Kernwoord woorden
-
Taal is niet toevallig
zondag, 1 februari 2009 · Achtergrond
Voor taalkundigen staat het als een paal boven water: de relatie tussen klank en betekenis is volkomen arbitrair. Een paal heet “een paal” omdat we dat zo hebben afgesproken, niet omdat de klank van dat woord iets ‘paal-achtigs’ heeft. Wie daar anders over denkt, wordt niet echt serieus genomen. Maar is dat wel terecht?
Auteur:
-
Zo hoog als gras
dinsdag, 7 oktober 2008 · Nieuws
Het proefschrift van Elena Tribushinina gaat over de manier waarop woorden in ons hoofd zijn vastgelegd. Binnen de cognitieve taalkunde gaat men uit van prototypen: de concepten in ons hoofd zijn een soort ‘gemiddelden’ van al onze waarnemingen. Maar wanneer je kijkt naar kleuren en maataanduidingen wordt het allemaal opeens een stuk complexer, zo blijkt uit dit onderzoek.
Auteur:
-
Welk woord heeft de FUDGE-factor?
vrijdag, 26 september 2008 · Nieuws
Om de levensvatbaarheid van nieuwe woorden te voorspellen, kunnen lexicologen gebruikmaken van de FUDGE-test. Hoe vaker een woord voorkomt en hoe beter het woord in het gehoor ligt, hoe hoger de score!
Auteur:
-
Culibeet, kippengate
donderdag, 29 mei 2008 · Achtergrond
De affaire rondom Bill Clinton en Monica Lewinsky werd ook wel ‘Monicagate’ genoemd, waarbij dat -gate natuurlijk verwees naar dat andere grote Amerikaanse schandaal: Watergate. Hoe splinters van woorden een eigen leven kunnen gaan leiden.
Auteur:
-
Het N-woord: scheldwoord of geuzennaam?
woensdag, 18 juli 2007 · Nieuws
Het woord negerzoen werd twee jaar geleden door de fabrikant omgedoopt tot Buys zoen. Toch is het woord negerzoen, evenals het woord neger nog niet verdwenen uit de Van Dale. In Amerika is het woord in sommige staten al verboden en Detroit heeft het N-woord deze maand symbolisch begraven.
Auteur:
-
Vertrouwen op een blinde scheidsrechter
zondag, 15 juli 2007 · Achtergrond
Ook bij taalkwesties wordt het steeds vaker gedaan: even googelen. Als iets veel treffers oplevert bij de populaire internetzoekmachine Google, dan deugt het dus, is de gedachte. Maar klopt dat wel? Over de valkuilen van het Google-tellen.
Auteur:
-
Het verraderlijke wij-gevoel
zondag, 13 mei 2007 · Achtergrond
Wij is eerste persoon meervoud. Dat weten ‘we’ allemaal. Maar er gaan achter dat woordje ook een paar heel andere betekenissen schuil. Soms verwijst wij niet naar ‘wij’, maar naar bijvoorbeeld ‘u’ of ‘ik’. Welke strategische mogelijkheden biedt dit woordje de taalgebruiker zoal?
Auteurs: en
-
Nog meer vloeken
vrijdag, 11 mei 2007 · Nieuws
Uit de Vloekmonitor van 2006 blijkt dat grof taalgebruik op de Nederlandse televisie nog steeds toeneemt. Het gaat dan vooral om scheld- en schuttingwoorden. Een studie uit 1997 liet ook al een verschuiving zien van religieuze naar seksueel getinte krachttermen.
Auteur:
-
C, E, E, I, L, N, S, T? STENCILE!
zondag, 6 mei 2007 · Achtergrond
Wie denkt dat taal- en spelfanaten zich alleen te buiten gaan aan allerlei dictees, heeft het mis. Er wordt in Nederland en België ook verwoed gescrabbeld, thuis én in verenigingsverband. Marc van Oostendorp bezocht een scrabblewedstrijd en bericht over duplicate-scrabble, ’solo’s’ en ongehoorde woorden. “‘Zweden’ is als ik het me goed herinner een vorm van leerbewerking.”
Auteur:
-
Van ‘halte’ tot ‘hartje’
zondag, 6 mei 2007 · Achtergrond
Is het ‘aansluiten op’ of ‘aansluiten bij’? Het kiezen van het juiste voorzetsel levert vaak problemen op. Maar ook bij taalgeleerden heerst onzekerheid, want wat is een voorzetsel nu eigenlijk precies? Nard Loonen ontwikkelde een heel nieuw systeem om die ongrijpbare woordjes te benaderen.
Auteur:
-
Natuurlijke verschuivingen
zondag, 6 mei 2007 · Achtergrond
Mag je iemand die nooit met lood werkt nog wel een ‘loodgieter’ noemen? En kan het woord uniek verwijzen naar meer dan één exemplaar? Veel taalgebruikers klagen erover dat de oorspronkelijke betekenis van woorden uit het zicht verdwijnt. Die klachten zijn misschien begrijpelijk, maar terecht zijn ze zeker niet.
Auteur:
-
Tal van informatie
zondag, 15 april 2007 · Achtergrond
Multatuli had het nog over “een tal van vrouwen” en “een tal van aanmerkingen”, maar in de loop van de twintigste eeuw schudde tal dat lidwoord een van zich af. Hiermee heeft tal een voorsprong op telwoorden als een heleboel en een paar, die de komende decennia naar alle verwachting hun lidwoord af zullen werpen. Intussen lijkt tal van nu bezig met een nieuwe verandering.
Auteur:
-
Keert zich niet weer?
zaterdag, 14 april 2007 · Achtergrond
Geregeld wordt erover geklaagd dat het woordje zich op z’n retour is, op grond van zinnetjes als: ‘Zij herinneren hem als een inspirerend man’ en ‘Dit verschijnsel breidt uit.’ Maar bijna net zo vaak wordt er juist een opmars van zich gesignaleerd, in bijvoorbeeld: ‘Zij beseften zich dat niet’ of ‘Hij irriteerde zich.’ Wat is er toch aan de hand met dat kleine woordje?
Auteur:
-
Grootste woordenboek ter wereld gaat online
woensdag, 24 januari 2007 · Nieuws
Het grootste woordenboek ter wereld, het Woordenboek der Nederlandsche Taal (WNT) is binnenkort voor iedereen gratis op het internet te raadplegen. Het gaat om 350.000 á 400.000 woorden die tussen 1864 en 1998 op papier zijn gezet. Bijzonder is dat de woordbetekenissen ontleend zijn aan citaten uit bronnen tussen ongeveer 1500 en 1976. Daarmee beslaat het vijf eeuwen Nederlandse taalgeschiedenis.
Auteur:
-
‘Woorden als ‘saven’ en ‘updaten’ – dat is echt waanzin’
woensdag, 24 januari 2007 · Nieuws
Lexicoloog Piet van Sterkenburg verloor de strijd tegen Engelstalige leenwoorden als saven, updaten en downloaden. Ze staan nu allemaal in het Groene Boekje. ‘Ik had meer verzet willen bieden, maar dat heb ik verloren.’ Van Sterkenburg neemt afscheid met een college over vloeken.
Auteur:
7 nieuwsberichten
19 achtergrondartikelen
26 totaal aantal publicaties