Met de zo beproefde Russische jaren-zestig-ruimtevaarttechnologie lanceerde een Sojoezraket een onbemand ruimtevaarttuig met vele ESA-experimenten. Nadat vorig jaar het ministerie van onderwijs, cultuur en wetenschap en het ministerie van economische zaken het groene licht gaven, zijn vele Nederlandse universiteiten en bedrijven aan de slag gegaan om experimenten voor te bereiden. Een basis daarvoor vormden de honderden voorstellen die bij de ESA zijn ingediend. Een selectie van de beste voorstellen met een overwegend Nederlands tintje is nu onderweg naar het internationale ruimtevaartstation en zal daar wachten op André Kuipers en zijn metgezellen, die in april naar het ruimtevaartstation zullen vertrekken.
De Sojoezraket die op 29 januari André Kuipers’ experimenten naar het ISS vervoerde. bron: RSC Energia/ESA
Beelden van de lancering, zoals de NASA altijd verzorgt, ontbraken. De Russische ruimtevaartorganisatie werkt efficient en met weinig poespas. Missieverantwoordelijke Marc Heppener, die eerder de wetenschappelijke missies van de ESA-astronauten Frank DeWinne en Pedro Duque begeleidde, hield al telefonerend met een ESA-collega die de lancering volgde, de aanwezigen op de hoogte van het verloop van de lancering. Na een achttal minuten waren alle rakettrappen afgestoten en kon het ruimtevaartschip Progress beginnen aan een tweedaagse reis naar het ruimtevaartstation ISS.Al zijn de lanceringen vanuit Baikoenoer uiterst betrouwbaar, toch slaakten de wetenschappers die zich tijdens de lancering in Noordwijk hadden verzameld, een zucht van verlichting.
De huidige lading experimenten heeft een massa van circa 85 kilogram. In april zullen Kuipers en zijn Russische collega’s nog meer materiaal meenemen dat minder lang houdbaar is.
Reisziekte
De Nederlandse experimenten zijn zeer gevarieerd. Biologische experimenten bekijken onder meer de groei van bot in microzwaartekracht en de groei van ontkiemende plantjes. TNO-Menskunde zal door André Kuipers metingen laten uitvoeren die meer inzicht in ruimteziekte en bijvoorbeeld reisziekte moeten geven. Voor een ander experiment zal André Kuipers een speciaal vest aantrekken met gyroscopen erin. Een polscomputer registreert zijn bewegingen en koppelt afwijkingen in richting of houding terug naar over het vest verspreidde trilelementen. Die moeten Kuipers een idee geven van wat boven, onder, links of rechts is, en zo helpen bij de oriëntatie.
De universiteit in Eindhoven coördineert een experiment naar het gedrag van plasma in lampen in de microzwaartekracht. Ook gaat er een microbiologisch onderzoek mee. Wetenschappers zijn nieuwsgierig naar welke bacteriën aan boord van het ruimtestation zijn, en of microzwaartekracht invloed heeft op deze organismen. Daarnaast zullen twee door studenten ingediende experimenten aan boord van het internationale ruimtestation worden uitgevoerd.
