kennislink.nl maakt nieuwsgierig

Kernwoord vulkaan

1. Minder explosief door aardverschuiving

   donderdag, 10 december 2009 · Nieuws

   Een aardverschuiving vanaf een vulkaanflank kan de magmakamer eronder flink door elkaar schudden. Dat is precies wat gebeurde op de Canarische Eilanden toen een grote landverschuiving tienduizenden jaren geleden de noordflank van El Hierro de zee inschoof. De druk in de ondergrond nam af en vanaf dat moment kwam minder explosieve lava naar buiten tijdens uitbarstingen.

   Auteur: Adiël Klompmaker

2. Kleine IJstijd niet overal even koud

   dinsdag, 1 december 2009 · Nieuws

   Bij de Kleine IJstijd denken veel mensen aan kou overal op aarde. Op veel plaatsen was dat inderdaad zo, maar op andere plaatsen was het minder koud of zelfs warmer ten opzichte van 1961-1990. Ook in het Middeleeuws klimaatoptimum zijn er grote verschillen. Wetenschappers noemen de invloed van de zon, natuurlijke variaties in de Atlantische Oceaan en vulkaanuitbarstingen als belangrijke veroorzakers van de twee periodes. De periodes hadden een enorme invloed op het leven van bijvoorbeeld de Vikingen op Groenland.

   Auteur: Adiël Klompmaker

3. Beweging diep in de aarde en invloed op het aardoppervlak

   zaterdag, 17 oktober 2009 · Achtergrond

   In de aardmantel circuleert vast gesteente op een vergelijkbare tijd- en ruimteschaal als waarmee korstplaten over het aardoppervlak schuiven. Deze circulatie bepaalt mede onze leefomgeving aan het aardoppervlak.

   Auteur: dr. Joost van Summeren

4. Toch snelle uitsterving dino’s?

   dinsdag, 27 januari 2009 · Nieuws

   In noordoostelijk Rusland is een enorme diversiteit aan dinosauriërresten gevonden. De ouderdom van de dinosauriërresten is 65-68 miljoen jaar. Net voor de totale uitsterving van de dinosauriërs. Dit wijst er op dat ze nog niet op hun retour waren voor de fatale meteorietinslag. Uitsterving door een lange, voorafgaande periode van vulkanisme is daarom minder aannemelijk.

   Auteur: Adiël Klompmaker

5. Roze landleguaan op Galápagos is nieuwe soort

   dinsdag, 6 januari 2009 · Nieuws

   Uit DNA-onderzoek aan roze leguanen op de Galápagos eilanden blijkt dat het hier om een nieuwe soort gaat. Waar de roze landleguaan vandaan komt, is nog een groot mysterie. Wel is duidelijk dat het dier al ruim vijf miljoen jaar op aarde rondloopt.

   Auteur: Elles Lalieu

6. Supervulkaan Yellowstone trilt

   zondag, 4 januari 2009 · Nieuws

   Afgelopen week trilde de grond rondom de supervulkaan Yellowstone (V.S.) honderden malen. Het leek een voorbode voor een superuitbarsting, maar inmiddels lijkt het weer rustig. Maar voor hoe lang is de grote vraag.

   Auteur: Adiël Klompmaker

7. Rode schemering door vulkaan Alaska

   dinsdag, 19 augustus 2008 · Nieuws

   Een vulkaanuitbarsting in Alaska is tot in Europa zichtbaar. Het vulkaanstof dat vrijkwam tijdens de uitbarsting van de Kasatochi op 7 en 8 augustus zorgt voor rode kleuren tijdens de schemeruren. Het satellietinstrument OMI volgt de vulkaanuitstoot op de voet.

8. Vulkanen veroorzaakten zee zonder zuurstof

   woensdag, 16 juli 2008 · Nieuws

   Een serie grote vulkaanuitbarstingen liet 93 miljoen jaar geleden het zuurstof uit de oceanen verdwijnen. Dat melden Canadese onderzoekers deze week in het tijdschrift Nature. Hun conclusie volgt uit de analyse van twee stukken zwarte schalie, gevonden op 5500 kilometer afstand van elkaar. De vulkaanuitbarstingen veroorzaakten een versneld broeikaseffect, wat leidde tot een massaal uitsterven in de zee.

