Bultruggen beschikken over grammatica

Bultrugwalvissen beschikken over hun eigen grammatica, zo blijkt uit recentelijk gepubliceerd onderzoek. De liederen van deze walvissen hebben namelijk eenzelfde hiërarchische structuur als mensentaal. Hiermee behoort de taal van bultruggen tot een van de meest complexe communicatievormen in het dierenrijk.

door

Het was al langer bekend dat walvissen, net als dolfijnen, intelligente dieren zijn. Dit blijkt nu ook zichtbaar te zijn in de taal die ze gebruiken. In het laatste nummer van Journal of the Acoustical Society of America doen onderzoekers van de universiteit van Massachusetts-Dartmouth verslag van hun nieuwste bevindingen.

Taal om te flirten

Walvissen kunnen over zeer grote afstanden communiceren. Vanwege het beperkte blikveld in het water, zijn deze dieren voor hun communicatie erg afhankelijk van geluid. Geluid verplaatst zich bovendien 4 keer zo snel in water als in lucht. Mannetjesbultruggen produceren “walvisliederen” die wel 30 minuten kunnen duren. Deze liederen kunnen honderden kilometers door de oceaan afleggen. Tijdens de paringstijd dienen deze om de vrouwtjesbultruggen te verleiden.

Hiërarchische structuur

Al in de jaren ’70 werd het idee geopperd dat er een hiërarchische structuur ten grondslag lag aan deze walvisliederen. In die zin zou walvissentaal vergelijkbaar zijn met mensentaal. Menselijke taal is hiërarchisch omdat deze bestaat uit zinnen die bestaan uit zinsdelen die op hun beurt weer bestaan uit woorden. Deze hiërarchie helpt ons om de betekenis te destilleren uit de woordenvloed die we horen. Toen Roger Payne and Scott McVay in 1971 ( Science, vol 173, p 587) het idee opperden dat walvisliederen deze structuur ook bevatten, bleven veel onderzoekers sceptisch. Men vond de conclusies te subjectief omdat ze gebaseerd waren op puur menselijke waarneming.

Algoritme

Suzuki en co-auteurs John Buck en Peter Tyack van de universiteit van Massachusetts-Dartmouth, ontwikkelden een methode om de geluiden van 16 bultruggen te analyseren aan de hand van een computeralgoritme. Op deze manier werd een objectieve meting verricht, waarbij de uitkomst wees op een complexe structuur in de walvisliederen. Het algoritme kent aan elk walvislied een nummer toe en beschrijft vervolgens de graad van complexiteit. Uit deze studie is tevens gebleken dat korte walvisliederen complexer zijn dan langere liederen.

Syntaxis

Het onderzoeksteam bevestigt hiermee de eerdere aanname dat de taal van bultrugwalvissen een hiërarchische structuur laat zien, die verder alleen in mensentaal is aangetroffen. Een hiërarchische taal bestaat uit zinnen, zinsdelen en woorden. Ook in walvissentaal zijn geluidseenheden ontdekt die ingebed zijn in langere frases. Je zou dus kunnen zeggen dat walvissentaal net als mensentaal een zinsbouw of syntaxis heeft. Suzuki benadrukt dat de walvisliederen nog steeds in veel opzichten niet vergelijkbaar zijn met onze manier van uitdrukken. Het gebruik van abstracte begrippen bijvoorbeeld is nog steeds uniek voor mensentaal. En “we zijn nog lang niet zover dat we de betekenis van walvisliederen kunnen interpreteren”, aldus Suzuki.

Bron: Journal of the Acoustical Society of America (DOI: 10.1121/1.2161827)

Klik hier voor nog een geluidsfragment van de bultrugwalvis (mp3)