kennislink.nl maakt nieuwsgierig

Kernwoord taalverandering

1. Eerst nachecken, dan uitprinten

   woensdag, 4 juli 2007 · Achtergrond

   Waarom plakken we zo graag woordjes als na en uit vast aan bijvoorbeeld checken en proberen? Die voegen toch niets toe? Ja, toch wel, was drie jaar terug in Onze Taal te lezen: ze maken een ideale zinsstructuur mogelijk. Er blijkt nóg een verklaring te zijn.

   Auteur: Corrien Blom

2. Andere mensen, andere taal

   woensdag, 13 juni 2007 · Achtergrond

   Het Nederlands verandert snel, en volgens velen niet altijd ten goede. Hier en daar klinkt heimwee naar de strakke ABN-norm van zo’n vijftig jaar geleden. Toen was tenminste duidelijk hoe beschaafd taalgebruik moet klinken. Historisch taalkundige Joop van der Horst schetst de ontwikkeling van het ABN en gaat na hoe reëel dat verlangen naar vroeger is.

   Auteur: Joop van der Horst

3. Wereldnederlands

   woensdag, 6 juni 2007 · Achtergrond

   Voor veel mensen is de ‘verengelsing’ de meest in het oog springende ontwikkeling die het Nederlands momenteel doormaakt. Maar wie zijn oor te luisteren legt bij de jeugd, ontdekt heel andere invloeden, namelijk van de zogenoemde etnische variëteiten van het Nederlands. Wat hebben die variëteiten met elkaar gemeen? En wat zal er uiteindelijk van in onze taal terechtkomen?

   Auteur: Nicoline van der Sijs

4. ‘Hoe is dat kunnen gebeuren?’

   woensdag, 6 juni 2007 · Achtergrond

   Een zin als ‘Zij is niet durven gaan’ klinkt Vlamingen volstrekt normaal in de oren. Nederlanders niet, die zouden zeggen ‘Zij heeft niet durven gaan.’ Maar dat gaat veranderen volgens taalkundige Joop van der Horst. Wat gaat er schuil achter deze taalverandering?

   Auteur: Joop van der Horst

5. Op hem verliefd / verliefd op hem

   zondag, 13 mei 2007 · Achtergrond

   Een eeuw geleden was ‘Zij is op hem verliefd’ heel gewoon. Tegenwoordig zouden we zeggen: ‘Zij is verliefd op hem.’ Kennelijk is er iets veranderd, zodat we een andere volgorde zijn gaan kiezen. Wat is er precies veranderd? En waarom gebeurde dat?

   Auteur: Joop van der Horst

6. De grote worden verzocht-dwaling

   zondag, 13 mei 2007 · Achtergrond

   Hij scoort hoog in de top-tien van taalergernissen: ‘De reizigers worden verzocht over te stappen.’ Volgens deskundigen moet het zijn ‘De reizigers wordt verzocht over te stappen’: de reizigers is hier tenslotte geen onderwerp, maar meewerkend voorwerp. Het lijkt een waterdichte redenering, maar er blijkt wel wat op af te dingen te zijn. Volgens Peter-Arno Coppen klopt er zelfs helemaal niets van.

   Auteur: Peter-Arno Coppen

7. Vervlakt de intonatie?

   vrijdag, 11 mei 2007 · Achtergrond

   Ouderen kunnen jongeren vaak maar moeilijk verstaan. Ze praten te snel, te slordig en vooral te monotoon, zo luidt de klacht. Zou dat wijzen op een verandering? Wordt de Nederlandse zinsmelodie inderdaad steeds vlakker? Twee onderzoeken bieden meer duidelijkheid.

   Auteur: Vincent J. van Heuven

8. Alles wat waar is, is koud zonder waarde

   vrijdag, 11 mei 2007 · Achtergrond

   In het onlangs verschenen boekje ‘Verandering en verloedering’ gaan drie taalkundigen in op veelgehoorde opvattingen over taal, zoals ‘Taalverandering is taalverloedering.’ Volgens Jan Renkema is hier nog wel meer over te zeggen. “De kern van het probleem is dat veel taalwetenschappers nauwelijks aandacht hebben voor normatieve kwesties.”

   Auteur: Jan Renkema

9. Met (het) oog op morgen

   vrijdag, 11 mei 2007 · Achtergrond

   In vaste verbindingen als ‘met het oog op’ en ‘aan de hand van’ lijken de lidwoorden steeds vaker achterwege te worden gelaten. Wat kan hierachter zitten? En wat moeten we eraan doen: bombrieven sturen naar overtreders of de zaken op hun beloop laten?

   Auteur: Joop van der Horst

10. Vreemdelingen maken de taal simpel

    vrijdag, 11 mei 2007 · Achtergrond

    Zal het Nederlands veranderen onder invloed van nieuwkomers? Waarschijnlijk wel, blijkt uit onderzoek naar de manier waarop uiteenlopende talen in de loop van de tijd veranderd zijn. Samenlevingen die openstaan voor vreemdelingen ontwikkelen een ‘eenvoudiger’ taal dan gesloten samenlevingen.

    Auteurs: Marc van Oostendorp en Wouter Kusters

11. Nog meer vloeken

    vrijdag, 11 mei 2007 · Nieuws

    Uit de Vloekmonitor van 2006 blijkt dat grof taalgebruik op de Nederlandse televisie nog steeds toeneemt. Het gaat dan vooral om scheld- en schuttingwoorden. Een studie uit 1997 liet ook al een verschuiving zien van religieuze naar seksueel getinte krachttermen.

    Auteur: Mathilde Jansen

12. Natuurlijke verschuivingen

    zondag, 6 mei 2007 · Achtergrond

    Mag je iemand die nooit met lood werkt nog wel een ‘loodgieter’ noemen? En kan het woord uniek verwijzen naar meer dan één exemplaar? Veel taalgebruikers klagen erover dat de oorspronkelijke betekenis van woorden uit het zicht verdwijnt. Die klachten zijn misschien begrijpelijk, maar terecht zijn ze zeker niet.

    Auteur: Riemer Reinsma

13. Nederlands tussen Duits en Engels

    vrijdag, 27 april 2007 · Nieuws

    Een halve eeuw geleden beweerde de Nederlandse taalkundige Van Haeringen dat het Nederlands niet alleen geografisch, maar ook taalkundig tussen het Engels en het Duits in staat. Zijn visie is nog steeds actueel in modern taalwetenschappelijk onderzoek.

    Auteur: Mathilde Jansen

14. Poldernederlands: proef op de som

    dinsdag, 24 april 2007 · Achtergrond

    Het Poldernederlands is zo ongeveer de bekendste nieuwe taalvariant. Toch is er nog maar weinig onderzoek naar gedaan. Spreken intellectuele vrouwen de klinker ‘ei’ echt uit als [aai], zoals Jan Stroop beweert? Metingen verschaffen duidelijkheid.

    Auteur: Loulou Edelman

15. Hebben we binnenkort ‘afscheidgeneemd’?

    maandag, 23 april 2007 · Achtergrond

    De oude verledentijdsvorm ‘loeg’ werd ‘lachte’, maar ‘hijste’ werd juist ‘hees’. De Nederlandse werkwoorden blijken zich door de eeuwen heen voortdurend te bewegen tussen zwak en sterk. De toekomst van een werkwoord voorspellen is dan ook geen sinecure, Joop van der Horst doet toch een poging.

    Auteur: Joop van der Horst