   Auteur: Sven de Jong

9. De langste lavastromen op aarde

   dinsdag, 27 mei 2008 · Nieuws

   De dikke lavastromen van de Deccan Traps (India) stroomden tot een afstand van 1000 km van de bron, veel verder dan gedacht. Regelmatige uitstroom van veel lava in combinatie met het stromen door een dal zorgden voor deze enorme afstand. De vrijgekomen gassen van de lavastromen vergiftigden waarschijnlijk de atmosfeer en hielpen mee aan de massauitsterving op de Krijt/Tertiair-grens.

   Auteur: prof. dr. A.J. van Loon

10. Oud supercontinent in tweeën

    woensdag, 30 april 2008 · Nieuws

    Nieuw onderzoek wijst uit dat het oercontinent Gondwanaland eerst in tweeën brak in plaats van in meerdere stukken. Gondwanaland was een supercontinent op het zuidelijk halfrond van 210-180 miljoen jaar geleden. Het bestond uit onder andere Zuid-Amerika, Antarctica, Australië en India.

    Auteur: Adiël Klompmaker

11. Chloor en zwavel vernietigden milieu op einde van Krijt

    dinsdag, 15 april 2008 · Nieuws

    De uitsterving van dinosauriërs en vele andere dieren en planten op de Krijt-Tertiair grens (65 miljoen jaar geleden) is waarschijnlijk veroorzaakt door de massale uitstroom van lava. Deze zorgde ervoor dat gassen als chloor en zwavel de atmosfeer vergiftigden. Zwaveldioxide veroorzaakte een afkoeling van de aarde. De inslag van een meteoriet (Yucatan, Mexico) was minder belangrijk voor de massale uitsterving.

    Auteur: prof. dr. A.J. van Loon

12. Vulkanen – Directe en indirecte gevolgen

    donderdag, 3 april 2008 · Achtergrond

    Een direct gevolg van een vulkaanuitbarsting is de eruptie zelf, waarvan verschillende typen bestaan. Deze kan tal van indirecte gevolgen veroorzaken zoals allesvernietigende modderstromen (lahars) en hete gasstromen (pyroclastische stromen). Zelfs het wereldwijde klimaat kan sterk beïnvloed worden door één enkele uitbarsting. Een spectaculaire temperatuursdaling van enkele graden is zelfs mogelijk.

    Auteur: Adiël Klompmaker

13. Vulkaanobservatie en economie

    donderdag, 3 april 2008 · Achtergrond

    Vulkanen worden steeds meer en beter in de gaten gehouden met behulp van allerlei instrumenten zoals seismometers, satellieten en gasmeetapparatuur. Aardbevingen, tremoren, vervormingen van de vulkaan, de gasuitstoot, de temperatuur, rivieren/stroompjes en de aswolk worden gemeten en nauwkeurig geobserveerd. Daar waar nodig wordt een alarm afgegeven. Als het toch tot een uitbarsting komt kunnen de kosten alsnog in de miljarden lopen. Toch zijn vulkanisch actieve gebieden niet alléén maar lastig; uit de warmte van het gesmolten gesteente is geothermische energie te winnen.

    Auteur: Adiël Klompmaker

14. Kilauea vulkaan explodeert

    maandag, 31 maart 2008 · Nieuws

    De Kilauea op Hawaï is op 19 maart voor het eerst sinds 1924 geëxplodeerd. Ook grote hoeveelheden van het schadelijke gas zwaveldioxide kwamen vrij. De gasuitstoot is nog steeds onverminderd hoog en een bedreiging voor de lokale bevolking.

    Auteur: Adiël Klompmaker

15. Vulkanen – Opbouw, vorm/type en locatie

    vrijdag, 28 maart 2008 · Achtergrond

    Een vulkaan komt pas in het nieuws bij een uitbarsting en dat terwijl hij zich toch vaak tientallen tot honderden jaren rustig heeft gehouden. Na het nieuws, met de nodige spectaculaire beelden, verdwijnt de vulkaan weer snel uit de belangstelling. Het verhaal van een vulkaan is daarmee echter niet af. Vragen die kunnen rijzen zijn bijvoorbeeld hoe zo’n vulkaan opgebouwd is, welke vormen en typen zijn er zijn en waar vulkanen voorkomen? Dit artikel geeft hiervan een informatief overzicht.

    Auteur: Adiël Klompmaker