Aardbevingen bij Rwanda

Zondag 3 februari hebben twee grote aardbevingen Rwanda en Congo opgeschrikt en tientallen doden veroorzaakt. De aardbevingen zijn het gevolg van het opbreken van oostelijk en westelijk Afrika.

door

Aardbevingen

De eerste grote aardbeving werd om half tien in de ochtend (plaatselijke tijd) waargenomen in Congo. Deze had een kracht van 6,0 op de schaal van Richter. Ruim drie uur later werd Rwanda getroffen door een aardbeving van 5,0 op de schaal van Richter. Het epicentrum van de eerste aardbeving lag in het oosten van Congo tegen de Rwandese grens; het epicentrum van de tweede in het dichtbevolkte, uiterste zuidwesten van Rwanda.

De meeste slachtoffers kwamen uit Rwanda, ondanks de minder zware aardbeving aldaar. Dertien slachtoffers waren in een kerk toen de aardbeving dodelijk toesloeg. Veel gebouwen liepen grote schade op. De Congolese stad Bukavu (300,000 inwoners), die dichtbij het epicentrum van beide bevingen lag, kreeg grote schade te verduren. Bijna elk huis werd getroffen door enige vorm van schade. Ook in buurland Burundi werden de aardbevingen gevoeld met als gevolg het uitvallen van de stroom voor een half uur.

In december 2005 werd het gebied al getroffen door een aardbeving. Deze nog sterkere aardbeving had een kracht van 6,8 op de schaal van Richter.

Oostelijk Afrika. De rode stippen stellen de aardbevingen voor. De linker is in Congo en de rechter in Rwanda. Tussen de 2 stippen ligt Bukavu. Het cirkelvormige meer is Lake Victoria en het grootste langgerekte meer is Lake Tanganyika. Bron: Nasa

‘Great Rift-Valley’

De aardbevingen staan niet op zichzelf. De aardbevingen komen namelijk op een plek voor waar dat te verwachten is: de Great Rift-Valley (Grote Slenk). De hele slenk spreidt zich overigens uit van Syrië tot Mozambique in het zuidoosten van Afrika. De slenk bestaat uit meerdere takken en is tientallen kilometers breed. In het Afrikaanse deel van de slenk bevinden zich grote meren. Lake Victoria en Lake Tanganyika zijn de bekendste, waarvan de eerste het op één na grootste zoetwatermeer van de wereld is en de laatste een diepte van bijna 1500 m heeft. Deze Afrikaanse regio levert overigens ook menselijke fossielen op, waaronder ‘Lucy’.

Het onderliggende proces voor de vorming van de slenk is het opbreken van de Afrikaanse aardplaat: westelijk en oostelijk Afrika gaan uiteen. Dit is echter een zeer langzaam proces dat ongeveer 20 miljoen jaar geleden begon en nog miljoenen jaren zal duren voordat de scheiding compleet is. De meren geven al een indicatie wat er staat te gebeuren. Uiteindelijk zal er een mid-oceanische rug ontstaan, net zoals in het midden van de Atlantishe oceaan.

De dikte van de aardkorst, de aardlaag aan het aardoppervlak, is slechts 20 km dik terwijl 100 km gebruikelijk is. Het opbreken gaat gepaard met vulkanisme (niet gek omdat de aardkorst dunner is), maar ook het opbouwen van spanning in de aardkorst. Het vrijkomen van spanning is de oorzaak van de bevingen bij Rwanda.

De slenken van Oost-Afrika. Rond de slenken vormen zich al meren. Het noordelijk gedeelte van de slenk is hier niet zichtbaar.

Hoe vaak, hoe zwaar en wanneer er weer bevingen zullen optreden is nauwelijks te voorspellen. Dat ze komen en grote schade aan zullen richten is echter een zekerheid.

Zie ook: