Foto’s Aarde & Klimaat 2012

Hieronder zijn foto’s uit 2012 te zien die door de redactie als bijzonder bestempeld zijn.

door , , en

Storm Jelawat bereikt Japan (september 2012)

De storm Jelawat is in Japan aangekomen, waar tienduizenden mensen geëvacueerd zijn. Inmiddels heeft de storm geen tyfoonstatus meer, maar is flink afgezwakt tot een tropische storm. Regen en harde wind tvormen nog steeds een gevaar.

Jelawat_tmo_2012272

De tyfoon Jelawat. NASA

Grondwater uit de hemel (september 2012)

Droogte heeft pas op lange termijn een effect op de grondwaterspiegel. Het duurt hierdoor ook lang voordat een laag grondwaterpeil uiteindelijk weer is aangevuld. Op bovenstaande kaart van de VS is het grondwaterpeil ten opzichte van een langjarig gemiddelde weergegeven. De data zijn afkomstig van de GRACE-satelliet. Met deze gegevens kon een “animatie”: van de evolutie van grondwaterstanden en -stromingen worden samengesteld.

Water_gra_2011332

Grondwaterkaart. Map by Chris Poulsen, National Drought Mitigation Center

Nieuwe Deltagoot op komst (september 2012)

Op woensdag 12 september is Deltares begonnen met de bouw van een nieuwe Deltagoot, in Delft. Hiermee kan het effect van golfslag op constructies als golfbrekers en verschillende dijkbekledingen worden uitgetest. De goot, met een lengte van 300 m, een diepte van 9,5 m en een breedte van 5 m is moet de huidige 220 meter lange stroomgoot in de Noordoostpolder gaan vervangen.

Plaatje3

Een impressie van de nieuwe Deltagoot. Deltares

Aardbol van plastic afval inspireert (augustus 2012)

De kunstenaar en milieubeschermer Peter Smith, die deze gigantische wereldbol van lege plastic flessen heeft gemaakt, wil mensen aanzetten tot milieubewuster gedrag. Zelf heeft hij zijn fiets aangepast en prikt hij al fietsend door Amsterdam voortdurend zwerfafval aan een haak. De gigantische wereldbol van zwerfafval ligt tot 21 september in het IJ achter het Centraal Station van Amsterdam, voor het nieuwe filmmuseum Eye. Smith wil met zijn project Klean ook aandacht vestigen op het plastic afval in de oceanen.

Globe_amsterdam

Globe van plastic afval Annemieke van Roekel

Vulkanisch actieve zomer voor Nieuw-Zeeland (augustus 2012)

Op het Noordereiland van Nieuw-Zeeland zijn deze maand verschillende vulkanen actief geworden. Op het vasteland barstte na een eeuw van stilte Mount Tongariro uit en 50 km verwijderd van de kust werd de mariene vulkaan White Island actiever dan gemiddeld (boven het eiland hangt altijd een pluim van zwavel- en waterdamp). Als klap op de vuurpijl dreef er in dezelfde periode een eiland van puimsteen nabij de kust, die mogelijk van de onderzeese vulkaan Monowai afkomstig was.

Tongariro_vir_2012219

Mount Tongariro NASA Earth Observatory

Familie van oermensen breidt zich uit (augustus 2012)

Het is wachten op de vierde oermens, nu Homo rudolfensis zeer waarschijnlijk de derde mensensoort is die tussen 1,78 en 1,95 miljoen jaar geleden over de Afrikaanse savanne struinde. Deze week schreven onderzoekers in Nature dat de vier jaar geleden in Kenia gevonden schedel inderdaad een aparte mensensoort is, een tijdgenoot van Homo erectus en Homo habilis. Dit fossiel heeft alle kenmerken van de veertig jaar eerder gevonden schedel van de soort die destijds Homo rudolfensis werd gedoopt.

Homo_africa

Homo africa Fred Spoor (links) Wikimedia Commons (rechts)

Orkaan Isaac bereikt kust V.S. (augustus 2012)

Orkaan Isaac heeft de Amerikaanse kust bereikt nabij New Orleans, waar ook de orkaan Katrina in 2005 huishield. De foto is genomen op 29 augustus omstreeks 02:00. De orkaan neemt nog steeds in sterkte toe, maar zal minder sterk zijn dan Katrina.

Isaac_new_2
GOES Project/NASA

Chinees ziet geen blauwe lucht (augustus 2012)

Als de uitstoot naar de lucht is het huidige tempo doorgaat, zal de gemiddelde luchtkwaliteit wereldwijd in 2050 vergelijkbaar zijn met de kwaliteit in oostelijk Azië op dit moment. Dat is te lezen in Atmospheric Chemistry and Physics, een tijdschrift van de European Geosciences Union. Een gemiddelde Chinees in verstedelijkt gebied ziet op dit moment al nauwelijks een blauwe lucht, noch een heldere zon. Deze foto, die vorige week boven Shanghai werd gemaakt, was volgens de piloten “uitzonderlijk helder”.

