kennislink.nl maakt nieuwsgierig

Kernwoord taal & spraak

1. Werkstuk: Onderzoek de regels bij een kind

   donderdag, 5 mei 2005 · Achtergrond

   Je kunt een onderzoek doen naar de regels die een kind in je eigen omgeving heeft ontdekt en daar een verslag van schrijven. Je zult daarvoor precies moeten observeren wat het kind zegt. Er zijn verschillende manieren om gegevens over kindertaal te verzamelen. Bedenk wel vooraf welk aspect van de taal je wilt onderzoeken, zodat je de situatie met het kind zo kunt inrichten dat je de kans vergroot dat het kind iets zegt dat voor jouw onderzoek interessant is.

   Auteurs: Maaike Verrips en Suzanne Dikker

2. Werkstuk: Kindernederlands

   donderdag, 5 mei 2005 · Achtergrond

   Auteurs: Maaike Verrips en Suzanne Dikker

3. Kindertaal: van brabbel tot volzin

   zondag, 1 mei 2005 · Dossier

   Hoe komt het dat kinderen zo snel een moedertaal leren? Zoals we een gezichtsvermogen hebben, en een denkvermogen, hebben we ook een aangeboren taalvermogen. Taalkundigen proberen te ontdekken wat dat taalvermogen nu precies is.

   Auteurs: Maaike Verrips en Suzanne Dikker

4. Joekagir voor beginners

   donderdag, 17 februari 2005 · Achtergrond

   Cecilia Odé vloog met een propellervliegtuig naar Siberië op zoek naar een taal van de Toendra-Joekagir, waarbij spreken overgaat in zingen. Alleen bejaarden bleken het nog te beheersen. ‘Na ieder verhaal moest ze huilen.’

   Auteur: Bruno van Wayenburg

5. Haan kraait alle talen

   woensdag, 17 november 2004 · Achtergrond

   Honden blaffen in Nederland hetzelfde als in Spanje. Hanen in Duitsland kraaien hetzelfde deuntje als in Engeland. Ieder mens hoort hetzelfde, toch zegt een Duitser die een haan nadoet ‘kikeriki’ en een Engelsman ‘cock-a-doodle-do’. Hoe komt dat?

   Auteur: Elly Posthumus

6. De zingende Vikingen

   donderdag, 23 september 2004 · Achtergrond

   Het waait er altijd en het is er guur, en de mensen stammen er van vikingen af. Dat is ook te horen in ons dialect, vinden de bewoners van de Britse Shetland- en Orkney-eilanden. Taalkundige Klaske van Leyden ging erheen en ontdekte dat het anders zat.

   Auteur: Bruno van Wayenburg

7. Bloed en taal

   donderdag, 29 april 2004 · Achtergrond

   Leidse genetici en taalkundigen werken sinds 2001 samen om de volksverhuizingen over de Himalaya in kaart te brengen, door behalve de taal van de bewoners van deze regio ook hun DNA-profiel vast te leggen. ‘Als ze een naald zagen, gingen ze er vandoor. Vooral de mannen.’

   Auteur: Bruno van Wayenburg

8. Computer herkent klinkers

   woensdag, 18 juni 2003 · Nieuws

   Verschillen in uitspraak van Nederlandse klinkers zijn semi-automatisch in kaart te brengen. Dit is de belangrijkste conclusie van het proefschrift van onderzoekster Patti Adank. Zij promoveert op 23 juni aan de Katholieke Universiteit Nijmegen. Met haar onderzoek heeft ze laten zien dat computeralgoritmes kunnen concurreren met menselijke experts als het gaat om klinkerherkenning en het negeren van verschillen in lichaamsbouw.

   Auteur: Gieljan de Vries

9. ‘Hersenen compenseren grammaticagebrek’

   vrijdag, 9 mei 2003 · Achtergrond

   Het verschil tussen pillen en praten is schijn, stelt hersenonderzoeker en taalkundige Peter Hagoort. ‘Psychologie ís biologie.’

   Auteur: Rinze Benedictus

10. “Je zette zich schrap”

    dinsdag, 6 mei 2003 · Achtergrond

    Verschrijvingen verraden dat we bij het schrijven heel wat afpiekeren. Terwijl we op de computer bezig zijn de ene formulering te tikken (‘Men zette zich schrap tegen iets’) schakelen we over op een andere (‘Je zette je schrap tegen iets’), wat soms leidt tot typische tekstverwerkerfouten. Over welke vormen dubben we zoal?

    Auteur: Riemer Reinsma

11. Strijdige regels, duidelijke taal

    zondag, 1 april 2001 · Achtergrond

    De Amerikaanse taalkundige Noam Chomsky gelooft in een Universele Grammatica, een stelsel van dwingende regels waaraan alle talen gehoorzamen. Maar als de grammatica vastomlijnde regels volgt, waarom zijn er dan zoveel tegenvoorbeelden en uitzonderingen? Een concurrerende theorie suggereert dat de taalregels zo dwingend niet zijn.

    Auteur: Petra Hendriks

12. Een moleculaire kijk op vogelevolutie

    woensdag, 28 februari 2001 · Achtergrond

    Pelikanen behoren niet tot de pelikaanachtigen. Flamingo’s zijn het meest verwant aan futen en niet aan waadvogels. Een frisse blik op de vogelstamboom legde al heel wat onverwachte familieverbanden bloot. Nieuw genetisch onderzoek neemt de stamboom nog verder op de schop.

    Auteur: Marcel van Tuinen

13. Méér dan een moleculaire trukendoos

    vrijdag, 10 maart 2000 · Achtergrond

    De patholoog in het ziekenhuis is gewend om via de microscoop naar de vorm van cellen en weefsels te kijken. De biochemisch onderzoeker bekijkt ‘in de reageerbuis’ de moleculaire reacties die de grondslag vormen van ziekte en gezondheid. In de cytochemie en cytometrie ontmoeten deze twee benaderingen elkaar: moleculen worden in beeld gebracht in de context van de cel. Dat bleek uit de oratie van prof. dr. A.K. Raap (‘Cellen en moleculen microscopisch in beeld’).

14. Slimme spellingchecker

    woensdag, 1 december 1999 · Achtergrond

    De opdracht voor een spellingchecker is simpel: spoor alle spelfouten in een tekst op, sla geen enkele fout over, maar keur geen goede woorden af. De praktijk is echter weerbarstig. Ook voor de pc is spelling geen eitje.

    Auteurs: drs. Janneke Froon, dr. Jurgen den Hartog en dr. Johan Zuidema

15. Digitale egyptologie

    woensdag, 30 september 1998 · Achtergrond

    Computers geven een nieuwe impuls aan de bestudering van het Oude Egypte. Egyptologen creëren databases vol hiëroglyfen en voorwerpen. Materiaal en kennis die verspreid over de wereld in instituten en musea zijn opgeslagen, worden daarmee toegankelijk. Moderne en klassieke communicatie.

    Auteur: Erick Vermeulen