumenten van een minder deskundige autoriteit even overtuigend zijn als argumenten van een meer ter zake geïnformeerde afzender. Ofwel: een deskundige hoeft niet enorm deskundig te zijn om toch te overtuigen. Psychologe en communicatiedeskundige Ester Šorm deed onderzoek naar argumentkwaliteit en overtuigende communicatie. Zij promoveert op 23 februari aan de Radboud Universiteit Nijmegen.

9. Samenvattingen van je computer

   zondag, 7 februari 2010 · Achtergrond

   Tijdens je middelbareschooljaren besteed je er vele uren aan: samenvattingen schrijven. Hoofdzaken van bijzaken leren onderscheiden, deze verwerken in een samenhangende tekst en vervolgens nog eens de woorden tellen. Gezien de gigantische hoeveelheid online teksten zou het handig zijn als de computer het ook kon.

   Auteur: Erica Renckens

10. Het voordeel van tweetaligheid

    woensdag, 3 februari 2010 · Achtergrond

    Het meeste onderzoek naar de fundamentele taalontwikkelingsvragen gaat over kinderen die één taal leren. Maar ook van meertalige kinderen kunnen taalonderzoekers veel leren.

    Auteur: Elma Blom

11. ‘Stok’, ‘stip’, ‘stap’ werkt niet

    vrijdag, 29 januari 2010 · Nieuws

    Kinderen leren niet beter lezen met rijtjes als ‘stok’, ‘stip’, ‘stap’. Ook hebben beginnende lezers weinig aan rijtjes van woorden met maar één letter verschil. In het leesonderwijs wordt volop gebruik gemaakt van deze technieken. Maar de kinderen maken geen gebruik van lettereenheden als ‘st’ en woorden die te veel op elkaar lijken zouden juist voor verwarring kunnen zorgen, vooral bij dyslectische kinderen. Dat blijkt uit onderzoek van Eva Marinus. Zij voerde haar onderzoek uit met subsidie van NWO en promoveerde op 14 januari cum laude aan de UvA.

12. Het Googlen van de toekomst doe je met je vrienden

    donderdag, 28 januari 2010 · Achtergrond

    Google is de beste vriend van iedereen met onbeantwoorde vragen. Alhoewel, echte vrienden kunnen ook nuttig zijn – ze snappen vaak beter wat jij wilt weten en voelen zich verplicht om je te helpen. Het zoeken van de toekomst ligt volgens wetenschappers van de University of California dan ook in een combinatie van beide: zoekmachines die gebruik maken van ons sociaal netwerk.

    Auteur: Kahliya Ronde

13. Het Fries als taalfamilie

    woensdag, 27 januari 2010 · Achtergrond

    Nederlanders zijn al een poosje bekend met het feit dat het Fries een aparte taal is. Maar volgens Eric Hoekstra, taalwetenschapper aan de Fryske Akademy, weten maar heel weinig mensen dat het Fries ook een taalfamilie is. Of dat het Fries vroeger in een veel groter deel van Nederland werd gesproken.

    Auteurs: Mathilde Jansen en Eric Hoekstra

14. Hoezo grammatica saai?

    woensdag, 20 januari 2010 · Achtergrond

    Al in de middeleeuwen deden schrijvers hun best om saaie leerstof als grammatica leuk te maken. Zo schreef Alcuin, de onderwijsminister van Karel de Grote, een grammatica en retorica in dialoogvorm. En Tiberius Donatus schreef een inleiding op de Aeneis, want ook dat was een retorisch werk.

    Auteur: Steven Hagers

15. Een echte Amelander spreekt dialect

    dinsdag, 19 januari 2010 · Achtergrond

    Als toerist op Ameland valt het niet mee om iets van het lokale dialect op te vangen. Mathilde Jansen deed jarenlang onderzoek naar het Amelands, dat nog steeds door een meerderheid van de Amelander bevolking gesproken wordt. Ze schreef haar bevindingen op in de nieuwjaarsuitgave van het Meertens Instituut: ‘Een echte Amelander spreekt dialect’ (vanaf 1 februari in de boekhandel). In het voorjaar verschijnt haar proefschrift, dat ze in april zal verdedigen aan de Vrije Universiteit Amsterdam.

    Auteur: Mathilde Jansen