Shanghai-dannwolf
Andrea Dannwolf

Olympisch Londen (juli 2012)

De Olympische Spelen zijn begonnen in Londen. Ook al is Londen normaal gesproken al een lichtstad vanuit de ruimte, de Olympische Spelen zullen de Engelse hoofdstad wellicht nog iets meer doen oplichten.

London_lights_2012087
NASA (Jesse Allen, Robert Simmon)

Melkweg vermengt met poollicht (juli 2012)

Het is weer eens wat anders dan zomer in Nederland. Bij het Frans Italiaanse zuidpoolstation Concordia vriest het dezer dagen gemiddeld zo’n 50 graden en is het pikkedonker. Dat biedt de ESA-wetenschappers van de basis de kans deze foto’s te maken. De basis is te zien met daarboven het poollicht en een deel van de Melkweg. Aangezien de basis in de winter vrijwel onbereikbaar is voor de buitenwereld oefent de ESA er voor langdurige missies in de ruimte.

Poolicht_boven_concordiastation

Dit poollicht was 14 juli 2012 te zien boven het zuidpoolstation Concordia. ESA/IPEV/ENEAA/A. Kumar & E. Bondoux

De aarde een kunstwerk (juli 2012)

In het project ‘Earth as Art’ riep Nasa vorige maand iedereen op te stemmen op het mooiste beeld van de Landsat-satelliet. Het Zweedse eiland Gotland – dat sterk doet denken aan Vincent van Gogh’s beroemde meesterwerk De Sterrennacht – kreeg de meeste stemmen. Op nummer twee bovenstaande afbeelding van het ‘haarvatensysteem’ van de Yukon Delta in Alaska. Bekijk ook de Top 5 en de gehele Earth as Art-collectie.

Yukon_delta

Yukon Delta Credit: NASA’s Goddard Space Flight Center/USGS

Gletsjer produceert ijsberg (juli 2012)

In de nacht van 16 op 17 juli heeft de Petermann-gletsjer in Noordwest-Groenland een nieuwe ijsberg geproduceerd. De laatste keer dat hier een ijsberg (of ‘ijs-eiland’) vrij kwam was precies twee jaar geleden. De opnamen zijn gemaakt met het Modis-instrument op de Aqua-satelliet, waarmee de NASA de watercyclus op aarde in beeld brengt.

Petermann_amo_2012199

Petermann gletsjer NASA Earth Observatory

Snel smeltend ijs bij Alaska (juli 2012)

Dat zeeijs op het noordelijke halfrond smelt in de zomer is vrij normaal. In de Beaufort Zee, ten noorden van Alaska, is het ijs opvallend snel aan het smelten, aldus de National Snow and Ice Data Center. Dit fenomeen werd vastgelegd in een tijdsbestek van een maand, van half mei tot half juni, door de Moderate Resolution Imaging Spectroradiometer op NASA’s Terra-satelliet.

Alaska_tmo_2012168_lrg-cut

Beaufort Sea. NASA Earth Observatory

Nieuwe schildpadsoort met cirkelvormig schild ontdekt (juli 2012)

Paleontologen verbonden aan het Smithsonian Tropical Research Institute hebben een nieuwe schildpadsoort ontdekt die 60 miljoen jaar geleden leefde in Zuid-Amerika, waar nu Colombia ligt. De schildpad kreeg de naam Puentemys mushaisaensis naar de beroemde vindplaats: de kolenmijn La Puente. Hier is ook de grootste fossiele slang gevonden, de Titanoboa, en de Carbonemys, een schildpad zo groot als een auto.

45448_web

Het rugschild van de Puentemys, een fossiele schildpadsoort die 60 miljoen jaar geleden in Zuid-Amerika leefde Edwin Cadena

Nederland krijgt nieuwe kustlijn (juli 2012)

Met het dichten van het gat in de 11 km lange zeewering van Maasvlakte 2, wordt a.s. woensdag 11 juli, rond doodtij, de laatste hand gelegd aan de nieuwe kustlijn van Nederland. De noordelijke (harde) en de zuidelijke (zachte) zeewering worden gesloten met het opspuiten van de laatste miljoenen kubieke meters zand. Mooie beelden zie je in dit filmpje van de NOS

Maasvlakte2

Maasvlakte 2. Havenbedrijf Rotterdam

De aarde een kunstwerk (juli 2012)

Dankzij het NASA-Landsat-programma kunnen we fascinerende beelden zien van bergketens, kustgebieden en eilanden. De eerste Landsat-satelliet werd in 1972, precies 40 jaar geleden, gelanceerd. Om dit te vieren zijn ruim 120 beelden geselecteerd die veel weg hebben van echte kunst. Je kunt je favoriete EARTH-AS-ART beelden zelf aanmelden! De top 5 wordt op 23 juli bekend gemaakt.

