‘Zo energiek als Nederland `de sociale kwestie’ van weleer te lijf ging, zo gelaten wordt nu gereageerd op het achterblijven van hele generaties allochtonen en op de vorming van een etnische onderklasse. Waarom denken we het ons te kunnen veroorloven generaties immigranten te zien mislukken en een verondersteld reservoir aan talent onbenut te laten? En waaraan ontlenen we het vertrouwen dat alles wel op zijn pootjes terecht zal komen?’ Dit is de opening van het artikel ’ het multiculturele drama in het NRC Handelsblad waarmee Paul Scheffer een groot debat over integratie uitlokte. In 2002 volgt een parlementair onderzoek naar het integratiebeleid van de overheid.

Onderwijs
In het kader van de integratie staat het probleem van de zwarte scholen staat al een aantal jaren hoog op de politieke agenda. Terwijl vijftien procent van de tieners in Nederland een niet-westerse achtergrond heeft, is op de meeste scholen het overgrote deel autochtoon. De allochtone tieners zie je vooral terug op een klein aantal scholen in de grote steden. De scheiding tussen zwarte en witte scholen, ook wel etnische segregatie genoemd, wordt vaak als obstakel gezien voor integratie. Om over islamitische scholen maar niet te spreken. Allochtone sportclubs laten zien dat afzondering soms juist kan helpen bij de integratie.
- De witte en de zwarte school (Kennislinkartikel)
- Integratie op gemengde scholen niet vanzelfsprekend (Kennislinkartikel)
- Witte en zwarte scholen
- Heeft links het ooit geprobeerd? (Kennislinkartikel uit De Humanist)
- Tegen de knip- en plakislam (Kennislinkartikel)
- Allochtone sportclubs bevorderen inburgering (Kennislinkartikel uit Facta)
Jeugdcultuur
Over de integratie van moslims in Nederland bestaan verschillende ideeën. Lang is dit debat vooral door autochtone Nederlanders gevoerd. Moslimjongeren hebben hun eigen manier om deel te nemen aan het integratiedebat. Veel Marokkaanse jongeren mengen zich in dit debat via internetsites. De Haagse hiphopgroep DHC reageert op het integratiedebat met een diss.
- Marokkaanse websites (Kennislinkartikel uit ZemZem)
- Marokkaanse jongeren in de virtuele wereld (Kennislinkartikel uit Facta)
- ‘Dit is geen poep wat ik praat’ (Kennislinkartikel uit ZemZem)
- Wat je zingt ben je zelf (Kennislinkartikel uit ZemZem)

Importbruiden
Hoewel het aantal importhuwelijken de laatste jaren licht daalt, trouwt nog altijd twee derde deel van de Turkse en Marokkaanse Nederlanders met een partner uit het land waar hun ouders vandaan komen. Moeten we de importhuwelijken verbieden om de integratie een handje te helpen?
- Liefde op maat (Kennislinkartikel uit Facta)
- Verbod op importhuwelijk werkt niet (Kennislinkartikel uit TSS)
Discriminatie en vooroordelen
Het tijdperk van ‘Integratie met behoud van eigen identiteit’ is voorbij. Van allochtonen wordt verwacht dat zij zich minder naar binnen keren en zich meer oriënteren op de Nederlandse samenleving. Die integratie in de Nederlandse samenleving is niet alleen afhankelijk van de allochtonen. Discriminatie en vooroordelen ten opzichte van allochtonen staan integratie vooral in de weg. Kan humor ons hier misschien uit redden?
- Het ‘wij’ gevoel van Turkse Nederlanders (Kennislinkartikel)
- Vooroordelen beïnvloed (Kennislinkartikel)
- Vervreemding en natte zusters (Kennislinkartikel uit ZemZem)
- De strenge regels van de etnische grap (Kennislinkartikel)

Blauwdruk
De vraag hoe er richting gegeven moet worden aan onze multiculturele samenleving, is niet zomaar beantwoord. Het boek Botsing der beschavingen van Samuel Huntington heeft veel stof doen opwaaien over de vraag of verschillende culturen wel samen kunnen leven. Professor Halleh Ghorashi vindt dat er in het integratiedebat veel te veel uitgegaan wordt van een ‘wij’ en een ‘zij’, weg met het Nederlanderschap! De socioloog Andreas Flache gooit er een computermodel tegenaan terwijl rechtsgeleerde Tim Wolff duidelijk probeert te maken waarom rechten voor minderheden overbodig zijn.
- Botsende beschavingen
- Beschavingen botsen niet (Kennislinkartikel uit De Humanist)
- Nederlanderschap op de schop (Kennislinkartikel)
- Meer contact leidt tot polarisatie (Kennislinkartikel)
- Rechten voor minderheden overbodig (Kennislinkartikel)
Emancipatie
De sociaal economische situatie van allochtonen is vaak niet zo goed als die van autochtonen. Allochtone vrouwen hebben zelfs een dubbele achterstand. Die achterstand wordt vaak geweten aan de gebrekkige participatie van deze vrouwen, terwijl bijvoorbeeld werkgevers hier ook een belangrijke rol in hebben.
- Doe nog maar een schepje emancipatie (Kennislinkartikel)
- De sociale atlas van vrouwen uit etnische minderheden (SCP)
- Meer aandacht nodig voor positie allochtone ouderen (Kennislinkartikel uit TSS)
- De culturele kant van achterstand (Kennislinkartikel uit Lover)
- Meedoen of normaal doen?
- Voorkeursbehandeling voor allochtonen werkt averechts (Kennislinkartikel)

Een ander geluid
De integratie is mislukt, gaat te langzaam of is een onbegonnen zaak. Vaak wordt er in negatieve termen gesproken over integratie. Er zijn ook positieve geluiden. Neem bijvoorbeeld een multicultureel verpleeghuis in Amsterdam, of kijk naar de moslimjongeren en tweede generatie migrantenondernemers.
- De samenleving op etage 5 (Kennislinkartikel uit TSS)
- Het gaat goed met de moslimjongeren (Kennislinkartikel uit TSS)
- Migrantenondernemers in de lift (Kennislinkartikel)
Verder lezen over integratie
- Dossier Nederlandse moslims (Kennislinkdossier)
- Literatuur over integratie
- Jaarrapport integratie
- Ruimte voor de islam (Kennislinkartikel uit Facta)
- Etnische tolerantie in Nederland (Kennislinkartikel)