Heeft iedereen verstand van sociale wetenschappen? Hadden ze gedacht. En daarom is een Gammacanon hard nodig.

Mensen geven elkaar van nature cadeautjes. Wat er precies in zit, is onbelangrijk en soms zelfs taboe. Het gaat om het sociale ritueel.

Mensen uit rijke landen zijn gelukkiger. Maar binnen een land maakt geld niet zo veel uit.

De kiezer werd van gewoontedier tot kritische consument. Maar hij kiest wel tussen verwante partijen.

Het klinkt niet aardig, om mensen met machines te vergelijken. Zelfs binnen de economische discipline duurde het enige tijd voordat het begrip ‘menselijk kapitaal’ gemeengoed was. Wie zich echter over de morele verontwaardiging heen zet, komt tot de ontdekking dat het inzicht dat je ook in mensen kunt investeren een krachtig analytisch instrument is.

Een typisch voorbeeld van de juiste vinding op de juiste plaats en op het juiste moment.

Steden zijn een agglomeratie geworden, met knooppunten van netwerken en migranten met een belangrijke functie.

Een streng dieet is zinloos, blijkt uit onderzoek. Toch blijven vrouwen lijnen. Vet is een teken van moreel falen.

Bruto binnenlands product is een mooie maat, maar meet alleen materiële welvaart.

De samenleving heeft behoefte aan nieuwe rituelen, zoals bleek bij het afscheid van André Hazes.

Stress werd in de jaren dertig ontdekt bij ratten. Sindsdien heeft het een hoge vlucht genomen, zeker op het werk.

Sociaal kapitaal helpt iemand vooruit, wist heer Bommel al. Toch zijn er ook nadelen.

We weten steeds meer over psychotherapie. Toch blijft het moeilijk inschatten welke therapie het beste bij je past.

Hoe minder grenzen de samenleving kent, hoe meer burgers zich druk maken over veiligheid.

We kunnen betalen via internet en straks ook met een vingerafdruk. Dat vergt wel meer zelfbeheersing.

Vaak kunnen we op onze herinneringen vertrouwen, maar soms slaan we de plank ernstig mis.

Niet de markt, maar de overheid kan en moet ervoor zorgen dat de burger een aangenaam bestaan leidt.

Ieder mens ontwikkelt zijn eigenheid door een serie grote en kleine identiteitscrises.

Het idee dat we bewust kiezen is een illusie. De psychologie toont aan dat het onbewuste regeert.

Waarom demonstreren mensen? Omdat ze boos zijn, maar ook omdat ze deel uitmaken van een netwerk.

Een onzichtbare hand lost de schaarste optimaal op als burgers en bedrijven zelf beslissingen kunnen nemen.

Korte flitsen in tv-spotjes kunnen ons gedrag onbewust beïnvloeden.

Na een traumatische gebeurtenis krijgt 10 procent van de mensen last van een langdurige stress-stoornis.

Welvaart brengt vrijheid. Maar lokale tradities blijven een belangrijke rol spelen.

Psychologische tests zijn nuttig, maar blijven een hulpmiddel. Uiteindelijk gaat het om de interpretatie.

Het is een gave om de mensen te betoveren in verwarrende tijden. Maar zelden voor heel lang.

In de natie-staat zijn macht en identiteit met elkaar verbonden. Verwarring troef.

Een handje vol grote ondernemingen beheerst de markt. Dat kan nadelig zijn voor de consument.

De meeste mensen geven gehoor aan wat autoriteiten willen, ook al zijn die fout.

Het is belangrijk dat kinderen zich hechten aan hun opvoeders.

De kloof tussen ‘wij’ en ’zij’is simplistisch. Cultuur is niet statisch.

Ons gedrag weten we handig goed te praten.

Geloof in progressie heeft de mens van z’n eigen ketens bevrijd.

Onze verwachtingen maken wat we doen.

De overlegdemocratie lijkt achterhaald.

Zelfdoding is zelden weloverwogen. Vaak zitten er maar een paar minuten tussen plan en uitvoering.

De economische theorie van innoveren en divergeren verklaart de soms grote verschillen tussen landen.

Onze opdracht om onszelf te civiliseren is ouder dan onze jaartelling. Al zou je dat bij alle hufterigheid niet denken.

Hoe komt het dat we iets voor anderen willen doen zonder er zelf direct voordeel van te hebben?

In een democratie dragen kiezers hun oordeel over aan politici. Daarmee wordt macht gelegitimeerd.

De verspreiding van nieuwe apparaten verloopt via een vaste curve, van vernieuwers naar achterblijvers.

Familierelaties steunden ooit op bloedverwantschap en huwelijk, maar er komen steeds meer varianten.

De studie van secularisering leek tot uitsterven gedoemd. Tot de islam opkwam.

De markt faalt en kan zelfs verdwijnen als een marktpartij weinig informatie heeft.

Het verschil tussen man en vrouw is niet louter biologisch, maar ook sociaal geconstrueerd.

Nederland rammelt. Niet door onenigheid over waarden, maar omdat instituties uit de tijd zijn.

Met een taboe dwingt de dominante groep af hoe het hoort. Openbaring is erger dan de echte overtreding.

Volgens economen kiezen we rationeel. Dit te eenzijdig uitgangspunt leidt tot interessant onderzoek.

De opiniepeiling maakt vrijwel dagelijks nieuws. Maar hoe betrouwbaar zijn zulke polls?

Met opties worden afspraken over toekomstige handel in aandelen vastgelegd. Soms gaat dat mis.

Kiezen voor eigenbelang kan sociaal onwenselijke uitkomsten hebben. Maar niet iedereen is zelfzuchtig.

Beschikbare hulpbronnen zijn in samenlevingen niet gelijk over ieder verdeeld.

Een jaar lang passeerden in de Volkskrant kernthema’s uit de sociale- en gedragswetenschappen. Deze week is die Gammacanon klaar, dik vijftig lemma’s groot. Voorzitter Paul Schnabel van de canoncommissie maakt de balans op. ‘Ondanks verschillen is er een opmerkelijke eenheid.’