Volwassen leerders van het Nederlands hebben vaak problemen met vervoegen en verbuigen. Maar dat komt niet alleen doordat ze moeite hebben met de grammatica, zoals wel beweerd wordt. Ook het klanksysteem zit tweedetaalleerders in de weg. Dat concludeert taalwetenschapper Loes Oldenkamp in haar proefschrift.

Vier- en vijfjarigen zijn goed in staat om Engels te leren. Dat blijkt uit een onderzoek naar de effectiviteit van vroeg vreemdetalenonderwijs (vvto) Engels op de basisschool en de invloed daarvan op de Nederlandse taalvaardigheid van leerlingen. De leerlingen blijken een hoger niveau voor Engels te halen, terwijl het Nederlands op peil blijft.

Op Nederlandse scholen bestaat vaak het idee dat kinderen van immigranten zo snel en zo veel mogelijk Nederlands moeten spreken. Hierbij wordt het belang van de eerste taal vergeten. De eerste taal of moedertaal heeft namelijk invloed op de verwerving van de tweede taal.

Vier- en vijfjarigen zijn prima in staat om Engels te leren. Bovendien zonder dat hun Nederlands daar onder lijdt. Dat blijkt uit een onderzoek naar de effectiviteit van vroeg vreemdetalenonderwijs (vvto) Engels op de basisschool en de invloed daarvan op de Nederlandse taalvaardigheid van leerlingen.

In Nederland en Vlaanderen is Engels pas verplicht vanaf groep 7. In vergelijking met andere Europese landen is dat aan de late kant. Maar Nederlandse basisscholen zijn bezig met een inhaalrace.

In het tweede taalonderwijs wordt weinig aandacht geschonken aan het systeem van verwijzen. Miriam Ellert toont in haar proefschrift aan dat tweede taalleerders zich uiteindelijk toch het systeem van de tweede taal eigen leren maken.

Het kinderbrein is prima in staat om Engels als tweede taal te leren. Maar voor een goede uitspraak moeten kinderen echt jong beginnen en les krijgen van een moedertaalspreker.

Bij leerders van het Nederlands als tweede taal (NT2) zit een vaste volgorde in het leren vervoegen van werkwoorden. Eerst hulpwerkwoorden en modale werkwoorden, dan pas lexicale werkwoorden.

Niet een talenknobbel, maar de ervaring in het leren van een vreemde taal zorgt ervoor dat meertaligen makkelijker een nieuwe taal leren dan ééntaligen.

Aan de UvA is een nieuw onderzoek gestart naar de taalontwikkeling van meertalige kinderen. De onderzoekers zijn niet alleen geïnteresseerd in verschillen en overeenkomsten met eentalige kinderen, maar vooral met kinderen die een taalstoornis hebben. Zowel kinderen met een taalstoornis als meertalige kinderen hebben soms taalproblemen. Volgens de onderzoekers zijn deze van verschillende aard.

Sommige leerlingen met dyslexie lezen beter Engels dan verwacht. Dat komt omdat ze een strategie gebruiken die effectief is voor een taal met een onregelmatige schrijfwijze. Voor het schrijven in het Engels geldt dit positieve effect niet.

Een tweede taal leren is geen makkelijke opgave. Laat staan als je een taalstoornis hebt. Antje Orgassa laat in haar onderzoek echter zien dat deze combinatie geen onoverkomelijk probleem hoeft te vormen. Het duurt misschien wat langer, maar dan leert een taalgestoord kind zijn tweede taal beter dan een volwassene het zou leren.

Promovenda Eline Raaphorst onderzocht onderwijsprogramma’s op het ROC van Amsterdam waarin tweede-taalonderwijs en vakonderwijs worden gecombineerd.

Vlaamse nieuwkomers hebben het lastig. Het keurige Nederlands dat ze op de inburgeringscursus leren, wijkt namelijk nogal af van wat ze op straat allemaal horen: dialect en vooral ‘tussentaal’. Is dat heel erg? Is er wat aan te doen?

De verplichte inburgering voor nieuwkomers heeft een slechte reputatie. De resultaten zouden bedroevend zijn, de uitval hoog. Ook de organisatie laat te wensen over. Hoe zit dat? En wat houdt een cursus inburgeren in?

Bij de vele discussies over de inburgering van nieuwkomers wordt er vaak vol bewondering gesproken over het Nederlands van Maxima. Maar hoe indrukwekkend haar prestaties op dit gebied ook zijn, ze is natuurlijk niet representatief voor al die andere nieuwe Nederlanders. René Appel – die zich al eerder verdiepte in Maxima als tweedetaalverwerver – observeerde een Amsterdamse schakelklas en sprak uitvoerig met een van de leerlingen.

De British Academy vindt dat tenminste één vreemde taal verplicht gesteld moet worden voor toelating tot de universiteit. Dit naar aanleiding van een onderwijsrapport dat een afname constateert in het aantal middelbare scholieren dat examen doet in een vreemde taal.

Niet-moedertaalsprekers van het Engels spreken meestal met een accent dat hun afkomst verraadt. Eigenlijk spreken ze een tussentaal: Engels met sterke invloeden van de moedertaal. De mate waarin sprekers van verschillende vormen van het Engels elkaar onderling verstaan en begrijpen, wordt voornamelijk bepaald door de afstand tussen de moedertaal van de sprekers en het Engels.

Afgelopen weekend hebben vijftig Britse academici in een pamflet hun zorgen geuit over het vreemdetalenonderwijs in Groot-Brittannië. Een nieuwe overheidsregel heeft er namelijk voor gezorgd dat vreemde talen niet meer verplicht zijn voor scholieren vanaf 14 jaar. Britse kinderen laten nu massaal hun vreemde talen vallen bij het kiezen van een vakkenpakket.

Het ‘steenkolenengels’ van Nederlanders is slechter dan ze zelf denken. Vooral Noordamerikaanse toehoorders blijken zich – meer dan Britten en Australiërs – aan de gemankeerde uitspraak te storen. Dat blijkt uit onderzoek van taalwetenschapper Rias van den Doel, die 9 november bij de Universiteit Utrecht promoveert . Hij onderzocht de beoordeling door Engelse moedertaalsprekers van uitspraakfouten door Nederlanders. Welke fouten zijn storend, welke niet?