kennislink.nl maakt nieuwsgierig

Kernwoord werkwoorden

1. Kuchde, toste en turfte

   donderdag, 1 november 2007 · Achtergrond

   Generaties schoolkinderen zijn opgegroeid met de regel van ’t kofschip, waarmee je zo handig kunt vaststellen wat de werkwoordsuitgang is in de verleden tijd, maar in de praktijk wordt hij niet altijd nageleefd. Mensen kiezen niet meer voor krabde en pochte, zoals het volgens de regel moet, maar voor krabte en pochde. Waar komt dat door? En hoe erg is dat?

   Auteurs: Mirjam Ernestus en Harald Baayen

2. Eerst nachecken, dan uitprinten

   woensdag, 4 juli 2007 · Achtergrond

   Waarom plakken we zo graag woordjes als na en uit vast aan bijvoorbeeld checken en proberen? Die voegen toch niets toe? Ja, toch wel, was drie jaar terug in Onze Taal te lezen: ze maken een ideale zinsstructuur mogelijk. Er blijkt nóg een verklaring te zijn.

   Auteur: Corrien Blom

3. Op hem verliefd / verliefd op hem

   zondag, 13 mei 2007 · Achtergrond

   Een eeuw geleden was ‘Zij is op hem verliefd’ heel gewoon. Tegenwoordig zouden we zeggen: ‘Zij is verliefd op hem.’ Kennelijk is er iets veranderd, zodat we een andere volgorde zijn gaan kiezen. Wat is er precies veranderd? En waarom gebeurde dat?

   Auteur: Joop van der Horst

4. Hebben we binnenkort ‘afscheidgeneemd’?

   maandag, 23 april 2007 · Achtergrond

   De oude verledentijdsvorm ‘loeg’ werd ‘lachte’, maar ‘hijste’ werd juist ‘hees’. De Nederlandse werkwoorden blijken zich door de eeuwen heen voortdurend te bewegen tussen zwak en sterk. De toekomst van een werkwoord voorspellen is dan ook geen sinecure, Joop van der Horst doet toch een poging.

   Auteur: Joop van der Horst

5. Keert zich niet weer?

   zaterdag, 14 april 2007 · Achtergrond

   Geregeld wordt erover geklaagd dat het woordje zich op z’n retour is, op grond van zinnetjes als: ‘Zij herinneren hem als een inspirerend man’ en ‘Dit verschijnsel breidt uit.’ Maar bijna net zo vaak wordt er juist een opmars van zich gesignaleerd, in bijvoorbeeld: ‘Zij beseften zich dat niet’ of ‘Hij irriteerde zich.’ Wat is er toch aan de hand met dat kleine woordje?

   Auteur: Peter-Arno Coppen

6. Het nieuwe krijgen

   maandag, 9 april 2007 · Achtergrond

   Het werkwoord krijgen kreeg er een jaar of tien geleden een toepassing bij. Sindsdien kun je gerust zeggen ‘Ik krijg dat niet naar Polen gemaild’ of ‘Hoe krijg ik dat eiwit zo snel geklopt?’ Dat lijkt misschien een onbeduidende betekenisuitbreiding, maar er is méér aan de hand. Joop van der Horst over een verandering die een centraal hoofdstuk van onze grammatica raakt.

   Auteur: Joop van der Horst

7. Werkwoord langer actief in de hersenen

   donderdag, 25 januari 2007 · Nieuws

   Promotieonderzoek van Dieuwke de Goede (RUG) toont aan dat werkwoorden en zelfstandige naamwoorden op een verschillende manier verwerkt worden in de hersenen. De betekenis van werkwoorden is meer verweven met de rest van de zin dan die van zelfstandige naamwoorden, wat resulteert in een langere verwerking in de hersenen. De Goede promoveert op 25 januari.

   Auteur: Mathilde Jansen