kennislink.nl maakt nieuwsgierig

Kernwoord taal & spraak

1. ‘Hé sma, warr gha jai?’

   zondag, 13 mei 2007 · Achtergrond

   Zes jaar geleden werd er een nieuwe variëteit van het Nederlands gesignaleerd: straattaal, een jongerentaal die doorspekt is met Surinaams, Engels en andere talen – en die razendsnel verandert. Want wie het bijvoorbeeld nu nog over ‘scotten’ heeft, bewijst daarmee niet meer helemaal van deze tijd te zijn. Hoe klinkt straattaal tegenwoordig?

   Auteurs: René Appel en Rob Schoonen

2. Vervlakt de intonatie?

   vrijdag, 11 mei 2007 · Achtergrond

   Ouderen kunnen jongeren vaak maar moeilijk verstaan. Ze praten te snel, te slordig en vooral te monotoon, zo luidt de klacht. Zou dat wijzen op een verandering? Wordt de Nederlandse zinsmelodie inderdaad steeds vlakker? Twee onderzoeken bieden meer duidelijkheid.

   Auteur: Vincent J. van Heuven

3. Alles wat waar is, is koud zonder waarde

   vrijdag, 11 mei 2007 · Achtergrond

   In het onlangs verschenen boekje ‘Verandering en verloedering’ gaan drie taalkundigen in op veelgehoorde opvattingen over taal, zoals ‘Taalverandering is taalverloedering.’ Volgens Jan Renkema is hier nog wel meer over te zeggen. “De kern van het probleem is dat veel taalwetenschappers nauwelijks aandacht hebben voor normatieve kwesties.”

   Auteur: Jan Renkema

4. Met (het) oog op morgen

   vrijdag, 11 mei 2007 · Achtergrond

   In vaste verbindingen als ‘met het oog op’ en ‘aan de hand van’ lijken de lidwoorden steeds vaker achterwege te worden gelaten. Wat kan hierachter zitten? En wat moeten we eraan doen: bombrieven sturen naar overtreders of de zaken op hun beloop laten?

   Auteur: Joop van der Horst

5. “Baby’s zijn woordleermachientjes”

   vrijdag, 11 mei 2007 · Achtergrond

   Al meer dan dertig jaar houdt Anne Cutler zich bezig met het wonder van de menselijke taalverwerking. Hoe lukt het ons om in een klankenstroom woorden te herkennen en spraak om te zetten in betekenis? En hoe krijgen kinderen dat kunstje onder de knie?

   Auteur: Jan Erik Grezel

6. Hoe vej is de ej?

   vrijdag, 11 mei 2007 · Achtergrond

   Een van de grootste taalergernissen is de ‘Gooise r’, vooral bekend van Kinderen voor kinderen, maar ook van het journaal. Het lijkt erop dat deze ‘ej’ zich in een razend tempo over Nederland verspreidt. Is dat zo? En zal het een blijvertje zijn?

   Auteur: Renée van Bezooijen

7. Vreemdelingen maken de taal simpel

   vrijdag, 11 mei 2007 · Achtergrond

   Zal het Nederlands veranderen onder invloed van nieuwkomers? Waarschijnlijk wel, blijkt uit onderzoek naar de manier waarop uiteenlopende talen in de loop van de tijd veranderd zijn. Samenlevingen die openstaan voor vreemdelingen ontwikkelen een ‘eenvoudiger’ taal dan gesloten samenlevingen.

   Auteurs: Marc van Oostendorp en Wouter Kusters

8. Nog meer vloeken

   vrijdag, 11 mei 2007 · Nieuws

   Uit de Vloekmonitor van 2006 blijkt dat grof taalgebruik op de Nederlandse televisie nog steeds toeneemt. Het gaat dan vooral om scheld- en schuttingwoorden. Een studie uit 1997 liet ook al een verschuiving zien van religieuze naar seksueel getinte krachttermen.

   Auteur: Mathilde Jansen

9. Het gras is overal groen

   donderdag, 10 mei 2007 · Achtergrond

   Het Groot Dictee der Nederlandse Taal in december is altijd goed voor een robbertje vechten tussen Vlaanderen en Nederland. Er kan immers telkens maar één winnaar zijn, en als dat een Vlaming is, is de conclusie vlug getrokken: in Vlaanderen beheersen ze het Nederlands beter dan in Nederland. Hoe onjuist is die stelling?

   Auteur: Dirk Caluwé

10. Afasie: taalstoornis na hersenbeschadiging

    donderdag, 10 mei 2007 · Achtergrond

    Afasie is een taalstoornis die het gevolg is van een hersenbeschadiging. Hierbij kunnen verschillende taalproblemen op treden, zoals het verwisselen van klanken, taalbegripsproblemen of woordvindingsmoeilijkheden. Hieronder worden een aantal symptomen en de meest voorkomende soorten afasie besproken.

    Auteur: Esther Ruigendijk

11. C, E, E, I, L, N, S, T? STENCILE!

    zondag, 6 mei 2007 · Achtergrond

    Wie denkt dat taal- en spelfanaten zich alleen te buiten gaan aan allerlei dictees, heeft het mis. Er wordt in Nederland en België ook verwoed gescrabbeld, thuis én in verenigingsverband. Marc van Oostendorp bezocht een scrabblewedstrijd en bericht over duplicate-scrabble, ’solo’s’ en ongehoorde woorden. “‘Zweden’ is als ik het me goed herinner een vorm van leerbewerking.”

    Auteur: Marc van Oostendorp

12. Van Realpolitik tot Totalversexung

    zondag, 6 mei 2007 · Achtergrond

    Het schoolvak Duits is niet erg populair. Maar hoe zit het met de taal zelf? Gebruiken we nog wel graag Duitse woorden in ons Nederlands?

    Auteur: Ad Foolen

13. Je bent hoe je schrijft

    zondag, 6 mei 2007 · Achtergrond

    Valt een auteur te herkennen aan zijn stijl? De meeste deskundigen zijn sceptisch, maar de Amsterdamse hoogleraar tekstwetenschap Teun A. van Dijk beweert met grote stelligheid dat hij de hand van de schrijver Gerrit Komrij herkent in een anti-islamitisch pamflet. Hoeveel vingerafdrukken laten schrijvers na in hun taalgebruik ?

    Auteur: Marc van Oostendorp

14. Van ‘halte’ tot ‘hartje’

    zondag, 6 mei 2007 · Achtergrond

    Is het ‘aansluiten op’ of ‘aansluiten bij’? Het kiezen van het juiste voorzetsel levert vaak problemen op. Maar ook bij taalgeleerden heerst onzekerheid, want wat is een voorzetsel nu eigenlijk precies? Nard Loonen ontwikkelde een heel nieuw systeem om die ongrijpbare woordjes te benaderen.

    Auteur: Marc van Oostendorp

15. Wast een berg kost beetje

    zondag, 6 mei 2007 · Achtergrond

    Wat is het geheim van een goede slagzin? Je kunt die vraag afdoen met dooddoeners als ‘een goede grap moet je niet uitleggen’ en ‘over smaak valt niet te twisten’. Maar onderzoek naar retorische middelen in slagzinnen leert dat er wel degelijk iets over kan worden gezegd. Waarom de ene vondst beter werkt dan de andere.

    Auteur: Luuk Lagerwerf