Maanziek plankton?

Onderzoekers van het NIOZ Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee op Texel deden onlangs opmerkelijke waarnemingen in Atlantische Oceaan bij de Canarische eilanden. Ook op grote diepte en in het volkomen donker beweegt het dierlijk plankton heel regelmatig heen en weer op het ritme van de maan. Dit artikel is gepubliceerd in Geophysical Research Letters.


De onderzoekers zetten vanaf het NIOZ onderzoeksschip ‘Pelagia’ een diepzeeverankering uit in het Canary Basin van de Atlantische Oceaan. Hieraan werden verschillende oceanografische meetinstrumenten opgehangen. De instrumenten verrichtten gedurende anderhalf jaar allerlei metingen.

Onderzoeksleider Hans van Haren vond het een grote verrassing dat er tussen 800 en 1400 meter een heel regelmatig patroon van vertikale bewegingen werd gemeten met een sterk periodiek karakter van eenmaal per dag, eenmaal per seizoen en, meest opmerkelijk, eenmaal per maansperiode van 29 dagen.

De verticale bewegingen waren het sterkst bij volle maan. Deze waarnemingen vertonen sterke overeenkomst met vergelijkbare waarnemingen dichtbij het zeeoppervlak. Daarvan is aangetoond dat het dierlijk zooplankton betreft dat ’s nachts naar het zeeoppervlak komt om algen te eten die daar groeien onder invloed van zonlicht. Dit fenomeen is ook het sterkst bij volle maan en is al eeuwen bekend.

De ritmische bewegingen zijn nooit eerder beschreven op grote diepte zonder enig zon- of maanlicht. Aangezien geochemische processen en interne golfbewegingen konden worden uitgesloten als oorzaken voor het waargenomen fenomeen, moet het wel dierlijk plankton geweest zijn dat ‘s nachts naar boven komt. Hierbij dringt de vraag zich op of het zooplankton ’maanziek’ is. Het lijkt erop dat dergelijke organismen zeer precieze biochemische klokken hebben die, eenmaal gezet tijdens een eerdere levensfase nabij het zeeoppervlak, langdurig een vast ritme van vertikale migratie aansturen.

Dit onderzoek werd verricht binnen het project ‘Long-term Ocean Climate Observations’ en werd mede gefinancierd door de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO).

Bron:

van Haren, H. 2007. Monthly periodicity in acoustic reflections and vertical motions in the deep ocean, Geophys. Res Lett., 34, L12603, doi:10.1029/2007GL029947.

Zie ook:

Dit is een publicatie van Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO)
Het NWO heeft als taak het bevorderen van de kwaliteit en vernieuwing van wetenschappelijk onderzoek. Ook probeert het NWO nieuwe ontwikkelingen in het wetenschappelijk onderzoek te initiëren en stimuleren.