Deltawerken

Deltawerken. NASA

Cleveland-vulkaan in Beringzee actief (juni 2012)

Deze week toont de Cleveland -vulkaan in Alaska weer activiteit. De stratovulkaan, die in de zomer van 2011 voor het laatst uitbarstte, wordt goed in de gaten gehouden door de Alaska Volcano Observatory. De getoonde satellietfoto is in 2006 gemaakt door Nasa. De Cleveland-vulkaan maakt deel uit van het eiland Chuginadak, één van de vulkaaneilanden van de Aleoeten, een vulkanische boog ten zuidwesten van het Amerikaanse vasteland in de Beringzee.

Volcanoplume_iss_big

Cleveland-vulkaan. NASA

Dodelijke schildpadseks (juni 2012)

In een vulkanisch meer kun je als schildpad beter niet de liefde bedrijven. Dat laat de vondst van negen paartjes copulerende schildpadden uit de Groeve Messel zien, een plek die bekend staat om de vele fossielen die er zijn gevonden en die uit het Eoceen stamt. Schildpadden kunnen tijdens het paren in water tot flinke diepte afdalen omdat ze dan vrij bewegingsloos aan elkaar zitten. De gevonden dieren stierven waarschijnlijk omdat het meer op grote diepte veel giftiger was dan aan het oppervlakte. De schildpadfossielen die zijn gevonden behoren tot de soort Allaeochelys crassesculpta en zijn bijzonder omdat dieren niet vaak tijdens het uitvoeren van routinegedrag sterven. Ze laten ons wat zien over het paringsgedrag van deze uitgestorven diersoort.

Turtle_1_senckenberg_naturmuseum_frankfurt

Op heterdaad betrapt. Senckenberg Naturmuseum Frankfurt

Supervulkaan viert honderdste verjaardag (juni 2012)

Deze maand is het precies 100 jaar geleden dat de vulkaan Novarupta in Alaska uitbarstte. Het was de grootste eruptie in de 20e eeuw, die een 6 scoorde op de Vulkanische-explosiviteitsindex. Enkele indrukwekkende getallen: drie maal meer vulkanisch materiaal werd uitgestoten dan de Pinatubo in 1991; 30 maal meer dan Mount St. Helens in 1980. De Novarupta en de met vulkanisch materiaal opgevulde riviervallei, de Valley of Ten Thousand Smokes, maken deel uit van het Katmai National Park.

Novarupta_etm_2002225
NASA/Jesse Allen, Robert Simmon

Duizend kilometer zon, een ‘anti-storm’ (juni 2012)

Hoge druk? Dan hebben we meestal zonnig weer. De lucht beweegt naar het aardoppervlak waardoor waterdruppels verdampen en er dus weinig wolken te zien zijn. Zelden werd een hogedrukgebied zo mooi in beeld gebracht door NASA als op 5 juni ten zuidwesten van Tasmanië ten zuiden van Australië. De breedte van de ‘anti-storm’ is 1000 km.

Antistorm
NASA/Jeff Schmaltz, LANCE MODIS Rapid Response

Orkaanseizoen is begonnen (juni 2012)

Op 1 juni is het orkaanseizoen ‘officieel’ begonnen. Of een orkaan tot ontwikkeling komt, hangt af van de temperatuur van het zeewater. Die moet ten minste 27,8 graden Celsius bedragen (de geel-oranje kleuren). De foto van NASA geeft een beeld van de oceaantemperatuur van de Atlantische en Stille Oceaan rond de evenaar op 30 mei jl. Hoewel het slechts een beeld geeft van de watertemperatuur van de bovenste paar mm van het oceaanoppervlak, kunnen meteorologen hier hun voorspellingen goed op bouwen.

Namericasst_wnd_2012151

Temperatuur zeewater rond de evenaar NASA, Jesse Allen

Gletsjers glijden sneller op zoetwaterlaagje (juni 2012)

Zoet water op Groenland wordt nauwkeurig bestudeerd omdat, eenmaal terecht gekomen onder de gletsjers, deze op een laagje zoet water sneller naar zee blijken af te glijden. Anders dan de meeste zoetwatermeren op Groenland, die zich meestal tussen de ijsmassa’s bevinden, ligt dit bevroren meer tussen de rotsen. De foto van NASA werd op 7 mei jl. gemaakt tijdens een speciale missie om de interactie tussen de Groenlandse ijsmassa en het onderliggende land in kaart te brengen.

