kennislink.nl maakt nieuwsgierig

Kernwoord taal & spraak

1. Korte woordjes om de vaart erin te houden

   maandag, 28 februari 2011 · Nieuws

   ‘Het’, ‘in’, ‘huis’ — het Nederlands zit vol met korte woordjes. Lange tijd dacht men dat deze woordjes zo kort zijn, omdat ze vaak gebruikt worden. Uit pure efficiëntie dus. Amerikaanse onderzoekers tonen nu aan dat de informatie die een woord bevat beter voorspelt hoe lang een woord is. Korte woordjes bevatten weinig inhoud en geven daarmee rust tussen de lange, betekenisvolle woorden.

   Auteur: Erica Renckens

2. Vroeger? Dat ligt in het oosten

   vrijdag, 25 februari 2011 · Achtergrond

   Op een tijdsbalk is links het verleden en rechts later in de tijd. Logisch. Toch? Hoe we over tijd en ruimte denken blijkt afhankelijk te zijn van de taal die we spreken. Sommige volken plaatsen daarom het verleden juist rechts en andere zelfs altijd in het oosten.

   Auteur: Erica Renckens

3. Watson weet het beter

   donderdag, 17 februari 2011 · Nieuws

   Watson, de supercomputer van IBM, heeft het geflikt: na drie avonden in het Amerikaanse programma Jeopardy! heeft hij de twee beste menselijke spelers ooit verslagen. Een hele prestatie, want het spel draait om taal, en Watson kan eigenlijk alleen rekenen. Hoe deed hij dat? En hoe lang gaat het duren voordat iedereen een Watson in huis heeft?

   Auteur: Erica Renckens

4. Lezen langs boom of blad?

   woensdag, 16 februari 2011 · Nieuws

   Boomstructuren zijn heel handig om zinnen mee in kaart te brengen. Maar begrijpen we ze zelf ook volgens zo’n structuur? Uit onderzoek van de Universiteit van Amsterdam blijkt dat we meer naar de ‘blaadjes’ aan de boom, de afzonderlijke woorden, kijken.

   Auteur: Erica Renckens

5. Parkinson tast ook taalvermogen aan

   vrijdag, 11 februari 2011 · Nieuws

   Bij de ziekte van Parkinson zien de meeste mensen meteen prins Claus voor zich: schuifelende pasjes, trillende handen en het gezicht bewegingsloos als een masker. Wat niet veel mensen weten is dat ook het taalvermogen bij patiënten met Parkinson is aangetast. De Groningse Katrien Colman deed er onderzoek naar.

   Auteur: Erica Renckens

6. Taal onmisbaar bij leren tellen

   dinsdag, 8 februari 2011 · Nieuws

   Om aantallen te kunnen benoemen heb je telwoorden nodig: één, twee, drie en ga zo maar door. Maar wat nu als een taal die woorden niet kent? Amerikaanse onderzoekers denken dat dit niet alleen het praten over grote aantallen bemoeilijkt, maar dat je dan zelfs niet goed over aantallen na kunt denken.

   Auteur: Erica Renckens

7. Jongeren spreken geen dialect maar regiolect

   vrijdag, 4 februari 2011 · Nieuws

   “Deze week hebben we een historisch punt bereikt”, vertelt taalkundige Wilbert Heeringa. Voor zijn Veni-project Van dialect naar regiolect interviewde Heeringa dialectsprekers verspreid over heel Nederland en Vlaanderen. “Ons streven was om 80 plaatsen te bezoeken, en deze week heb ik nummer 80 kunnen afstrepen.”

   Auteur: Mathilde Jansen

8. Mens en computer ontleden even goed

   woensdag, 2 februari 2011 · Nieuws

   Zinsontleden is voor veel mensen een lastige klus. Zelfs deskundigen zijn het in zo’n 6% van de zinnen niet met elkaar eens wat nu de juiste ontleding is. ‘Alpino’, de automatische zinsontleder van de Rijksuniversiteit Groningen, heeft onlangs de magische grens van 90% foutloos ontleden bereikt; ongeveer even goed als de beste mensen dus. En in de toekomst wordt hij waarschijnlijk nog beter.

   Auteur: Erica Renckens

9. En toen was het stil

   dinsdag, 25 januari 2011 · Nieuws

   Korte stiltes geven mensen negatieve emoties, zoals minder zelfvertrouwen en een gevoel van afwijzing. Die gevoelens krijg je zelfs al wanneer je naar een ongemakkelijk gesprek kijkt. Dat stelden Groningse psychologen vast na twee experimenten met 160 studenten.

   Auteur: Ronald Veldhuizen

10. Leren verwijzen in een tweede taal

    vrijdag, 21 januari 2011 · Achtergrond

    Talen hebben verschillende manieren om te verwijzen. Het Duitse systeem lijkt op het Nederlandse, maar is toch net weer iets anders. In het tweede taalonderwijs wordt weinig aandacht geschonken aan het systeem van verwijzen. Miriam Ellert toont in haar proefschrift aan dat tweede taalleerders zich uiteindelijk toch het systeem van de tweede taal eigen leren maken.

    Auteur: Mathilde Jansen

11. Computer herkent inhoudelijke overlap

    maandag, 20 december 2010 · Nieuws

    Verschillende kranten publiceren vaak over dezelfde onderwerpen — in nèt even andere bewoordingen. Tilburgse onderzoekers hebben een dataset van meer dan twee miljoen woorden ontwikkeld waarmee een computer deze inhoudelijke overlap kan herkennen. Handig voor zoekmachines, of voor software die moet kunnen samenvatten.

    Auteur: Erica Renckens

12. Trendwatchen vanuit je luie stoel

    maandag, 20 december 2010 · Nieuws

    Met de Ngram Viewer van Google kun je zoeken in meer dan 5 miljoen gedigitaliseerde boeken. Met één druk op de knop weet je waar en wanneer het feminisme hoogtij vierde. Of wanneer het woord ‘netiquette’ populair werd en onregelmatige werkwoorden regelmatig werden. Een handige tool voor onderzoekers en andere geïnteresseerden, al moeten de resultaten wel altijd in het juiste perspectief geplaatst worden.

    Auteur: Erica Renckens

13. Moet alles maar kunnen?

    maandag, 20 december 2010 · Nieuws

    Op 19 november verscheen Hun hebben de taal verkwanseld van Jan Stroop. Het boek gaat over de ontwikkeling van het Nederlands: hoe de taal verandert, onder invloed van wie en wat, waarom dat een taal beter maakt en tegelijk droevig stemt. Inmiddels is een tweede druk verschenen, evenals een e-book versie.

    Auteur: Jan Stroop

14. Hacktivist

    donderdag, 16 december 2010 · Achtergrond

    Elke twee weken verschijnt op Kennislink een gastcolumn. De columnist is steeds een andere onderzoeker, die vanuit zijn of haar vakgebied schrijft over de wetenschap achter een gebeurtenis in de maatschappij of uit ons dagelijks leven. Deze week Antal van den Bosch, hoogleraar Geheugen, taal en betekenis aan de Universiteit van Tilburg. Hij vertelt dat computers veel informatie kunnen halen uit grote tekstbestanden, zoals de files van Wikileaks.

    Auteur: Antal van den Bosch

15. STEVIN 2004-2010

    donderdag, 16 december 2010 · Dossier

    Eind 2010 maakt STEVIN, het Nederlands-Vlaamse stimuleringsprogramma voor de taal- en spraaktechnologie, de balans op. Is de toegekende subsidie goed besteed? Een overzicht — van de basis van het onderzoek tot aan de producten op de markt.

    Auteur: Erica Renckens