kennislink.nl maakt nieuwsgierig

Kernwoord taal & spraak

1. Op jacht naar kindertaal

   dinsdag, 11 mei 2010 · Achtergrond

   Nijmeegse taalwetenschappers verzamelen kinderboeken, Cito-toetsen en de Donald Duck. Hun databank van geschreven kindertaal vormt straks het standaardwerk voor onderzoek naar het leren van taal, tweetaligheid en taalachterstanden. Het lexicon kindertaal is een van de projecten waaraan NWO subsidie heeft toegekend in het programma NWO-middelgroot.

   Auteur: Anouck Vrouwe

2. Taalproblemen op de werkvloer

   dinsdag, 11 mei 2010 · Nieuws

   Bij het voorkomen van zware ongevallen op de werkvloer wordt onvoldoende rekening gehouden met de factor taal. Zo is ongeveer 50 procent van de veiligheidsdocumenten in Nederlandse hoog-risicobedrijven onvoldoende leesbaar. Dat stelt onderzoeker Paul Lindhout, die op maandag 10 mei promoveerde aan de TU Delft.

3. “Wpratendekroegaddemdawonself (….) hore”

   zaterdag, 1 mei 2010 · Achtergrond

   In een rumoerige ruimte kost het moeite om je gesprekspartner goed te verstaan. Hoe komt dat? Heeft iedereen er evenveel last van? Waar zit het probleem: ín of tússen de oren? Wat is eraan te doen? Het cocktailpartyeffect van alle kanten bezien.

   Auteur: Gaston Dorren

4. Over bambiseks, ecocondooms en seksotels

   donderdag, 29 april 2010 · Achtergrond

   Ieder jaar komen er duizenden neologismen (nieuwe woorden en uitdrukkingen) bij. Als er een nieuwe wet is of er een andere nieuwe regel wordt ingesteld, zie je vaak een nieuw woord opduiken. Verder zijn er nieuwe namen voor nieuwe voedingsmiddelen. Ook komen er veel nieuwe woorden bij die nog een beetje in de taboesfeer zitten, namelijk seksuele woorden.

   Auteurs: Vivien Waszink en Rob Tempelaars

5. Mag het een toontje lager?

   donderdag, 29 april 2010 · Achtergrond

   Sommige vrouwen zwijmelen bij het horen van de diepe basstem van Barry White, andere worden juist opgewonden van de kopstem van Justin Timberlake. Een kwestie van smaak? Uit divers onderzoek blijkt dat biologische factoren al een hoop kunnen verklaren. Daarom verkiezen we vaak vloeiende stemmen boven onregelmatige stemmen. Want een vloeiende stem wordt verbonden met jeugdigheid en gezondheid. En daarom ook houden vruchtbare vrouwen van mannen met lage stemmen. Want die geven meer nakomelingen.

   Auteur: Mathilde Jansen

6. Beeld zegt niet meer dan taal in strafproces

   donderdag, 29 april 2010 · Nieuws

   Een beeld zegt meer dan duizend woorden, wil het cliché. Gebruik van beeld in een strafproces, dat in opkomst is, zou dan ook tot ongewenste beïnvloeding van de rechter kunnen leiden. Die vrees is terecht, betoogt hoogleraar Taal en commmunicatie Paul van Hoven. Maar, stelt hij in zijn inaugurele rede op vrijdag 7 mei aan de Universiteit van Tilburg, het traditionele gebruik van taal in een strafproces kan net zo suggestief zijn.

7. Hoe snel heb jij leren lezen?

   vrijdag, 23 april 2010 · Nieuws

   Als je leert lezen, leer je onder andere welke klanken bij bepaalde letters horen. Als eenzelfde letter in het ene woord anders moet worden uitgesproken dan in het andere, maakt dat het leren lezen niet makkelijker. Anniek Vaessen promoveerde op 23 april op dit onderwerp.

8. Wenkbrauwen Sacha de Boer bron voor avatar

   vrijdag, 23 april 2010 · Nieuws

   Hoewel ze zich daar niet altijd bewust van zijn, gebruiken Sacha de Boer en andere nieuwslezers wenkbrauwen en hoofd om eigenschappen van hun nieuwsberichten duidelijk te maken, bijvoorbeeld om belangrijke woorden te benadrukken of om aan te geven of ze over een luchtig of ernstig onderwerp praten. Onderzoek aan de Universiteit van Tilburg laat zien hoe en wanneer nieuwslezers visuele expressies gebruiken. De informatie kan worden gebruikt om betere avatars te maken – door digitale technieken geanimeerde gezichten waarmee mensen natuurgetrouw met computers kunnen communiceren.