Icebridge-melt-pond-05072012

Bevroren zoetwatermeer op Groenland NASA Jim Yungel, NASA Wallops Flight Facility.

Levend fossiel terug in Nederlandse rivieren (mei 2012)

De steur is terug! Deze week werden jonge Atlantische steuren uitgezet in de Nederlandse rivieren, nadat ze in de vorige eeuw door overbevissing en vervuiling in ons land uitstierven. De steur is in 200 miljoen maar weinig veranderd en geldt als levend fossiel. De uitgezette exemplaren, die door het Franse instituut Irstea werden opgekweekt, worden d.m.v. een ingeplant zendertje gevolgd tijdens hun zwemroute van rivier naar zee. Zie ook de website van het WNF en een eerder artikel op Kennislink.

146243_962_1139507199733-steur

De steur die uitgezet is in de Rijn is niet de soort waarvan wij de kaviaar eten

Onderschat: meer plastic in Stille Oceaan (mei 2012)

De plastic soep of drijvende vuilnisbelt in het noorden van de Stille Oceaan bevat veel meer plastic dan gedacht. Niet alleen op het water, maar ook in de waterkolom zelf bevindt zich veel plastic. Daar kwam vorig jaar ook nog eens een hoop tsunamitroep bij. Op de foto een strand op Hawaii met meer plastic dan zand.

Kamilo_beach2_courtesy_algalita_dot_org

Kamilo Beach Hawaii Algalita.org

Inspiratie uit de natuur voor duurzame energie (mei 2012)

Geïnspireerd door scholen vis, termietenheuvels, en de fotosynthese van bladeren; zoeken wetenschappers nieuwe technologieën voor de productie van schonere, efficiëntere energie. National Geographic maakte er een mooie fotoserie van.

Energy-technologies-biomimickry-nature-wave-power_50936_600x450

Het Australische bedrijf BioPower Systems haalt energie uit de oceaan. BioPower Systems

Penguins from space (mei 2012)

Satellietbeelden onthullen 595.000 keizerspinguïns op de Zuidpool, tweemaal meer dan gedacht. De Very High Resolution (VHR) satellietbeelden maakten het voor onderzoekers van de British Antarctic Survey
mogelijk onderscheid te maken tussen de pinguïns, hun schaduw, pinguïnpoep (guano) en het ijs. Met tellingen op de grond en luchtfoto’s werden de cijfers gecheckt.

1st-pic-halley-bay-colony

Satellietbeeld van de Halley Bay-kolonie keizerspinguïns op Antarctica. DigitalGlobe

De heetste plek op aarde (april 2012)

Dankzij satellietmetingen van infrarode straling vanaf het aardoppervlak weten we nu dat de heetste plek op aarde te vinden is in de Lut Desert in Iran. De temperatuur bereikte daar de afgelopen tien jaar een recordhoogte van 70,7°C, ruim 12° warmer dan het eerdere – op de grond gemeten – officiële warmterecord in Lybië (El Azizia). Meetstations op de grond zijn minder nauwkeurig: het is moeilijker om op afgelegen plaatsen te meten en de dekkingsgraad op de grond is slechts één meetstation per 13.000 km2.

Lut_etm_1999187_temperature
NASA

Oudste Arctische zeeijs verdwijnt (maart 2012)

Het oudste en dikste zeeijs in het Arctisch gebied ten noorden van Canada en Groenland verdwijnt sneller dan het jonge, dunne zeeijs aan de randen van de Arctische ijsmassa. Hierdoor wordt de ijsmassa in zijn geheel kwetsbaarder. De bovenstaande afbeelding is van afgelopen winter.

Sea_ice_arctic
NASA

Het jongste eiland op aarde (januari 2012)

Onze jongste! Geboren rond 23 december 2011, in de Rode Zee net buiten de westkust van Jemen, en op 15 januari 2012 op de foto gezet. Omdat de Rode Zee uitrekt kan heet materiaal uit de diepe aarde makkelijk omhoog komen, waardoor vulkanen ontstaan.

Verloren Darwin-fossielen gevonden (januari 2012)

De Britse paleontoloog Howard Falcon-Lang van de Royal Holloway Universiteit van Londen heeft een gigantische ontdekking gedaan. In de krochten van de Britse Geologische Dienst vond hij slijpplaatjes met fossielen verzameld door onder meer Charles Darwin. Na 165 jaar verloren te zijn, zijn ze nu terecht en online te bekijken.

Bf4071edb7768801040f6a706700ee3a
Royal Holloway, University of London, Kevin D’Souza Ho

Zie ook: