kennislink.nl maakt nieuwsgierig

Drieletterwoord

Probeer je eens in te denken: een potje scrabble spelen met een koe. Dat levert weinig meer op dan een drieletterwoord met een B. En toch is daarmee nog niet alles gezegd over het taalgebruik van een koe. Want zijn woordenschat is misschien gering, de manier waarop geloeid wordt is heel veelzijdig, zo blijkt uit Brits onderzoek. In verschillende delen van Engeland maken koeien namelijk een heel verschillend geluid. Het lijkt erop dat koeiengeloei regionaal bepaald is, net als mensentaal.

Elk vogeltje zingt..

Koeien loeien dus met een accent. Eenzelfde constatering werd eerder gedaan voor vogels. Elk vogeltje zingt zoals het gebekt is. Dus een vink in Nederland laat een heel ander geluid horen dan een vink in Schotland. Bij koeien ligt het net even anders. Zij nemen namelijk het accent van hun eigenaar over en geven dat zelfs door aan hun kalveren. Het hele fenomeen is dan ook ontdekt door de boeren zelf. Een boer uit het Engelse Somerset herkende het lokale accent bij zijn koeien. Navraag bij boeren uit andere delen van Engeland leverde een interessant beeld op: meerdere boeren meenden zo’n accent te horen bij hun vee en konden hun eigen koeien op het gehoor herkennen.

Taalbarrière

Taalvariatie onder koeien kan in een enkel geval taalbarrières opleveren. Immers, koeien zijn heel erg gespitst op de aanwijzingen die de boer geeft wanneer ze bijvoorbeeld van het ene naar het andere weiland worden geleid. In het geval dat een koe of een hele kudde vee wordt verplaatst naar een boerderij in een heel andere streek, zullen de koeien moeten wennen aan het geluid dat hun nieuwe baas voortbrengt.

Boerenwijsheid

Dit lijkt misschien op boerenwijsheid, ware het niet dat de boeren bijval hebben gekregen van een aantal taalkundigen. John Wells, professor in de fonetiek op het University College in Londen wijst op de gelijkenis met het vogelonderzoek: “Dat kan net zo goed van toepassing zijn op koeien.” Volgens Wells ontstaat dit soort variatie vooral door de druk van de peergroup; net zoals groepen mensen zich van elkaar onderscheiden door middel van hun taalgebruik, zijn koeien gevoelig voor de manier waarop hun groepsgenoten loeien. Maar het is vooral ook de familie die haar stempel drukt, aldus taalkundige Jeanine Treffers-Daller van de University of West England: Kalveren nemen in eerste instantie het accent van hun ouders over. Hetzelfde kwam naar voren in het vogelonderzoek: de vogels leerden vooral van elkaar en van hun ouders.

Toch zijn koeiengeloei en vogelgetjilp niet echt vergelijkbaar. Vogelzang vertoont zeer complexe communicatiestructuren, een koe komt toch nog niet veel verder dan: boe.