9. Waarom is ‘waarom’ moeilijk voor computers?

   maandag, 12 april 2010 · Nieuws

   Voor mensen is het herkennen van een antwoord op een waaromvraag vaak makkelijk, maar voor computers is dit heel ingewikkeld. Bestaande antwoordsystemen, computersystemen die een antwoord geven wanneer je er een vraag aan stelt, worstelen met deze categorie. Taalwetenschapster Suzan Verberne heeft in het kader van haar promotieonderzoek een antwoordsysteem ontworpen, dat bijna 60 procent van de waaromvragen kan beantwoorden.

10. De voorspelbaarheid van taal

    maandag, 12 april 2010 · Achtergrond

    Soms kan het erg moeilijk zijn je gesprekspartner netjes uit te laten spreken, vooral als je al op je klompen aan voelt komen wat hij zal gaan zeggen. Taal is nu eenmaal soms best voorspelbaar. Ontwikkelaars van luisterende en sprekende computers kunnen hier handig gebruik van maken.

    Auteur: Erica Renckens

11. Met woorden zoeken in beelden

    donderdag, 25 maart 2010 · Achtergrond

    Zoeken in tekst is makkelijk: je typt je zoekterm in en de computer kijkt of dezelfde reeks tekens voorkomt in zijn tekstbestand. Beelden zijn echter niet gemaakt van woorden en dat maakt erin zoeken een stuk moeilijker. De computer heeft zelf geen idee van de inhoud van de filmpjes en afbeeldingen die hij op zijn schijf heeft staan. Gamers kunnen hier verandering inbrengen.

    Auteur: Erica Renckens

12. Op de bres voor het Fries

    woensdag, 17 maart 2010 · Nieuws

    Fedde Schurer (1898-1968) schreef geschiedenis als onderwijzer, politicus, dichter en hoofdredacteur van de Friese Koerier. Hij maakte landelijk naam binnen de PvdA en streed voor de gelijkberechtiging van de Friese taal. De veelzijdige Schurer is daarom te beschouwen als één van de meest charismatische leiders die de Friese beweging heeft gekend. Dat concludeert Johanneke Liemburg in haar biografie over Fedde Schurer. Liemburg promoveert 25 maart 2010 aan de Rijksuniversiteit Groningen.

13. Bisschop Lowth was heus geen sufferd!

    woensdag, 10 maart 2010 · Nieuws

    Bisschop Robert Lowth, 300 jaar geleden geboren, schreef een van de meest invloedrijke grammaticaboeken van het Engels en is later verguisd omdat hij de taalkundige wet wilde voorschrijven. Maar was dat wel zo? Ingrid Tieken, hoogleraar Engelse sociolinguïstiek en Lowth-kenner, meent van niet.

    Auteur: Marilyn Hedges

14. Op het puntje van je tong

    dinsdag, 2 maart 2010 · Nieuws

    Taalwetenschapper Karen Emmorey deed onderzoek naar het “puntje van de tong”-effect. Behalve bij sprekers van gesproken taal, komt dit ook voor bij gebruikers van gebarentaal. Door tweetaligen in het onderzoek te betrekken die gesproken Engels en gebarentaal spraken, ontdekte Emmorey dat het geheugen tweetalige sprekers vaker in de steek laat dan eentalige sprekers. Volgens de onderzoeker komt dit doordat tweetaligen woorden gemiddeld minder frequent gebruiken.

    Auteur: Mathilde Jansen

15. Duizenden kinderen met ‘gesprekgebrek’

    donderdag, 25 februari 2010 · Nieuws

    Zo’n 7 tot 8 procent van de vier- en vijfjarigen (zo’n 30.000 kinderen) heeft moeite met de ongeschreven regels voor gesprekken. Ze weten bijvoorbeeld niet hoe je iemand aanspreekt, welke informatie je in een gesprek juist wel of niet geeft, ze hebben moeite met de logische volgorde of de woordkeuze in een verhaal of ze kijken hun gesprekspartner onvoldoende aan. Met een vragenlijst kunnen deze kinderen vroeg worden opgespoord, waarna ze ook tijdig geholpen kunnen worden. Dit blijkt uit onderzoek waarop orthopedagoge Mieke Ketelaars op 3 maart promoveert aan de Radboud Universiteit Nijmegen.