kennislink.nl maakt nieuwsgierig

Kernwoord taalverandering

1. Stenen des aanstoots

   maandag, 23 april 2007 · Achtergrond

   Groter als, hun hebben, hij ken dat doen: veel mensen ergeren zich dagelijks groen en geel aan het taalgebruik van anderen. Wie maakt zich het drukst over zulke ‘foute’ taal? En welke constructies kunt u maar beter vermijden als u geen irritatie wilt wekken?

   Auteur: Renée van Bezooijen

2. Tal van informatie

   zondag, 15 april 2007 · Achtergrond

   Multatuli had het nog over “een tal van vrouwen” en “een tal van aanmerkingen”, maar in de loop van de twintigste eeuw schudde tal dat lidwoord een van zich af. Hiermee heeft tal een voorsprong op telwoorden als een heleboel en een paar, die de komende decennia naar alle verwachting hun lidwoord af zullen werpen. Intussen lijkt tal van nu bezig met een nieuwe verandering.

   Auteur: Joop van der Horst

3. Taalkunde van de straat

   zaterdag, 14 april 2007 · Achtergrond

   Deze maand viert de Amerikaanse taalkundige William Labov zijn 75ste verjaardag. Labov wordt wel beschouwd als de vader van de sociolinguïstiek. Wat is dat voor vak? En waarom vraagt Labov mensen of ze weleens het gevoel hadden dat ze bijna dood waren?

   Auteur: Marc van Oostendorp

4. Keert zich niet weer?

   zaterdag, 14 april 2007 · Achtergrond

   Geregeld wordt erover geklaagd dat het woordje zich op z’n retour is, op grond van zinnetjes als: ‘Zij herinneren hem als een inspirerend man’ en ‘Dit verschijnsel breidt uit.’ Maar bijna net zo vaak wordt er juist een opmars van zich gesignaleerd, in bijvoorbeeld: ‘Zij beseften zich dat niet’ of ‘Hij irriteerde zich.’ Wat is er toch aan de hand met dat kleine woordje?

   Auteur: Peter-Arno Coppen

5. De zorgdraag-verandering

   dinsdag, 10 april 2007 · Achtergrond

   Soms lees je iets wat niet echt fout lijkt, maar wat je zelf nooit zo zou opschrijven. Zulk soort twijfel wijst vaak op een taalverandering in actie. Zo ook de vraag of het nu er belang in stellen is of erin belangstellen. Of: er leiding aan geven of eraan leidinggeven. Joop van der Horst over een boeiende verschuiving in onze taal.

   Auteur: Joop van der Horst

6. U of jij: wat moet je nou?

   maandag, 9 april 2007 · Achtergrond

   Weinig woorden weerspiegelen zo helder maatschappelijke veranderingen als u en jij. Het gebruik van deze aanspreekvormen is binnen drie generaties drastisch verschoven. U drukt tegenwoordig eerder afstand uit dan beleefdheid, maar ook zeker nog respect n status. Toch kan u als een klap in je gezicht voelen -je en jij verkleinen immers de afstand tot de ander. Voor Nederlanders, Vlamingen en buitenlanders blijft het lastig kiezen uit die kleine woordjes.

   Auteur: Jan Erik Grezel

7. Hou op met klagen en zet je oren open

   maandag, 9 april 2007 · Achtergrond

   Volgens sommigen wordt er almaar slechter en slordiger gesproken. Die mensen hebben ongelijk: er wordt niet slechter gesproken dan vroeger en er is zelfs veel moois te horen. Als je er maar naar wilt luisteren.

   Auteur: Marc van Oostendorp

8. Het nieuwe krijgen

   maandag, 9 april 2007 · Achtergrond

   Het werkwoord krijgen kreeg er een jaar of tien geleden een toepassing bij. Sindsdien kun je gerust zeggen ‘Ik krijg dat niet naar Polen gemaild’ of ‘Hoe krijg ik dat eiwit zo snel geklopt?’ Dat lijkt misschien een onbeduidende betekenisuitbreiding, maar er is méér aan de hand. Joop van der Horst over een verandering die een centraal hoofdstuk van onze grammatica raakt.

   Auteur: Joop van der Horst

9. R was eens?

   dinsdag, 3 april 2007 · Achtergrond

   De metgezel van Winnie de Poeh is een tijger die Teigetje heet, Amsterdam wordt vaak uitgesproken als ‘Amsedam’, en burgemeester was ooit burgermeester. Het lijkt wel of de r na een klinker en voor een medeklinker aan het verdwijnen is. Is dat ook zo?

   Auteurs: Henk van den Heuvel en Catia Cucchiarini

10. Taalverandering als noodzaak

    dinsdag, 13 maart 2007 · Achtergrond

    Taalverandering is vaak een manier om het systeem eenvoudig te houden, het is ook noodzakelijk omdat er anders te veel uitzonderingen komen. Taalverandering is dus niet hetzelfde als taalverloedering.

    Auteur: Olga Fischer

11. Hun ergeren zich

    donderdag, 2 maart 2006 · Achtergrond

    Steeds meer mensen gebruiken het persoonlijk voornaamwoord hun in plaats van ze of zij als onderwerp van de zin. Het gebruik van hun wordt beschouwd als ongrammaticaal en als een vorm van taalverloedering. Ondanks de vele kritiek verspreidt hun zich in rap tempo over Nederland.

    Auteur: Maartje Janssen

12. Taal is net zo ingewikkeld als ons DNA

    woensdag, 1 februari 2006 · Nieuws

    William Labov (1927) wordt gezien als de grondlegger van de sociolinguïstiek, een tak van de taalkunde die zich richt op sociale variatie binnen taal. Labov was één van de eerste taalkundigen die de taal van de straat tot onderwerp van studie maakte. In dit artikel een interview met deze beroemde taalkundige, waarin met name wordt ingegaan op het proces van taalverandering.

    Auteur: Mathilde Jansen

13. 4000 jaar veranderend Egyptisch

    woensdag, 12 oktober 2005 · Achtergrond

    Talen veranderen, maar de regels voor de zinsbouw zijn uiterst robuust, menen taalkundigen. Chris H. Reintges waagt op grond van 4000 jaar Egyptisch de hypothese dat ook de zinsbouw kan verschuiven.