Joep Leerssen won in 2008 de Spinozapremie, ook wel de ‘Nederlandse Nobelprijs’ genoemd. Hij kreeg de prijs voor zijn vernieuwende bijdragen aan de Europese Studies, cultuurnationalisme en de ‘imagologie’, de studie naar nationale stereotypen. Vier jaar later is Kennislink benieuwd: wat heeft hij met de prijs gedaan en heeft zijn onderzoek al nieuwe inzichten opgeleverd?
Bij spraaksynthesesoftware voor je computer krijg je vaak maar één of twee stemmen. Lang niet iedereen vindt deze stemmen prettig om altijd maar naar te luisteren. Het Nederlandse bedrijf Fluency maakt het nu mogelijk om zelf een stem op te nemen. Het enige dat je hiervoor hoeft te doen, is een flink aantal woorden en zinnen voorlezen. Het bedrijf maakt de opnamen vervolgens geschikt voor spraaksynthese.
Communiceren met je computer is al jaren mogelijk. Je verzendt je boodschap via de knopjes op je muis of toetsenbord en ontvangt een reactie terug via het beeldscherm. Dankzij spraak- en taaltechnologie is het steeds vaker ook mogelijk om door middel van spraak met je computer te communiceren. Je zegt gewoon wat je wilt en de computer praat tegen je terug. Dit loopt nog niet altijd even gesmeerd. Welke typen miscommunicatie komen er zoal voor?
De Nederlandse streektalen die door Europa erkend zijn als minderheidstaal, worden met uitsterven bedreigd. Dat staat in de atlas van bedreigde talen van de Unesco. Toch zijn er ook onderzoeken die een rooskleuriger beeld geven van de taalsituatie. Streektaalfunctionarissen zijn voorzichtig positief. Europa heeft tot nu toe vooral bijgedragen aan de imagoverbetering van de streektalen.
Toen de Arabieren in 642 Egypte veroverden werd het Grieks en het Koptisch al vrij snel vervangen door het Arabisch. Het islamitische geloof dat de veroveraars meenamen, werd pas vele eeuwen later door de meerderheid van de bevolking aangehangen. De Leidse hoogleraar Petra Sijpesteijn onderzoekt aan de hand van papyri de verspreiding van het Arabisch in Egypte.
Aan de UvA is een nieuw onderzoek gestart naar de taalontwikkeling van meertalige kinderen. De onderzoekers zijn niet alleen geïnteresseerd in verschillen en overeenkomsten met eentalige kinderen, maar vooral met kinderen die een taalstoornis hebben. Zowel kinderen met een taalstoornis als meertalige kinderen hebben soms taalproblemen. Volgens de onderzoekers zijn deze van verschillende aard.
Bijna één op de vijf brugklassers heeft een flinke achterstand in technisch lezen. Dit concludeert Truus Schijf, promovenda aan de Universiteit van Amsterdam, in haar proefschrift . Deze leerlingen hebben moeite om de juiste klank te koppelen aan letters en woorden. Sommige van deze kinderen kunnen echter wel goed stillezen en begrijpend lezen. Dit is volgens haar goed nieuws voor zwakke lezers, waaronder veel dyslectici.
Kinderen die langere tijd muziekonderwijs krijgen, hebben betere leesvaardigheden dan kinderen die dit niet krijgen. Zo blijkt uit onderzoek van wetenschappers van de Long Island University. De muzieklessen stimuleren vaardigheden die ook van pas komen bij het lezen. De onderzoekers pleiten er daarom voor dat muzieklessen worden opgenomen in het reguliere basisonderwijs.
‘Jeans’ en ‘spijkerbroek’ zijn twee woorden voor hetzelfde ding. Gitaren, piano’s en cello’s behoren tot dezelfde groep van dingen. Bij het woord ‘feest’ denk je ook aan woorden als ‘avond’ en ‘dansen’. Zulke relaties tussen woorden leren mensen door taal te gebruiken in hun dagelijks leven. Maar hoe leert een computer dit?
Voedseltoevoegingen met moeilijk uitspreekbare namen worden als schadelijker ervaren dan toevoegingen met herkenbare namen. Maar pretparkattracties zoals achtbanen zijn juist gebaat bij een moeilijke naam: deze worden over het algemeen als spannender en avontuurlijker ervaren.
Met een cochleair implantaat kunnen sommige doven toch horen. Niet zo goed als iemand met een gezond werkend oor, maar sommigen kunnen er vrij makkelijk spraak mee verstaan. Dit is onder andere afhankelijk van hoe lang iemand al doof is en of hij vroeger wel gesproken taal heeft geleerd.
Om te begrijpen hoe het Nederlands is ontstaan, moet je goed kijken naar teksten in het Oudnederlands. Met het verschijnen van het Oudnederlands Woordenboek is dit een stuk eenvoudiger geworden. De Leidse onderzoeker dr. Michiel de Vaan gaat zich hier de komende jaren mee bezig houden.
Liplezen is voor veel doven en slechthorenden een uitkomst. Sommige klanken zijn echter visueel moeilijk van elkaar te onderscheiden. Onderzoekers van het Massachusetts Institute of Technology ontwikkelen een apparaatje dat het geluid omzet in trillingen. Zo kan de dove of slechthorende ook voelen wat er gezegd wordt.