Hoeveel zeespiegelstijging door gletsjers?

We weten dat de zeespiegel stijgt, en we weten dat er netto ijs smelt op aarde. Vooral van de grote ijskappen op Groenland en Antarctica zul je misschien denken? Dat blijkt niet te kloppen want het meeste water komt van smeltende gletsjers verspreid over de hele wereld.

door

800px-easton_glacier_wa_state_mauri_pelto

Ook de Easton gletsjer in de staat Washington (V.S.) trekt zich terug. Mauri Pelto

Laaggelegen landen zoals Nederland hebben een probleem in de toekomst. Althans, als het zo doorgaat met de zeespiegelstijging, want elk jaar stijgt de wereldwijde zeespiegel met zo’n 3,1 ± 0,7 mm. Op jaarbasis mag dit meevallen, maar over een aantal decennia hebben we het over 10 cm.

Waar al dat extra water vandaan komt? Vooral door het smelten van ijs op aarde door de stijgende temperatuur sinds het midden van de 19e eeuw. Dit smeltende ijs komt echter niet voornamelijk van de ijskappen op Antarctica en Groenland, maar van gletsjers die zich bijna allemaal terugtrekken. Paul Leclercq promoveerde op 8 februari op dit onderwerp aan de Universiteit Utrecht.

Gletsjers, het landijs buiten de poolkappen, bevinden zich op in alle werelddelen. Wordt het warmer, dan trekken ze zich terug. Het extra water dat vrijkomt, komt via het grondwater en rivieren uiteindelijk in de oceaan terecht. Veranderingen in de lengte van honderden gletsjers zijn behoorlijk goed bijgehouden.

“Deze metingen hebben vanaf 1950 een (min of meer) mondiale dekking,” vertelt Leclercq aan Kennislink. “Mijn onderzoek verlengt de observaties van het volumeverlies terug in de tijd door gebruik te maken van de waargenomen gletsjerlengteveranderingen.” Deze informatie komt van historische bronnen, schilderijen, foto’s en sedimenten afgezet rond de gletsjers zelf. Met die extra informatie heeft Leclercq een enorme database op kunnen bouwen van 374 gletsjers van alle continenten behalve Antarctica.

Untitled-1

De meeste gletsjers op aarde worden dunner en trekken zich terug, met uitzondering van de meeste Scandinavische gletsjers. Nieuw-Zeelandse gletsjers smelten in sneltreinvaart. GNU

Stijging

De zeespiegelstijging door het smelten van gletsjers is 9,1 ± 2,3 cm tussen 1850 en 2005 volgens Leclercq. Dit is de helft (46%) van de totale zeespiegelstijging over deze periode (20 cm). Onderzoek van Mark Meier (Universiteit van Colorado bij Boulder, V.S.) en collega’s uit 2007 liet zien dat de bijdrage van gletsjers in 2006 circa 61% zou zijn op basis van gegevens van 1996-2006. Dit komt redelijk goed overeen met het resultaat van Leclercq over een veel langere periode. Het IPCC hield het in haar vierde rapport uit 2007 nog op slechts 28% van de totale zeespiegelstijging sinds 1993.

Op dezelfde dag dat Leclercq promoveerde, kwam het Britse Nature met het bericht dat gletsjers slechts 0,63 ± 0,23 mm per jaar bijdroegen aan de zeespiegelstijging over 2003-2010. Dit is minder dan de helft, want het smelten van de ijskappen op Groenland en Antarctica was beduidend meer met 0,84 ± 0,28 mm per jaar. Leclercq: “Er lijkt een tegenstrijdigheid te zijn met de resultaten van mijn proefschrift, maar die is er eigenlijk niet. In dit Nature-artikel hebben ze gekeken naar het massaverlies van gletsjers in een recente, korte, periode. Ze hebben met de GRACE-satelliet de veranderingen in het zwaartekrachtsveld over de hele wereld gemeten en daar het aandeel van gletsjers en poolkappen uit geïsoleerd. De onzekerheden in GRACE zijn behoorlijk groot en de tijdserie is relatief kort.”

Temperatuur

Een ander onderdeel van Leclercq’s proefschrift gaat over gletsjers die gebruikt kunnen worden als thermometers. Hoe verder de gletsjer de berg op ligt hoe, warmer het is. Door hiervan gebruik te maken, kwam Leclercq uit op een temperatuursstijging van 0,94 °C van 1830 tot 2000. Dit komt heel goed overeen met de temperatuursmetingen. Leclercq verhaalde hier zelf al over in 2010 in een achtergrondartikel op Kennislink. De tempetuursverandering was mogelijk hoger op het zuidelijke halfrond van 1850–2000: 1,27 ± 0,76 °C tegen 0,82 ± 0,27 °C voor het noordelijk halfrond.

De toekomst van gletsjers? Die zullen zich steeds verder terugtrekken. Soms zelfs zo ver dat ze ophouden te bestaan…

Glacial_lakes__bhutan_nasa

Gletsjers en meren aan de randen van de Himalaya’s in Bhutan. NASA

Bron:

Zie ook: